Էլեկտրական լարում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Էլեկտրական լարում, միավոր լիցքի տեղափոխման համար դաշտի կատարած աշխատանքը։

A-հոսանքի աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլեկտրական շղթայի տարբեր տեղամասերում կարող է տարբեր լինել այդ աշխատանքը, բայց նրանցից յուրաքանչյուրում այն համեմատական է այդ տեղամասում անցնող լիցքին։

Տվյալ տեղամասով 1Կլ լիցք անցնելու դեպքում հոսանքի կողմից կատարված աշխատանքը ցույց տվող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է տվյալ տեղամասի էլեկտրական լարում։

Ենթադրենք էլեկտրական շղթայի տեղամասի երկայնքով q= 5Կլ լիցքի տեղափոխման ընթացքում կատարվել է A= 10 Ջ աշխատանք։ 10 Ջ-ը բաժանելով 5Կլ-ի վրա՝ կստանանք 2 Ջ/Կլ։ Դա էլ հենց կլինի էլեկտրական շղթայի տվյալ տեղամասի լարումը։ Լարումը նշանակում են U տառով։

Այսպիսով, էլեկտրական շղթայի տվյալ տեղամասում U լարումը որոշելու համար անհրաժեշտ է հոսանքի A աշխատանքը բաժանել տվյալ տեղամասով անցած q լիցքի վրա։

Էլեկտրական լարման միավորը կոչվում է վոլտ (Վ)` հոսանքի առաջին աղբյուրը կառուցող Ա. Վոլտայի պատվին։ 1Վ-ն այն լարումն է, որի դեպքում էլեկտրական դաշտը էլեկտրական շղթայի տվյալ տեղամասի երկայնքով 1Կլ լիցքի տեղափոխման ընթացքում 1 Ջ աշխատանք է կատարում։ Եթե օրինակ` շղթայի որևէ տեղամասում լարումը հավասար է 10 Վ-ի, ապա նշանակում է, որ այդ տեղամասում 1 Կլ լիցք անցնելու դեպքում 10 Ջ աշխատանք է կատարվում։

Վոլտից բացի, որպես միավոր գործնականում կիրառվում են նաև վոլտի մասերը և բազմապատիկները, օրինակ՝ կիլովոլտ և միլիվոլտ։ Լարում չափող սարքը կոչվում է վոլտաչափ (վոլտմետր)։ Գոյություն ունեն տարբեր կառուցվածքի վոլտմետրեր։

Էլեկտրական լարում
Հոսանքի ուժ
Էլեկտրական հզորություն
Էլեկտրական դիմադրություն

Էլեկտրական շղթային վոլտմետր միացնելու դեպքում անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները՝

Վոլտմետրի սեղմակները միացնում են էլեկտրական շղթայի այն կետերին, որոնց միջև անհրաժեշտ է չափել լարումը (միացնում են շղթայի չափվող տեղամասին զուգահեռ)։ Վոլոմետրի «+» նշանով սեղմակն անհրաժեշտ է միացնել էլեկտրական շղթայի չափվող տեղամասի այն կետի հետ, որը միացած է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռին, իսկ «-» նշանով սեղմակն այն կետի հետ, որը հոսանքի աղբյուրի բացասական բևեռի հետ է միացած։

Սարքավորում Լարման տեսակը Արժեքը սպառոիչի մուտքին Արժեքը ելքին
Էլեկտրոկարդիոգրամմա Импульсное 1-2 мВ -
Հոռուստատեսային ալեհավաք Переменное высокочастотное 1-100 мВ -
Գալվանական էլեմենտ Постоянное 1,5 В -
Լիթիումային գալվանական էլեմենտ Постоянное 3 В — 3,5 В (в исполнении пальчикового элемента, на примере Varta Professional Lithium, AA) -
Համակարգչային տրամաբանական ազդանշաններ Импульсное 3,5 В; 5 В -
Մարտկոց 6F22 Постоянное 9 В -
Համակարգչային մասերի ուժային սնուցում Постоянное 5 В, 12 В -
Ավտոմեքենաների էլեկտրական համակարգ Постоянное 12/24 В -
Блок питания ноутбука и жидкокристаллических мониторов Постоянное 19 В -
Сеть «безопасного» пониженного напряжения для работы в опасных условиях Переменное 36—42 В -
Напряжение наиболее стабильного горения свечи Яблочкова Постоянное 55 В -
Напряжение в телефонной линии (при опущенной трубке) Постоянное 60 В -
Напряжение в электросети Японии Переменное трёхфазное 100/172 В -
Напряжение в домашних электросетях США Переменное трёхфазное 120 В / 240 В (сплит-фаза) -
Напряжение в бытовых электросетях России Переменное трёхфазное 220/380 В 230/400 В
Разряд электрического ската Постоянное до 200—250 В -
Контактная сеть трамвая и троллейбуса Постоянное 550 В 600 В
Разряд электрического угря Постоянное до 650 В -
Контактная сеть метрополитена Постоянное 750 В 825 В
Контактная сеть электрифицированной железной дороги (Россия, постоянный ток) Постоянное 3 кВ 3,3 кВ
Распределительная воздушная линия электропередачи небольшой мощности Переменное трёхфазное 6—20 кВ 6,6—22 кВ
Генераторы электростанций, мощные электродвигатели Переменное трёхфазное 10—35 кВ -
На аноде кинескопа Постоянное 7—30 кВ -
Статическое электричество Постоянное 1—100 кВ -
На свече зажигания автомобиля Импульсное 10—25 кВ -
Контактная сеть электрифицированной железной дороги (Россия, переменный ток) Переменное 25 кВ 27,5 кВ
Пробой воздуха на расстоянии 1 см 10—20 кВ -
Катушка Румкорфа Импульсное до 50 кВ -
Пробой слоя трансформаторного масла толщиной 1 см 100—200 кВ -
Воздушная линия электропередачи большой мощности Переменное трёхфазное 35 кВ, 110 кВ, 220 кВ, 330 кВ 38 кВ, 120 кВ, 240 кВ, 360 кВ
Электрофорная машина Постоянное 50—500 кВ -
Воздушная линия электропередачи сверхвысокого напряжения (межсистемные) Переменное трёхфазное 500 кВ, 750 кВ, 1150 кВ 545 кВ, 800 кВ, 1250 кВ
Трансформатор Тесла Импульсное высокочастотное до нескольких МВ -
Генератор Ван де Граафа Постоянное до 7 МВ -
Грозовое облако Постоянное От 2 до 10 ГВ -