Էլիզաբեթի դիտարկումների աշտարակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Էլիզաբեթի դիտարկումների աշտարակ
Janoshegy.jpg
Տեսակաշտարակ և belvedere?
ԵրկիրFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ՏեղագրությունԲուդապեշտ
Անվանված էԷլիզաբեթ Բավարացի
ՃարտարապետFrigyes Schulek?
Կոորդինատներ: 47°31′5.5099920999913″ հս․ լ. 18°57′33.059988099994″ ավ. ե. / 47.518197220027772687° հս․. լ. 18.95918333002777700° ավ. ե. / 47.518197220027772687; 18.95918333002777700

Էլիզաբեթի դիտարկումների աշտարակ (հունգ.՝ Erzsébet-kilátó), կառուցվել է Յանոշ լեռան[1] գմբեթաձև գագաթին, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 527 մետր բարձրության վրա և համարվում է Բուդապեշտի ամենաբարձր կետը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիտարկումների աշտարակը, որտեղից գեղեցիկ տեսարան է բացվում դեպի հունգարական մայրաքաղաքը և նրա շրջակայքը, հայտնի է դեռևս վաղեմի ժամանակներից: 1882 թվականին այստեղ է բարձրացել Էլիզաբեթ Բավարացին: 1902 թվականին հյուրանոցատերերի կոնգրեսում ձեռնարկատեր Ֆրեդերիկ Գլյուկը առաջարկեց աշտարակի փայտե հարթակը վերակառուցել որպես դիտարկման հրապարակ և լիարժեք տեսարժան վայր, որն էլ կարող էր գրավել բազմաթիվ զբոսաշրջիկների: 1907 թվականին հավաքագրվեցին անհրաժեշտ միջոցներ և դիտարկման աշտարակի վերակառուցման նախագծումը հանձնարարվեց հունգարացի պատմական կառույցների վարպետ Ֆրիդեշ Շուլեկին, որը մինչ այդ վերակառուցել էր Մատյաշի եկեղեցին և կառուցել Ձկնորսի ամրոցը:

1908 թվականի գարնանը սկսվեց աշտարակի շինարարությունը, և այն դարձավ Հունգարիայում առաջին երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներով կառույցը: Վերակառուցման համար անհրաժեշտ կրաքարերը լեռան վրա բարձրացնելու համար կառուցվեց հատուկ ճոպանուղի: Ջրի մատակարարման նպատակով կառուցվեց ժամանակավոր ջրատար: 1910 թվականի սեպտեմբերի 8-ին բացվեց դիտարկման աշտարակը և, ի պատիվ թագուհի Ելիզավետա Բավարացու, կոչվեց նրա անունով: Շինարարության ընթացքում աշտարակը դարձավ ամենամեծերից մեկը Եվրոպայում:

Նեոռոմանական ոճով կառուցված աստիճանաձև չորսօթյականոց աշտարակն ուներ շրջանաձև տեսք: Աշտարակի բարձրությունը կազմում է 23,5 մետր, դիտարկման հրապարակի վերին օթյակ կարելի է հասնել հարյուրմեկ աստիճանավոր շրջանաձև սանդուղքով: Աշտարակի նախասրահում Ֆրեդերիկ Գլյուկի նախաձեռնությամբ և միջոցներով տեղադրվեց Ելիզավետա թագուհու մարմարե արձանը: Պատերի վրա կատարվել են խճանկարային նկարազարդումներ Վիկտոր Տարդոշ-Կրենների էսքիզներով: Պարզ եղանակային պայմաններում աշտարակի վերևից բացվում է մինչև 75-80 կիլոմետր հեռավորությամբ համայնապատկեր, իսկ հազվագյուտ օրերի կարելի է տեսնել Բարձր Տատրաների ձյունածածկ գագաթները:

Սոցիալիզմի տարիներին աշտարակի վերին հրապարակը զարդարում էր հսկայական կարմիր աստղը, որը տեսանելի էր բավականին հեռավորությունից: 21-րդ դարի սկզբին խարխլված աշտարակը վերակառուցվեց[2]:

Դիտարկման աշտարակը այցելուների համար բաց է ամեն օր, ժամը 8-ից մինչև 20-ը, մուտքն անվճար է:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Climbing the Buda Hills»։ www.budapestindex.com (անգլերեն)։ 2012-10-07։ Վերցված է 2019-05-01 
  2. «Jánoshegyi kilátó»։ www.civertan.hu։ Վերցված է 2019-05-01 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]