Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆ
անգլ.՝ Ellen Johnson-Sirleaf
Դիմանկար
Ծնվել էհոկտեմբերի 29, 1938(1938-10-29)[1][2][3][…] (85 տարեկան)
ԾննդավայրՄոնրովիա, Լիբերիա[4]
Քաղաքացիություն Լիբերիա
Մայրենի լեզուանգլերեն
Կրոնմեթոդիզմ
ԿրթությունԲոուլդերի Կոլորադոյի համալսարան, Հարվարդի համալսարան (1971), Հարվարդի Ջոն Ֆ. Քենեդիի անվան պետական կառավարման ինստիտուտ, College of West Africa? (1955), Madison Business College?, Վիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում և Կոլորադոյի համալսարան
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, ձեռնարկատեր, գրող և միջազգային ֆորումի մասնակից
ԱշխատավայրՀամաշխարհային բանկ, Citibank?, Էյչ-Էս-Բի-Սի, Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր և Open Society Initiative for West Africa?
Ամուսինանհայտ
Զբաղեցրած պաշտոններPresident of Liberia? և Finance Minister of Liberia?
ԿուսակցությունUnity Party? և True Whig Party?
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունAlpha Kappa Alpha և The Links?
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Ellen Johnson-Sirleaf Վիքիպահեստում

Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆ (անգլ.՝ Ellen Johnson-Sirleaf, հոկտեմբերի 29, 1938(1938-10-29)[1][2][3][…], Մոնրովիա, Լիբերիա[4]), քաղաքագետ և Լիբերիայի 24-րդ նախագահը՝ սկսած 2006 թվականից։ 2011 թվականին ստացել է խաղաղության Նոբելյան մրցանակ՝ Թավակկոլ Կարմանի և Լեյմա Գբովիի հետ միասին` «կանանց անվտանգության և խաղաղության կառուցման գործում կանանց լիարժեք ներգրավվածության համար առանց բռնության պայքարի համար»[18]։ Ընտրություններում նրա տարած հաղթանակի մասին պաշտոնապես հայտարարվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 23-ին։ Նա աֆրիկյան երկրի առաջին կին-նախագահն է։ Ջոզեֆ Բոկայը Ջոնսոն-Սերլիֆի կառավարության փոխնախագահն է։ Խիստ բնավորության և վճռականության համար նրան հաճախ համեմատում են «երկաթե լեդիի» հետ։ 2006 թվականի հունվարի 16-ին նրա երդմնակալության արարողությանը ներկա էին ԱՄՆ պետքարտուղար Կոնդոլիզա Ռայսը և ԱՄՆ-ի առաջին տիկին Լորա Բուշը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարվարդի համալսարանում հանրային կառավարման ոլորտում մագիստրոսի դիպլոմ ստանալուց հետո` 1972 թվականին Ջոնսոն-Սերլիֆին հրավիրել են աշխատել կառավարությունում` որպես Լիբերիայի ֆինանսների նախարարի օգնական` նախագահ Ուիլյամ Ռիչարդ Տոլբերտի աշխատակազմում, որտեղ նրան մեղադրել են ավելի քան 3 միլիոն դոլարի գողության համար։ 1980 թվականին նա դարձել է ֆինանսների նախարար և այդ պաշտոնում աշխատել է մինչև 1985 թվականը` Սեմուել Դոուի օրոք և դատապարտվել է տասը տարվա ազատազրկման` Հանրապետության նախագահի կողմից հաստատված ռազմական ռեժիմը խորհրդարանում քննադատելու համար։ Սակայն շուտով նրան ազատ են արձակել և երկրից վտարել են Նայրոբի։ Միայն 1997 թվականին նա կարողացել է վերադառնալ Լիբերիա` որպես Համաշխարհային բանկի և «Citibank»-ի տնտեսագետ։

Նախ պաշտպանելով Չարլզ Թեյլորին սերժանտ Սեմյուել Դոուի դեմ պայքարում` ավելի ուշ Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆը 1997 թվականի նախագահական ընտրություններին դարձել է նրա ընդդիմադիրը։ Ընտրությունների արդյունքների համաձայն, նա հավաքել է ընդամենը ձայների 10 %-ն այն ժամանակ, երբ նրա մրցակից Չարլզ Թեյլորը հավաքել է 75%։ Որոշ ժամանակ անց Չարլզ Թեյլորը մեղադրել է նրան դավաճանության համար, քանի որ Էլենն ակտիվ գործունեություն է ծավալել հանրապետության նախագահին վարկաբեկելու ուղղությամբ` իր համար հարթակ պատրաստելով գալիք 2005 թվականի ընտրություններին։ Չարլզ Թեյլորի` 2003 թվականի օգոստոսի 11-ին պաշտոնաթող լինելուց հետո Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆը կրկին դարձել է Միասնություն կուսակցության առաջնորդ։

