Զուրաբ Ծերեթելի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Զուրաբ Ծերեթելի
վրաց.՝ ზურაბ წერეთელი
Zurab Tsereteli.jpg
Ծնվել էհունվարի 4, 1934(1934-01-04)[1][2][3] (89 տարեկան)
ԾննդավայրԹիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն և Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Ազգությունվրացի
ԿրթությունԹբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիա
ՈւսուցիչԳիորգի Չիտաիա
Ստեղծագործություն(ներ)Ազատության արձան և Բարեկամության կամար ռազմավիրական ճանապարհին
Ժանրքանդակագործություն
Մասնագիտություննկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ և քաղաքական գործիչ
Զբաղեցրած պաշտոններՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպան և թանգարանի տնօրեն
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ

«Բարեկամության բանալի» շքանշան

, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս,
, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիճանի շքանշան, Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար 3-րդ աստիճանի շքանշան, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշան, Լենինի շքանշան, Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան, «Աստանա» մեդալ,
, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ,
, Արվեստի և գրականության շքանշան, «Քաղաքացիական արժանիքների շքանշան», (Իսպանիա), Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ, Արվեստի և գրականության շքանշանի սպա,
, ՌԴ նախագահի պատվոգիր,
, «Օսիայի փառքի համար» մեդալ, Բարեկամության շքանշան,
, Լենինյան մրցանակ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ,
, Բերնարդո Օ'Հիգինսի շքանշան,
, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ, Ախմադ Քադիրովի անվան շքանշան,
, Գաբրիելա Միստրալի շքանշան,
, State Prize of the Russian Federation in literature and the arts,
և Սերբիայի դրոշի շքանշան
ԱնդամությունԽՍՀՄ նկարիչների միություն, Սան Ֆեռնանդոյի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, first Civic Chamber of the Russian Federation?, second Civic Chamber of the Russian Federation?, third Public Chamber of the Russian Federation? և Ռուսաստանի Դաշնության չորրորդ կազմի հանրային պալատ (2012-2015)
Կայքtsereteli.ru
Commons-logo.svg Zurab Tsereteli Վիքիպահեստում

Զուրաբ Կոնստանտինի Ծերեթելի (վրաց.՝ ზურაბ კონსტანტინეს ძე წერეთელი, հունվարի 4, 1934(1934-01-04)[1][2][3], Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն), վրացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի նախագահը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զուրաբ Ծերեթելին ծնվել է Թիֆլիսում, 1934 թվականին։ Ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան և տեղափոխվել է Մոսկվա։ Խորհրդային շրջանում ստեղծած աշխատանքներից է Սոչիի մանկական առողջարանը (1986)։ Նրա կինը սերում է վրաց ազնվական Անդրոնիկաշվիլիների ընտանիքից։

Ծերեթելին եղել է Յուրի Լուժկովի ընկերը, ով նրան է վստահել մի շարք կարևոր գործեր, այդ թվում Քրիստոս Փրկչի տաճարի վերանորոգումը, Մոսկվայի Մանեժնայա հրապարակի համալիրը, և Պատվո Բլուրի Համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշահամալիրը։ Լուժկովը նրան նաև հնարավորություն տվեց զբաղեցնելու Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող մի հին առանձնատունը, որն այժմ վերածվել է Զուրաբ Ծերեթելի պատկերասրահի, որտեղ ցուցադրվում է Վլադիմիր Պուտինի արձանը։:

Հատուկ օլիմպիադայի ժամանակ նա ծանոթանում է Յունիս Քենեդի Շրայվերի հետ։ Նյու Յորքի Բրոքպորտ պետական համալսարանի տարածքում տեղադրում է իր «Խաղաղություն աշխարհի երեխաներին» հուշարձանը՝ նվիրված 1979 թվականին Հատուկ Օլիմպիադային և Երեխայի միջազգային տարվան[4]

Պաշտոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր, նախագահ
  • Երեխաների հրաշքների այգու հիմնադրամի նախագահ (1988 թվականից), խոսակցություններ են պտտվում նաև Ռուսաստանի Դիսնեյլենդի կառուցման մեջ նրա ներգրավվածության մասին
  • ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աջակցման միջազգային հիմանդրամի հիմնադիր, 1996 թվականի մարտի 30-ին նշանակվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Բարի կամքի դեսպան»
  • 2005 թվականից Ռուսաստանի հանրային խորհրդի անդամ
  • Sergio Vieira de Mello հիմնադրամի պատվավոր անդամ

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վրաստանի պատմության հուշարձան, 1984
  • Պյոտր Առաջինի 94 մետր բարձրությամբ արձանը Մոսկվայի կենտրոնում[5]
  • «Նոր աշխարհի ծնունդը» հուշահամալիր, որտեղ կերտված է Քրիստափոր Կոլոմբոսը[6]։ Հուշարձանի կրկնօրինակը՝ «Նոր մարդու ծնունդը», գտնվումէ Սևիլում
  • Սուրբ Գևորգի հուշարձանը Մոսկվայի հուշարձանային համալիրում, ինչպես նաև այս հուշարձանի բազմաթիվ տարբերակներ Մոսկվայում և այլուր
  • «Պայքար համաշխարհային տեռորիզմի դեմ» բրոնզե եռանկյուն աշտարակ, որտեղ գրված են 2001 թվականի սեպտեմբերի 11 Նյու Յորքի ահաբեկչության զոհերի անուները։ Հուշարձանի բացմանը ներկա է եղել Վլադիմիր Պուտինը, և հուշարձանը համարվել է «ռուս ժողովրդի նվերը»[7]։ Այն գտնվում է Նյու Ջերսի նահանգի Բեյոն քաղաքի ռազմական օվկիանոսային տերմինալում
  • 2006 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Սանկտ Պետերբուրգի Վասիլևսկի կղզում վեր է խոյացել Ծերեթելիի «Պետրոս Առաջինի հուշարձանը»
  • Ազատության արձան (Թբիլիսի)
  • Միմինո (հուշարձան, Թբիլիսի), 2011
  • Ծաղրածուներ

Հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Церетели Зураб Константинович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  3. 3,0 3,1 Ezerskaya N. Tsereteli, Zurab // Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T086432
  4. «Joy and Happiness to All Children of the World»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-01-ին։ Վերցված է 2015-10-03 
  5. Belinda Goldsmith (2008-11-14)։ «Travel Picks: 10 top ugly buildings and monument» (ish)։ Reuters։ Վերցված է 2008-11-17 
  6. «Comienzan a elevar famosa estatua de Cristóbal Colón» (Spanish)։ Primera Hora։ 2014-04-02։ Վերցված է 2014-04-24 
  7. Famed Russian Sculptor Crafts Giant Teardrop in Memory of 9/11, Robert Ayers, ARTINFO , July 31, 2006, 2008-05-20

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]