Էլբասանի գիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլբասանի գիր
Elbasan.png
Լեզուներալբաներեն
Ստեղծման վայրԷլբասան, կենտրոնական Ալբանիա
ՏարածքԱլբանիա
Կազմված է53 տառ
Գրելաձևըձախից աջ
ԺամանակաշրջանXVIIIXIX դարեր
Ստեղծվել էXVIII դարի կես
Հեղինականհայտ
Կարգավիճակապակոդավորված
ՅունիկոդU+10500 – U+1052F

Էլբասանի գիր, ալբանական այբուբենի տեսակ, որը ստեղծվել է XVIII դարի կեսերին (այլ աղբյուրների համաձայն՝ երկրորդ կեսին[1]) ալբաներեն լեզվի համար։ Իր անվանումը ստացել է Էլբասան քաղաքի անվանումից, որտեղ ստեղծել են այդ գիրը։ Հիմնականում օգտագործվել է Էլբասանի և Բերատի շրջակայքում։ Այս գիրը, ամենայն հավանականությամբ, հիմնված է հունական այբուբենի վրա։ Էլբասանի գրագրության հեղինակն է ալբաներենի ուսուցիչ Թեոդոր Հաջի Ֆիլիպը (Theodhor Haxhifilipi, 1730-1806)[1]: Այս գրատեսակը օգտագործվել է բավականին հազվագյուտ՝ սովորաբար մեկ այլ գրատեսակի հետ, որը կոչվում էր Բյուտակուկյեի այբուբեն[1]։ Դեվիդ Դիրինգերը նշում է, որ, հավանաբար, Ալբանիայում տեղական գրատեսակների ստեղծումը հետապնդում էր մի պարզ նպատակ՝ թաքցնել տեքստերի բովանդակությունը թուրքական իշխանություններից։ Այսպիսով այդ գրատեսակները կատարում էր գաղտնագրի դերը։

Բնօրինակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ Էլբասանի գիրը օգտագործվել է Էլբասանի Ավետարանի ձեռագրում, որը հայտնի է ալբաներենում որպես Anonimi i Elbasanit (Էլբասանի անանունը)[2]: Փաստաթուղթը ստեղծվել է Սբ. Ջովան Վլադիմիրի եկեղեցում կենտրոնական Ալբանիայում և այժմ պահպանվում է Ալբանիայի ազգային արխիվում, Տիրանայում։ Այն կազմված է Աստվածաշնչի բովանդակություն պարունակող 59 էջ, գրված 40-տառանոց այբուբենով[2]:

Unicode[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլբասանի այբուբենը (U+10500–U+1052F) ավելացվել է Unicode ստանդարտին 2014 թ. հունիսին։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Trix, Frances. 1997. Alphabet conflict in the Balkans։ Albanian and the congress of Monastir. International Journal of the Sociology of Language 128։1-23.
  • Trix, Frances. 1999. The Stamboul alphabet of Shemseddin Sami Bey։ precursor to Turkish script reform. International Journal of Middle Eastern Studies 31։255-272.
  • West Andrew։ «What's New in Unicode 7.0»։ BabelStone։ Վերցված է 2013-10-22 
  • Everson M., R. Elsie (2011)։ «"N3985: Proposal for encoding the Elbasan script in the SMP of the UCS"»