Էլին Վագներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլին Վագներ
ElinWagner.jpg
Ծնվել էմայիսի 16, 1882(1882-05-16)[1][2]
ԾննդավայրԼունդ, Լունս-ստադ, Մալմյոհուս համայնք, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն
Վախճանվել էհունվարի 7, 1949(1949-01-07)[1][2] (66 տարեկանում)
Վախճանի վայրKronoberg County, Շվեդիա
Մասնագիտությունլրագրող, գրող, սուֆրաժիստ և հասարակական գործիչ
Լեզուշվեդերեն[3]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Ժանրերվեպ, վիպակ և Սցենար
ԱնդամակցությունՇվեդական ակադեմիա[4], Իննի ընկերություն[5] և Svenska hem?
ՊարգևներԻննի գլխավոր մրցանակ
ԱմուսինՋոն Լանդկվիստ
Elin Wägner Վիքիպահեստում

Էլին Մաթիլդա Էլիզաբեթ Վագներ (շվեդ.՝ Elin Wägner, մայիսի 16, 1882(1882-05-16)[1][2], Լունդ, Լունս-ստադ, Մալմյոհուս համայնք, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն - հունվարի 7, 1949(1949-01-07)[1][2], Kronoberg County, Շվեդիա), շվեդ գրող, լրագրող, մանկավարժ, բնապահպան, hասարակական գործիչ, երեխաների պաշտպանթյան և փրկության շարժման կազմակերպիչ, ֆեմինիստական և պացիֆիստական շարժումների ակտիվիստ, Ֆոգելստադ խմբի հիմնադիր: Շվեդական ակադեմիայի անդամ 1944 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլին Վագները ծնվել է Լունդ քաղաքի դպրոցի տնօրենի ընտանիքում: Երեք տարեկան հասակում նա կորցրել է մորը: Ֆոգելստադի կանանց դպրոցում աշխատել է որպես ուսուցիչ: 1910 թվականին ամուսնացել է գրականագետ Ջոն Լանդկվիստի հետ: Մահացել է ստամոքսի քաղցկեղից: Նրան թաղել են Լունդի Հյուսիսային գերեզմանատանը: Շվեդ արվեստաբան, պատմաբան Գրեգոր Պաուլսոնն ամուսնացած էր նրա քրոջ հետ:

Հասարակական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլին Վագները Շվեդիայի կանանց ընտրական իրավունքի շարժման ամենահայտնի ակտիվիստներից մեկն է և Շվեդիայի Կանանց իրավահավասար հասարակության ստեղծման նախաձեռնողը: Ֆրեդրիկա Բրեմերի հետ միասին Էլին Վագները Շվեդիայում եղել է ֆեմինիստական շարժման նախաձեռնողներից և ազդեցիկ ակտիվիստը: 1919 թվականի նոյեմբերին Էլին Վագները, Հելեն Պալմշերնան և Գերդա Մարկուսը Շվեդիայում ստեղծեցին երեխաների պաշտպանության և փրկության առաջին կազմակերպությունը՝ «Ռադա-Բառնեն» անվանումով («Երեխաների պաշտպանության միջազգային միության» շվեդական մասնաճյուղ):

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլին Վագները վեպերի, թերթերի և ամսագրերի հոդվածների և 4 ֆիլմերի սցենարների հեղինակ է: Նրա ամենահայտնի վեպերից են՝ Norrtullsligan («Տղամարդիկ և այլ դժբախտություններ», 1908), Pennskaftet («Գրիչ», 1910), գյուղացիների կյանքին նվիրված ժողովրդական ավանդույթների ոգով վիպակ՝ Åsa-Hanna (1918): Նա օգտագործում էր Դևինեզ (Devinez) ստեղծագործական կեղծանունը: Էլին Վագների գրքերը և բազմաթիվ հոդվածները նվիրված են կանանց ազատագրմանը, քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանությանը, խաղաղության համար պայքարի շարժմանը, մարդկանց բարեկեցության բարելավմանը և շրջակա միջավայրի պաշտպանության խնդիրներին[6]:

Ընտրյալ մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Från det jordiska museet (1907)
  • Norrtullsligan (1908)
  • Pennskaftet (1910)
  • Helga Wisbeck (1913)
  • Mannen och körsbären (1914)
  • Camillas äktenskap (1915)
  • Släkten Jerneploogs framgång (1916)
  • Åsa-Hanna (1918)
  • Kvarteret Oron (1919)
  • Den befriade kärleken (1919)
  • Den förödda vingården (1920)
  • Nyckelknippan (1921)
  • Den namnlösa (1922)
  • Från Seine, Rhen och Ruhr (1923)
  • Silverforsen (1924)
  • Natten till söndag (1926)
  • De fem pärlorna (1927)
  • Den odödliga gärningen (1928)
  • Svalorna flyga högt (1929)
  • Korpungen och jag (1930)
  • Gammalrödja (1931)
  • Dialogen fortsätter (1932)
  • Mannen vid min sida (1933)
  • Vändkorset (1934)
  • Genomskådad (1937)
  • Hemlighetsfull (1938)
  • Tusen år i Småland (1939)
  • Fred med jorden (1940)
  • Väckarklocka (1941)
  • Selma Lagerlöf I (1942)
  • Selma Lagerlöf II (1943)
  • Hans Larsson (1944)
  • Vinden vände bladen (1947)
  • Spinnerskan (1948)
  • Fredrika Bremer (1949)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]