2005 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանալ Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆը քվեարկության առաջին փուլում հավաքել է 192,326 ձայն և այդ արդյունքներով նա երկրորդն էր՝ հայտնի Ֆուտբոլիստ Ջորջ Վեայից հետո։ Սակայն քվեարկության երկրորդ փուլում, որը կայացել է նոյեմբերի 8-ին, նա հաղթող է ճանաչվել։ Արդեն նոյեմբերի 11-ին պետական հանձնաժողովը ընդունել է Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆի հաղթանակը։ 2005 թվականի նոյեմբերի 23-ին բոլոր ձայների հաշվումից հաստատվել է, որ Էլենը հաղթել է ձայների ավելի քան 20 % մեծամասնությամբ։ Տեղական և անկախ օտարերկրյա դիտորդների կողմից ոչ մի լուրջ նկատողություն չի արձանագրվել։

2011 թվականի նախագահական ընտրություններին նա վերընտրվել է` հավաքելով ձայների ավելի քան 90 %-ը[19][20]։

Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆը ունի չորս որդի և վեց թոռ, նրանցից ոմանք ապրում են Ատլանտայում, Ջորջիա։

Հրապարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • From Disaster to Development (1991)
  • The Outlook for Commercial Bank Lending to Sub-Saharan Africa (1992)

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1988 թվական, Ռուզվելտի մրցանակ խոսքի ազատության համար (1988 Franklin Delano Roosevelt Freedom of Speech Award)
  • Ռալֆ Բունշի մրցանակ միջազգային հարաբերությունների առաջխաղացման համար (Ralph Bunche International Leadership Award)
  • Աֆրիկյան աստղի շքանշանակիր, Լիբերիայի ազատության համար (Grand Commander Star of Africa Redemption of Liberia)
  • Տոգո շքանշանի շքանշանակիր (Commander of the Order of Togo)
  • Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ (2011)
  • pro Merito Melitensi շքանշան (2014, Մալթայի շքանշան)[21]

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հաշվապահական գործ. Մեդիսոնի բիզնես դպրոց (Մեդիսոն, Վիսկոնսի, 1960-ականների սկիզբ)
  • Պետական կառավարում, Հարվարդի համալսարան (1973)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Deutsche Nationalbibliothek Record #133831892 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
  5. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2011/
  6. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  7. https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/10/20071029.html
  8. https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  9. https://news.biharprabha.com/2013/09/liberia-president-ellen-johnson-sirleaf-to-get-indira-gandhi-prize-for-peace/
  10. https://www.ifw-kiel.de/konfer/wwp
  11. https://awpc.cattcenter.iastate.edu/directory/ellen-johnson-sirleaf/
  12. Matikkala A. Suomen Valkoisen Ruusun ja Suomen Leijonan ritarikunnat (фин.)Helsinki: Edita, 2017. — P. 499. — ISBN 978-951-37-7005-1
  13. https://emansion.gov.lr/2press.php?news_id=1308&related=7&pg=sp
  14. https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=178266
  15. Citations for Recipients of Honorary Degrees at Yale University 2010 // Yale Daily BulletinYale University, 2010.
  16. https://www.brown.edu/about/administration/corporation/honoraries
  17. https://www.spelman.edu/docs/honorary-degrees/honorary-degree-recipients---1977-present---as-of-november-2022---revised-(012023).pdf?sfvrsn=f4347e51_2
  18. «The Nobel Peace Prize 2011» (անգլերեն)։ Nobel Media։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 8-ին։ Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 7 
  19. «В Либерии проходит второй тур президентских выборов»։ euronews։ 8 ноября 2011 года։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ նոյեմբերի 10-ին։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 8 
  20. «Лауреат Нобелевской премии переизбрана на пост президента Либерии»։ Лента.Ру։ 11 ноября 2011 года 
  21. OFFICIAL VISIT OF THE PRESIDENT OF LIBERIA TO THE SOVEREIGN ORDER OF MALTA