Jump to content

Զարգացած երկրներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
     Զարգացած երկրներ      Զարգացող երկրներ      Ամենաքիչ զարգացած երկրներ      Տվյալները բացակայում են
Դասակարգումը ԱՄՀ-ի[1] և ՄԱԿ-ի[2] կողմից
Աշխարհի քարտեզը ներկայացնում է Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս-ի կատեգորիաները (հիմնված են 2019 թվականի տվյալների վրա, հրապարակվել են 2020 թվականին).
     0.800–1.000 (շատ բարձր)      0.700–0.799 (բարձր)      0.550–0.699 (միջին)      0.350–0.549 (ցածր)      տվյալները բացակայում են

Զարգացած երկրներ (անգլ.՝ developed countries), երկրների խումբ, որոնք համաշխարհային տնտեսության մեջ առաջատար դիրք են զբաղեցնում։ Այս երկրներում բնակվում է աշխարհի բնակչության 15-16 %-ը, բայց միևնույն ժամանակ նրանք արտադրում են համախառն ներքին արդյունքի 75 %-ը և ստեղծում աշխարհի տնտեսական, գիտատեխիկական ներուժի մեծ մասը[3]։ Զարգացած երկրներն անվանում են նաև արդյունաբերական կամ արդյունաբերաբար զարգացած երկրներ[4]։

Զարգացած երկրներն ընդհանուր առմամբ ունեն ավելի առաջադեմ հետարդյունաբերական տնտեսություններ, այսինքն ՝ ծառայությունների ոլորտը ավելի մեծ հարստություն է ապահովում, քան արդյունաբերական ոլորտը։ Դրանք հակադրվում են զարգացող երկրներին, որոնք արդյունաբերականացման գործընթացում են կամ նախարդյունաբերական և գրեթե ամբողջությամբ գյուղատնտեսական բնույթ են կրում, որոնց մի մասը կարող է դասակարգվել ամենաքիչ զարգացած երկրների շարքին։ 2015 թվականի դրությամբ առաջադեմ տնտեսությունները կազմում են համաշխարհային ՀՆԱ-ի 60,8% -ը ՝ հիմնված անվանական արժեքների և համաշխարհային ՀՆԱ-ի 42.9% -ը՝ հիմնված գնողունակության համարժեքության վրա ՝ համաձայն Արժույթի միջազգային հիմնադրամի[5]։

Նմանատիպ պայմաններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զարգացած երկիր հասկացությանն առնչվող տերմիններն են՝ «առաջադեմ երկիր», «արդյունաբերական երկիր», «ավելի զարգացած երկիր», «ավելի շատ տնտեսապես զարգացած երկիր», «Հյուսիսային գլոբալ երկիր», «առաջին աշխարհի երկիր», և «հետարդյունաբերական երկիր»։ Արդյունաբերական երկիր տերմինը մասամբ կարող է լինել երկիմաստ, քանի որ արդյունաբերականացումը շարունակական գործընթաց է, որը դժվար է սահմանել։ Արդյունաբերական առաջին երկիրը Միացյալ Թագավորությունն էր, որին հաջորդում էր Բելգիան։ Հետագայում այն տարածվեց ավելի շատ Գերմանիայում, Միացյալ Նահանգներում, Ֆրանսիայում և Արևմտաեվրոպական այլ երկրներում։ Ըստ որոշ տնտեսագետների, ինչպիսիք են Ջեֆրի Սաքսը, զարգացած և զարգացող աշխարհի միջև ներկայիս բաժանումը հիմնականում 20-րդ դարի երևույթ է[6]։

Մաթիս Վակերնագելը երկրների երկկողմանի մակնշումը անվանում է որպես «ոչ նկարագրական, ոչ էլ բացատրական։ Դա պարզապես ՀՆԱ-ի ֆետիշի անիմաստ և կործանարար հաստատումն է։ Իրականում գոյություն չունեն երկու տեսակի երկրներ, այլ 200-ից ավելի տարբեր երկրներ, բոլորը բախվում են բնության նույն օրենքներին, բայց յուրաքանչյուրը յուրահատուկ հատկանիշներով»[7]։

