Զորան Ջինջիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զորան Ջինջիչ
սերբ.՝ Зоран Ђинђић
Դիմանկար
Ծնվել էօգոստոսի 1, 1952(1952-08-01)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՇամաց, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ
Մահացել էմարտի 12, 2003(2003-03-12)[2][3][4] (50 տարեկան)
Մահվան վայրԲելգրադ, Սերբիա և Մոնտենեգրո
ԳերեզմանԲելգրադի Նոր գերեզմանոց
ՔաղաքացիությունFlag of Yugoslavia (1992–2003); Flag of Serbia and Montenegro (2003–2006).svg Սերբիա և Մոնտենեգրո
Ազգությունսերբ
Մայրենի լեզուսերբերեն
ԿրոնՍերբ ուղղափառ եկեղեցի
ԿրթությունNinth Belgrade Gymnasium?, Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ (1974) և University of Konstanz? (1979)
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ և գրող
ԱշխատավայրՆովի Սադի համալսարան
ԱմուսինRužica Đinđić?[5]
Զբաղեցրած պաշտոններPrime Minister of Serbia? և Mayor of Belgrade?
Քաղաքական կուսակցությունDemocratic Party?
Ստորագրություն
Zoran Djindjic signature.svg
Zoran Đinđić Վիքիպահեստում

Զորան Ջինջիչ (սերբ.՝ Зоран Ђинђић, օգոստոսի 1, 1952(1952-08-01)[1][2][3][…], Շամաց, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ - մարտի 12, 2003(2003-03-12)[2][3][4], Բելգրադ, Սերբիա և Մոնտենեգրո), սերբ քաղաքական գործիչ, 1997 թվականին Բելգրադի քաղաքապետ, 2001-2003 թվականներին Սերբիայի վարչապետ: Կրթությամբ եղել է փիլիսոփա:

Սպանվել է ծրագրված մահափորձի հետևանքով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջինջիչը ծնվել է 1952 թվականի օգոստոսի 1-ին Շամաց ոչ մեծ քաղաքում՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայից հյուսիսում, զինվորականի ընտանիքում: Մանկության տասը տարիներն անցել են Տրավնիկ քաղաքում[6]:

Կրթություն և դասավանդման գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1974 թվականի ավարտել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը: 1970-ականներին Զագրեբում և Լյուբլյանայում հակակոմունիստական ուսանողական կազմակերպություն ստեղծելու փորձերի համար[7] Ջինջիչը դատապարտվել է մեկ տարվա ազատազրկման[8].:

1970-1980-ականներին սովորել է Գերմանիայում՝ շարունակելով ուսումնասիրել փիլիսոփայություն Ֆրանկֆուրտի դպրոցի ներկայացուցիչ Յուրգեն Հաբերմասի ղեկավարությամբ:

1979 թվականինին նա փիլիսոփայության գիտական ​​աստիճան է ստացել Կոնստանցիայի համալսարանում՝ դառնալով փիլիսոփայության դոկտոր: Դասավանդել է փիլիսոփայություն Նովի Սադի համալսարանում (Վոյեվոդինա)[7]:

Քաղաքական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականին 37-ամյա Ջինջիչը վերադարձել է Հարավսլավիա, ինչպես ինքն էր ասում՝ մեկ նպատակով՝ պայքար Սլոբոդան Միլոշևիչին իշխանությունից ազատելու համար[7]: Նույն թվականի դեկտեմբերին սերբ մտավորական և ժողովրդավարամետ ակտիվիստ Վոյիսլավ Կոշտունիցայի հետ ստեղծել են Դեմոկրատական ​​կուսակցությունը:

1996 թվականին նա հաղթել է Բելգրադի քաղաքապետի պաշտոնի ընտրություններում: Սակայն վախենալով Հարավսլավիայի իշխանությունների կողմից հետապնդումներից՝ նա թաքնվել է Չեռնոգորիայում:

