Զեմլյա ի վոլյա (ընկերություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զեմլյա ի վոլյա
Земля и Воля
Zemlya i volya logo.png
Տեսակքաղաքական կազմակերպություն
ԵրկիրFlag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ռուսական կայսրություն
ԱռաջնորդՆ. Ն. Օբրուչև,
Ս. Ս. Ռիմարենկո,
Ի. Ի. Շամշին ևն.
Հիմնադրված1861 թ.
Լուծարված1864 և 1879
ԳաղափարախոսությունՆարոդնիկություն

«Զեմլյա ի վոլյա» («Земля и воля» — հող և ազատություն), հեղափոխական գաղտնի ընկերություն Ռուսաստանում։ Ստեղծվել է 1861 թվականի վերջերին։ «Զեմլյա ի վոլյա »-ի ստեղծման ոգեշնչողն էր Ն․ Չեռնիշևսկին, նախաձեռնողները՝ Ն․ Ա․ և Ա․ Ա․ Սեռնո-Սոլովևիչները, Ն․ Օբրուչևը, Վ․ Կուրոչկինը և ուրիշներ, որոնք կապված էին Ա․ Գերցենի և Ն․ Օգարյովի հետ։ «Զեմլյա ի վոլյա»-ն ֆեդերացիա էր, որը միավորում էր Պետերբուրգի, Մոսկվայի, Կազանի, Պերմի, Սարատովի հեղափոխական խմբակները։ Ընկերության կարևորագույն խնդիրն էր գյուղացիական ապստամբության նախապատրաստությունը։ «Զեմլյա ի վոլյա»-ն որպես նախնական ծրագիր ընդունել էր Ն․ Օգարյովի «Ի՛նչ են հարկավոր ժողովրդին» կոչ հոդվածի դրույթները, հողը հանձնել գյուղացուն, ստեղծել գյուղացիական ինքնավարություն և այլն։ Կազմակերպության անդամները տարածում էին հեղափոխական կոչեր, գաղտնի գրականություն, թռուցիկներ, լույս ընծայվեց «Սվոբոդա» («Свобода») թերթիկի 2 համար, «Զեմլյա ի վոլյա» («Земля и вoля») ամսագիրը։ 1862 թվականի կեսին Ն․ Չեռնիշևսկու, Ն․ Սեռնո-Սոլովնիչի և այլ զեմլյավոլյականների ձերբակալումը չքայքայեց ընկերությունը։ 1862 թվականի վերջին «Զեմլյա ի վոլյա»-ին միացավ Ա․ Պոտեբնիի ղեկավարությամբ Լեհաստանում ստեղծված ռուս, ռազմա-հեղափոխական կազմակերպությունը։ 1863 թվականին ընկերության գործունեության մեջ կարևոր տեղ գրավեցին Լեհաստանում, Լիտվիայում, Բելառուսիայում բռնկված ապստամբությունների հետ կապված հարցերը։ 1864 թվականի սկզբին, Ռուսաստանում հեղափոխական իրադրության անկման պայմաններում, սկսվեց «Զեմլյա ի վոլյա»-ի ճգնաժամը։ Գարնանը ընկերությունը լուծարքի ենթարկվեց։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 682 CC-BY-SA-icon-80x15.png