Սահմանում և չափանիշներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Աշխարհի երկրներն ըստ մեկ շնչին ընկնող անվանական ՀՆԱ-ի 2019թ.-ի դրությամբ[8]

Տնտեսական չափանիշները հակված են գերիշխող քննարկումներին։ Նման չափանիշներից մեկը մեկ շնչի հաշվով եկամուտն է։ Այսպիսով, մեկ շնչի հաշվով բարձր համախառն ներքին արդյունք (ՀՆԱ) ունեցող երկրները նկարագրվելու են որպես զարգացած երկրներ։ Մեկ այլ տնտեսական չափանիշ արդյունաբերականացումն է. այն երկրները, որոնցում գերակշռում են արդյունաբերության երրորդ և չորրորդ ոլորտները, այսպիսով, նկարագրվելու են որպես զարգացած։ Վերջերս աչքի ընկավ մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը (HDI), որը միավորում է տնտեսական չափումը, ազգային եկամուտը, ինչպես նաև այլ միջոցառումներով կյանքի տևողության և կրթության ցուցանիշները։ Այս չափանիշը զարգացող երկրները սահմանում է որպես շատ բարձր (HDI) վարկանիշ ունեցող երկրներ։ Այս ցուցանիշը, սակայն, հաշվի չի առնում մի քանի գործոններ, ինչպիսիք են մեկ շնչի հաշվով զուտ հարստությունը կամ երկրում ապրանքների համեմատական որակը։ Այս իրավիճակը հակված է իջեցնել վարկանիշը որոշ առաջադեմ երկրների համար, ինչպիսիք են G7- ի անդամները և այլ երկրները[9][10]։

ՄԱԿ-ի դասակարգում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ-ի համակարգում չկա որևէ սահմանված համաձայնագիր «զարգացած» և «զարգացող» երկրները կամ տարածաշրջանները դասակարգելու համար[11]։

ՄԱԿ-ում նշվում է, որ, սովորույթի համաձայն, Ճապոնիան` Ասիայում, Կանադան և ԱՄՆ-ն՝ Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան՝ Օվկիանիայում, ինչպես նաև Արևմտյան Եվրոպայի երկրները համարվում են «զարգացած» տարածաշրջաններ և տարածքներ։ Միջազգային առևտրի վիճակագրության համաձայն՝ Հարավային Աֆրիկայի մաքսային միությունը նույնպես զարգացած տարածաշրջան է, իսկ Իսրայելը՝ զարգացած երկիր։ Նախկին Հարավսլավիայի երկրները դիտվում են որպես զարգացող երկրներ։ Արևելյան Եվրոպայի և Անկախ Պետությունների Համագործակցության երկրները ներառված չեն զարգացած և զարգացող տարածաշրջանների շարքում[11]։

Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ-ի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը (HDI) վիճակագրական միջոց է, որը չափում է երկրի մարդկային զարգացման մակարդակը։ Չնայած կա ուժեղ փոխկապակցվածություն HDI- ի բարձր գնահատականի և բարգավաճ տնտեսություն լինելու միջև, ՄԱԿ-ը նշում է, որ HDI- ն ավելի շատ է, քան եկամուտը կամ արտադրողականությունը։ Ի տարբերություն ՀՆԱ-ի մեկ շնչի և մեկ շնչի հաշվով բնակչության եկամտի, HDI- ն հաշվի է առնում, թե ինչպես է եկամուտը վերածվում «կրթության և առողջության հնարավորությունների, հետևաբար նաև մարդու զարգացման ավելի բարձր մակարդակների»։

1990 թվականից ի վեր առավելագույն HDI միավոր են ունեցել Նորվեգիան (2001–2006, 2009–2018), Ճապոնիան (1990–1991 և 1993), Կանադան (1992 և 1994–2000) և Իսլանդիան (2007–2008):

