Էդուարդ Թաշճյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Էդուարդ Թաշճյան
Ծնվել է1880
ԾննդավայրՄեզիրե, Խարբերդի նահանգ
Մահացել է1915
Մահվան վայրՄեզիրե, Խարբերդի նահանգ
Մահվան պատճառՀայոց ցեղասպանություն
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունդեղագործ

Էդուարդ Խաչատուրի Թաշճյան (1880, Մեզիրե, Խարբերդի նահանգ - 1915, Մեզիրե), հայ դեղագործ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1880 թվականին Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։ 1915 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին օսմանյան կառավարությունը Խարբերդում և Մեզիրեում իրականացրել է բազմաթիվ հայ մտավորականների ձերբակալություններ։ Թուրք ոստիկանները նրանց շղթայակապ տարել են փողոցներով ու շուկաներով, և գազազած թուրք ամբոխը նրանց վրա քարեր է նետել, հարվածել, ծեծել։ Բոլորին արգելափակել են Մեզիրեի բանտում և կտտանքների ենթարկելով փորձել տեղեկություններ կորզել զենքեր, ռումբեր և քաղաքական գաղտնիքներ թաքցնելու մասին։ Կեսգիշերին, արաբկիրցի ոստիկան Ալի օնբաշին բանտապահ Հասան Էֆենդիի հետ եկել է բանտ և հրամայել, որ մեկ առ մեկ դուրս գան և Եդեսիա տեղափոխվելու պատրաստվեն։ Բժիշկ Նշան Նահիկյանը, համարձակորեն առաջ գալով, ասել է. «Եթե դուք մեզ իրոք Եդե­սիա պի­տի ու­ղար­կեք, ավե­լի լավ է որ ցե­րե­կով ու­ղար­կեք, որ­պես­զի ժո­ղո­վուր­դը իմա­նա, որ մենք Եդե­սիա ենք գնում, իսկ եթե ձեր հե­տին դի­տա­վո­րու­թյու­նը մեզ սպա­նելն է, կրկին ցե­րե­կով սպա­նեք և կա­խեք, որ­պես­զի հա­մայն Խար­բեր­դի ժո­ղո­վուր­դը ակա­նա­տես լի­նի մեր մա­հին»։ Եվ չնայած ոստիկանը ժխտել է նրանց սպանելու մտադրությունը, բանտարկյալները հասկացել են, որ պատրաստվում են իրենց սպանել, ուստի հրաժարվել են կատարել գիշերով բանտից շղթայակապ դուրս գալու հրամանը։ Լուրը հաղորդել են գնդապետ Ֆերիդ բեյին, որը հրամայել է բոլորին սրախողխող անել։ 1915 թվականին հունիսի 25-ին/հուլիսին/օգոստոսի 4-ին (ըստ տարբեր աղբյուրների) Մեզիրեի բանտի 37 հայ բանտարկյալները վճռել են բանտը հրկիզել և ինքնահրկիզվել։ Իրար վրա են հավաքել բանտի վերմակները, իրենց հագուստները և դրանց վրա լցնելով ճրագների նավթը՝ հրկիզել են բանտը։ Բոլորը զոհվել են։ 35 տարեկան Էդվարդ Թաշճյանը և բժիշկ Նահիկյանը կրակի բոցերի միջից դուրս են եկել կիսամեռ վիճակում։ Ոստիկանները սվիններով պատառոտել են նրանց։ 37 բանտարկյալների կիսամոխրացած դիակները աղբատար կառքով տարել և լցրել են Չոր աղբյուրի մոտ գտնվող մի փոսում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
  • Բախտիկեան Սարգիս (խմբագիր), Ոսկեգետակ, տարեգիրք, Գ. տարի, Պէյրութ, 1948։
  • Ճիզմէճեան Մանուկ, Խարբերդ եւ իր զաւակները, Ֆրեզնօ, 1955։
  • Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
  • Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
  • Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
  • Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թ թվականին), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

8. ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-231, պ-14։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։