ՆԱՏՕ-ի հետ պատերազմում Բելգրադի պարտությունից հետո 1999 թվականի ամռանը Ջինջիչը կրկին կազմակերպել է բողոքների փողոցային արշավ: Այսպիսով, հունիսին Կրալևո քաղաքում Ջինջիչի ղեկավարությամբ 8000 մարդ ոչ միայն պահանջում էին Հարավսլավիայի նախագահ Սլոբոդան Միլոշևիչի հրաժարականը, այլև նրան պատասխանատվության ենթարկելը: Հիմնական մեղադրանքն այն էր, որ Միլոշևիչի մեղքով սերբերը նախ ստիպված էին լքել Բոսնիան, իսկ հետո՝ Կոսովոն[9]: Բանախոսները պահանջում էին արտահերթ ընտրություններ Սերբիայում: Այնուամենայնիվ, այս անգամ ընդդիմության ոչ բոլոր շերտերն էին համաձայն Միլոշևիչի առաջ քաշած պահանջների հետ: 2000 թվականին սեպտեմբերին հայտարարվել են նախագահական ընտրություններ:

2000 թվականի հունիսին Ջինջիչը դարձել է Սերբիայի առաջատար ընդդիմադիր խմբի՝ Փոփոխությունների միության համակարգողներից մեկը:

Ջինջիչը շարունակել է մնալ ստվերում, բայց կազմակերպել է հաջող նախընտրական արշավ Հարավսլավիայի նախագահի թեկնածուներից մեկի՝ Վոյիսլավ Կոշտունիցայի համար: Կոշտունիցան հաղթել է, սակայն, ըստ իշխանությունների, նա ձայների բացարձակ մեծամասնություն չի ստացել: Սլոբոդան Միլոշևիչը պահանջել է քվեարկության օրենքին համապատասխան երկրորդ փուլ: 2000 թվականի հոկտեմբերին Արևմտյան երկրների և ԱՄՆ-ի աջակցությամբ փողոցային ցույցերի արդյունքում տեղի է ունեցել «Բուլդոզերային հեղափոխություն». Սլոբոդան Միլոշևիչը հեռացվել է իշխանությունից:

Դեկտեմբերին տեղի են ունեցել խորհրդարանական ընտրություններ, որոնցում հաղթել է ժողովրդավարական կոալիցիան: Ջինջիչը դարձել է Սերբիայի վարչապետ:

2001 թվականի հունիսին Ջինջիչի նախաձեռնությամբ նախկին Հարավսլավիայում ռազմական հանցագործությունների միջազգային դատարան է հանձնվել տապալված նախագահ Սլոբոդան Միլոշևիչը՝ Արևմուտքի ֆինանսական օգնության դիմաց[10], որը հարուցել է սերբական հասարակության զգալի մասի և Հարավսլավիայի նախագահ Վոյիսլավ Կոշտունիցայի վրդովմունքը[8]:

Սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2003 թվականի մարտի 12-ին՝ տեղի ժամանակով ժամը 12:45-ին (Մոսկվայի ժամանակով 14:45-ին) Սերբիայի կառավարության տան նախասրահում անհայտ դիպուկահարը կրակել է վարչապետի վրա: Ջինջիչը մահացու վիրավորվել է փորից և մեջքից, իսկ որոշ ժամանակ անց գիտակցության չգալով՝ մահացել է հիվանդանոցում:

Հետաքննության արդյունքում պարզվել է, որ վարչապետի վրա կրակել է Սերբիայի ՆԳՆ հատուկ նշանակության ջոկատի հրամանատարի տեղակալ Զվեզդան Յովանովիչը: Ձերբակալությունից անմիջապես հետո նա ասել է, որ այս կերպ հույս ուներ կասեցնել «սերբ հայրենասերների արտահանձնումը Հաագայի տրիբունալ»: Հանդիպմանը Յովանովիչը դատավորին ասել է, որ ինքը սպանությունը խոստովանել է ճնշման տակ, և քանի որ չի հավատում արդարության անկողմնակալությանը, չի պատրաստվում պատասխանել ոչ մի հարցի:

Սերբիայում սպանությունը կազմակերպելու և իրականացնելու համար դատապարտվել են այս հանցագործության յոթ հիմնական կազմակերպիչներն ու կատարողները: Բացի այդ, 2010 թվականի հունիսին Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբի արվարձանում ձերբակալվել է սպանությանը մասնակցության մեջ մեղադրվող մեկ այլ մեղադրյալ: Խմբավորման ևս չորս անդամներ փախուստի մեջ են[11]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անդրեյ Շարիյ, Այյա Կուգե. Աղոթք Սերբիայի համար (Պրահա, Human Rights Publishers, 2005)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]