ԱՄՀ-ից որպես «առաջադեմ» թվարկված շատ երկրներ ունեն HDI-ի ավելի քան 0.800, մարդկային զարգացման «շատ բարձր» շեմն է։ Բազմաթիվ երկրներ[Նշում 1] որոնք ունեն 0,800 և ավելի բարձր HDI -ի, հակառակը, ԱՄՀ-ի կողմից նշված են որպես «առաջադեմ»։ Այսպիսով, շատ «առաջադեմ տնտեսություններ» բնութագրվում են HDI-ի գնահատականով ՝ 0.800 և ավելի բարձր[12]։

ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի կողմից Մարդու զարգացման 2019 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ին և հաշվարկում է HDI -ի արժեքները ՝ հիմք ընդունելով 2018 թվականի գնահատականները։ Ստորև ներկայացված է «շատ բարձր մարդկային զարգացման» երկրների ցուցակը.[13]

  • = աճ.
  • = կայուն.
  • Decrease = նվազում.
  • Փակագծերում նշված թիվը կազմում է այն շարքերը, որոնցով երկիրը բարձրացել է (վեր կամ վար) ՝ համեմատած 2017 թվականի վարկանիշային աղյուսակի հետ։

Կարգ Երկիր/տարածք HDI
2018 թվականի տվյալների կարգը (2019-ի զեկույց)
[13]		 Կարգի փոփոխություն նախորդ տարվա համեմատ[13] 2018 թվականի տվյալների կարգը (2019-ի զեկույց)
[13]		 Փոփոխություն նախորդ տարվա համեմատ
[13]
1Նորվեգիա Նորվեգիա0.954 0.001
2Շվեյցարիա Շվեյցարիա0.946 0.003
3Իռլանդիա Իռլանդիա0.942 0.003
4Գերմանիա Գերմանիա0.939 0.001
4 (2)Հոնկոնգ Հոնկոնգ0.939 0.003
6Decrease (1)Ավստրալիա Ավստրալիա0.938 0.001
6 (1)Իսլանդիա Իսլանդիա0.938 0.003
8Decrease (1)Շվեդիա Շվեդիա0.937 0.001
9Սինգապուր Սինգապուր0.935 0.001
10Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ0.933 0.001
11Դանիա Դանիա0.930 0.001
12Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա0.925 0.001
13Կանադա Կանադա0.922 0.001
14Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա0.921 0.001
15Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն0.920 0.001
15Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ0.920 0.001
17Բելգիա Բելգիա0.919 0.002
18Լիխտենշտայն Լիխտենշտեյն0.917 0.001
19Ճապոնիա Ճապոնիա0.915 0.002
20Ավստրիա Ավստրիա0.914 0.002
21Լյուքսեմբուրգ Լյուքսեմբուրգ0.909 0.001
22Իսրայել Իսրայել0.906 0.002
22Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա0.906 0.002
24Սլովենիա Սլովենիա0.902 0.003
25Իսպանիա Իսպանիա0.893 0.002
26Չեխիա Չեխիա0.891 0.003
26Ֆրանսիա Ֆրանսիա0.891 0.001
28Մալթա Մալթա0.885 0.002
29Իտալիա Իտալիա0.883 0.002
30Էստոնիա Էստոնիա0.882 0.003
31Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս0.873 0.002
Կարգ Երկիր HDI
2018 թվականի տվյալների կարգը (2019-ի զեկույց)
[13]		 Կարգի փոփոխություն նախորդ տարվա համեմատ[13] 2018 թվականի տվյալների կարգը (2019-ի զեկույց)
[13]		 Փոփոխություն նախորդ տարվա համեմատ
[13]
32Հունաստան Հունաստան0.872 0.001
32 (1)Լեհաստան Լեհաստան0.872 0.004
34Լիտվա Լիտվա0.869 0.003
35ԱՄԷ Արաբական Միացյալ Էմիրություններ0.866 0.002
36 (2)Անդորրա Անդորրա0.857 0.005
36Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա0.857 0.001
36 (1)Սլովակիա Սլովակիա0.857 0.003
39Լատվիա Լատվիա0.854 0.004
40Պորտուգալիա Պորտուգալիա0.850 0.002
41Կատար Քաթար0.848
42Չիլի Չիլի0.847 0.002
43Բրունեյ Բրունեյ0.845 0.002
43Հունգարիա Հունգարիա0.845 0.004
45Բահրեյն Բահրեյն0.838Decrease 0.001
46Խորվաթիա Խորվաթիա0.837 0.002
47Օման Օման0.834 0.001
48Արգենտինա Արգենտինա0.830Decrease 0.002
49Ռուսաստան Ռուսաստան0.824 0.002
50Բելառուս Բելառուս0.817 0.002
50 (1)Ղազախստան Ղազախստան0.817 0.004
52Decrease (1)Բուլղարիա Բուլղարիա0.816 0.003
52Decrease (1)Չեռնոգորիա Չեռնոգորիա0.816 0.003
52Decrease (1)Ռումինիա Ռումինիա0.816 0.003
55 (1)Պալաու Պալաու0.814 0.003
56Decrease (5)Բարբադոս Բարբադոս0.813
57Քուվեյթ Քուվեյթ0.808Decrease 0.001
57 (1)Ուրուգվայ Ուրուգվայ0.808 0.001
59Թուրքիա Թուրքիա0.806 0.001
60Բահամներ Բահամներ0.805 0.001
61Մալայզիա Մալայզիա0.804 0.002
62Սեյշելյան կղզիներ Սեյշելյան կղզիներ0.801 0.001

Որպես ՄԱԿ-ի ոչ անդամ, Թայվանի կառավարությունը հաշվարկում է իր սեփական HDI- ն, որը 2018-ին ուներ 0.911 արժեք[14], 21-րդ տեղում է։ Բացի այդ, մինչդեռ Չինաստանի հատուկ վարչական շրջանի՝ Հոնկոնգի, համար HDI- ը հաշվարկվում է ՄԱԿ-ի կողմից, դա Մակաոյի համար չէ։ Մակաանի կառավարությունը 2011 թ.-ին տարածքի HDI-ն հաշվարկեց 0.868: Այս արժեքները Թայվանը և Մակաոն լավ տեղ են հատկացնում «Շատ բարձր մարդկային զարգացում» ունեցող երկրների ցանկում[15]։ Ավելին, 2009 թ.-ին ՄԱԿ-ի մի նախագիծ հաշվարկեց HDI- ն իր բոլոր անդամների, ինչպես նաև Թայվանի, Մակաոյի և շատ կախյալ տարածքների համար։ Սան Մարինոյի և Մոնակոյի երկրների համար HDI արժեքները, որոնք ներառված չեն HDI- ի պաշտոնական տարեկան հաշվետվություններում, հայտնաբերվել են, համապատասխանաբար, 0.961 և 0.956: Այս երկու երկրներն էլ ամուր տեղ են զբաղեցնում «Մարդկային շատ բարձր զարգացում» ունեցող երկրների կատեգորիային։ «Շատ բարձր մարդկային զարգացման» համարժեք HDI արժեքներով կախյալ տարածքները՝ Ջերսի, Կայմանյան կղզիներ, Բերմուդա, Գերնսի, Ջիբրալթար, Նորֆոլք կղզի, Ֆարերյան կղզիներ, Մեն կղզի, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ, Ֆոլկլենդյան կղզիներ, Արուբա, Պուերտո Ռիկո, Մարտինիկա, Գրենլանդիա և Գուամ[16]։ Նկատենք, որ 2009 թվականի զեկույցում HDI արժեքները հաշվարկվել են հին HDI բանաձևի միջոցով, մինչդեռ 2010 թվականից հետո HDI արժեքները հաշվարկվում են այլ բանաձևով։

Բարձր եկամուտ ունեցող տնտեսություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ հաստատություններ պատրաստել են զարգացած երկրների ցուցակներ. ՄԱԿ-ը (վերը նկարագրված ցուցակը), ԿՀՎ- ն[17], և ֆոնդային բորսայի ինդեքսի որոշ մատակարարներ (FTSE Group, MSCI, S&P, Dow Jones, STOXX և այլն)։ Վերջինս այստեղ ընդգրկված չէ, քանի որ զարգացած երկրների հետ նրա ասոցացումը և՛ բարձր եկամուտ ունեցող, և՛ զարգացած շուկաների երկրների հետ չի համարվում ուղղակիորեն համապատասխան[Նշում 2]։

Այնուամենայնիվ, շատ այլ հաստատություններ ստեղծել են ավելի ընդհանուր ցուցակներ, որոնք վերաբերում են զարգացած երկրներին։ Օրինակ ՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) նույնացնում է 39 «առաջադեմ տնտեսություններ»[12][18]։ ՏՀԶԿ- ի 37 անդամները հայտնի են որպես «զարգացած երկրների ակումբ»[19][20][21]։ Համաշխարհային բանկը նույնացնում է 81 «բարձր եկամուտ ունեցող երկիր»[22]։

Համաշխարհային բանկի բարձր եկամուտ ունեցող տնտեսությունները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Համաշխարհային բանկի՝ հետևյալ 81 երկրները (ներառյալ տարածքները) դասակարգվում են որպես «բարձր եկամուտ ունեցող տնտեսություններ»[22]։ Ինչ վերաբերում է 2020 ֆինանսական տարվան, բարձր եկամուտ ունեցող տնտեսություններն այն տնտեսվարողներն են, որոնք 2018 թվականին ունեցել են մեկ շնչի հաշվով 12,376 դոլար կամ ավելի ՀՆԱ։

36 երկիր և տարածք Եվրոպայում.

21 երկիր և տարածք Ամերիկայում.

15 երկիր և տարածք Ասիայում.

7 երկիր և տարածք Օվկիանիայում.

2 երկիր Աֆրիկայում.

8 նախկին բարձր եկամուտ ունեցող տնտեսություններ.

* 1994-ից մինչև 2009 թվականը ՝ որպես Նիդերլանդական Անտիլներ Նիդերլանդական Անտիլների մի մաս։

# Լուծարվել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, հաջորդել են Կյուրասաոն և Սինտ Մաարտենը։

ՏՀԶԿ- ի բարձր եկամուտ ունեցող անդամները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաշխարհային բանկի տվյալներով ՝ հետևյալ 34 անդամները դասակարգվում են որպես «ՏՀԶԿ բարձր եկամուտ».[23][24]

21 երկիր Եվրոպայում.

3 երկիր Ամերիկայում.

3 երկիր Ասիայում.

2 երկիր Օվկիանիայում.

Զարգացման աջակցության հանձնաժողովի անդամները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Զարգացման աջակցող հանձնաժողովում (ԶԱՀ) անդամ պետությունները

Զարգացմանն աջակցող հանձնաժողովում (ԶԱՀ) կան 29 ՏՀԶԿ անդամ երկրներ և Եվրամիություն[25], աշխարհի խոշոր դոնոր երկրների մի խումբ, որը քննարկում է զարգացող երկրներում զարգացման օգնության և աղքատության կրճատման հարցերը[26]։ ՏՀԶԿ- ի հետևյալ անդամ երկրները ԶԱՀ-ի անդամ են.

21 երկրներ Եվրոպայում.

2 երկրներ Ամերիկայում.

2 երկրներ Ասիայում.

2 երկրներ Օվկիանիայում.

ԱՄՀ-ի դասակարգում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
     Երկրներ, որոնք ԱՄՀ-ն, ըստ 2008 թվականի տվյալների, դասում է տնտեսությամբ զարգացած երկրների շարքին

Տնտեսությամբ զարգացած երկրների թվում Արժույթի միջազգային հիմնադրամը ներառում է Մեծ յոթնյակի և Եվրագոտու բոլոր երկրները, ինչպես նաև մի շարք այլ երկրներ[12]:

Եվրոպա և Մերձավոր Արևելք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

26 (+7) երկրներ և տարածքներ.

Ավստրալիա, Օվկիանիա և Հեռավոր Արևելք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

10 երկրներ և տարածքներ.

Ամերիկա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

3 (+1) երկրներ և տարածքներ.

d ԿՀՎ-ն փոփոխել է ԱՄՀ-ի 38 առաջադեմ տնտեսությունների ցուցակի ավելի հին տարբերակը ՝ նշելով, որ ԱՄՀ-ի առաջադեմ տնտեսությունների ցանկը «ենթադրաբար կներառի նաև Անդորրայի, Բերմուդայի, Ֆարերյան կղզիների, Գերնսիի, Սուրբ Աթոռի, Ջերսիի, Լիխտենշտեյնի, Մոնակոյի և Սան Մարինոյի […] հետևյալ ինը փոքր երկրները»։ Սան Մարինոն հետագայում ընդգրկվեց ԱՄՀ-ի ցուցակում[17]։

Փարիզի ակումբի անդամները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Փարիզի Ակումբի մշտական անդամները

Փարիզի Ակումբ-ում (ֆրանսերեն՝ Club de Paris) կան 22 մշտական անդամներ, խոշոր վարկատու երկրների պաշտոնատար անձանց մի խումբ, որոնց դերն են համակարգված և կայուն լուծումներ գտնել վճարման դժվարություններ ունեցող պարտապան երկրների համար։

15 երկրներ Եվրոպայում.

3 երկրներ Ամերիկայում.

3 երկրներ Ասիայում.

1 երկիր Օվկիանիայում.

Համեմատական աղյուսակ (2020)

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարդկային «շատ բարձր» զարգացում ունեցող երկրների (0.800 և ավելի բարձր) համեմատական աղյուսակը ՝ համաձայն Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիրի, ՏՀԶԿ- ի անդամների; «առաջադեմ» տնտեսությունները ՝ համաձայն ԱՄՀ-ի; «բարձր եկամուտ ունեցող» տնտեսությունները ՝ Համաշխարհային բանկի համաձայն, և մեկ շնչի հաշվով եկամուտը (գնողունակության հավասարություն) ավելի բարձր է, քան $ 22,000 ՝ համաձայն ԱՄՀ-ի։

Զարգացած երկրներ
ԵրկրներըՄՆԶԻ[13]ՏՀԶԿ[27]ԱՄՀ[28]ՀԲ[29] մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի[30]
2018
Լիտվա ԼիտվաԱյո, 2005 թվականից Այո, 2018 թվականիցԱյո, 2015 թվականից Այո, 2012 թվականից Այո, 2011 թվականից
2016
Լատվիա ԼատվիաԱյո, 2005 թվականից Այո, 2016 թվականիցԱյո, 2014 թվականից Այո, 2012 թվականից Այո, 2013 թվականից
2011
Էստոնիա ԷստոնիաԱյո, 2003 թվականից Այո, 2010 թվականիցԱյո, 2011 թվականից Այո, 2006 թվականից Այո, 2011 թվականից
2010
Իսրայել ԻսրայելԱյո, 1991 թվականից Այո, 2010 թվականիցԱյո, 1997 թվականից[31] Այո, 1987 թվականից Այո, 2004 թվականից
Սլովենիա ՍլովենիաԱյո, 1998 թվականից Այո, 2010 թվականիցԱյո, 2007 թվականից Այո, 1997 թվականից Այո, 2004 թվականից
2009
Չեխիա Չեխիայի ՀանրապետությունԱյո, 2001 թվականից Այո, 1995 թվականիցԱյո, 2009 թվականից Այո, 2006 թվականից Այո, 2005 թվականից
Սլովակիա ՍլովակիաԱյո, 2006 թվականից Այո, 2000 թվականիցԱյո, 2009 թվականից Այո, 2007 թվականից Այո, 2007 թվականից
2005
Պորտուգալիա ՊորտուգալիաԱյո, 2005 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1989 թվականից[32] Այո, 1994 թվականից Այո, 2004 թվականից
Հարավային Կորեա Հարավային ԿորեաԱյո, 1999 թվականից Այո, 1996 թվականիցԱյո, 1997 թվականից[31] Այո, 2001 թվականից Այո, 2005 թվականից
2002
Հունաստան ՀունաստանԱյո, 2001 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1989 թվականից[32] Այո, 1996 թվականից Այո, 2002 թվականից
2001
Նոր Զելանդիա Նոր ԶելանդիաԱյո, 1990 թվականից Այո, 1973 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 2001 թվականից
1999
Իսպանիա ԻսպանիաԱյո, 1995 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1999 թվականից
1997
Ֆինլանդիա ՖինլանդիաԱյո, 1994 թվականից Այո, 1969 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1997 թվականից
Իռլանդիա ԻռլանդիաԱյո, 1996 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1997 թվականից
1996
Իսլանդիա ԻսլանդիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1996 թվականից
Միացյալ Թագավորություն Միացյալ թագավորությունYes since 1992 Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1996 թվականից
1995
Իտալիա ԻտալիաYes since 1995 Այո, 1962 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1994 թվականից
Շվեդիա ՇվեդիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1995 թվականից
1994
Ավստրալիա ԱվստրալիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1971 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1994 թվականից
Բելգիա ԲելգիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1994 թվականից
Կանադա ԿանադաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1994 թվականից
Ֆրանսիա ՖրանսիաԱյո, 1993 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1994 թվականից
1993
Ճապոնիա ՃապոնիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1964 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1993 թվականից
1992
Ավստրիա ԱվստրիաԱյո, 1992 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1992 թվականից
Լյուքսեմբուրգ ԼյուքսեմբուրգԱյո, 1992 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1985 թվականից
1991
Դանիա ԴանիաԱյո, 1991 թվականից Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1991 թվականից
Գերմանիա ԳերմանիաԱյո, մինչև 1990 թվականըԱյո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1991 թվականից
Նիդերլանդներ ՆիդեռլանդներԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1991 թվականից
1989
Միացյալ Նահանգներ Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1989 թվականից
1987
Նորվեգիա ՆորվեգիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1985 թվականից
Շվեյցարիա ՇվեյցարիաԱյո, մինչև 1990 թվականը Այո, 1961 թվականիցԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1985 թվականից
Զարգացած համարվող երկրները (1 ճանաչման սպասող)
Երկրները ՄՆԶԻ[13] ՏՀԶԿ[27] ԱՄՀ[28] ՀԲ[29] մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի[30]
Հունգարիա ՀունգարիաԱյո, 2005 թվականից Այո, 1996 թվականիցՈչԱյո, 2014 թվականից Այո, 2010 թվականից
Չիլի ՉիլիԱյո, 2007 թվականից Այո, 2010 թվականիցՈչԱյո, 2012 թվականից Այո, 2013 թվականից
Լեհաստան ԼեհաստանԱյո, 2007 թվականից Այո, 1996 թվականիցՈչԱյո, 2009 թվականից Այո, 2011 թվականից
Մալթա ՄալթաԱյո, 2003 թվականից ՈչԱյո, 2008 թվականից Այո, 2002 թվականից Այո, 2003 թվականից
Կիպրոսի Հանրապետություն ԿիպրոսԱյո, 2001 թվականից ՈչԱյո, 2001 թվականից Այո, 1988 թվականից Այո, 1999 թվականից
Սինգապուր ՍինգապուրԱյո, 1999 թվականից ՈչԱյո, 1945 թվականից Այո, 1987 թվականից Այո, 1990 թվականից
Ընթացքի մեջ է (2 ճանաչման սպասող)
Երկրները ՄՆԶԻ[13] ՏՀԶԿ[27] ԱՄՀ[28] ՀԲ[29] մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի[30]
Խորվաթիա ԽորվաթիաԱյո, 2007 թվականից ՈչՈչԱյո, 2017 թվականից Այո, 2015 թվականից
Ուրուգվայ Ուրուգվայ Այո, 2014 թվականից Ոչ Ոչ Այո, 2012 թվականից Այո, 2017 թվականից
Բահամներ ԲահամներԱյո, 2017 թվականից ՈչՈչԱյո, 1987 թվականից Այո, 1997 թվականից
Սեյշելյան կղզիներ Սեյշելյան կղզիներԱյո, 2015 թվականիցՈչՈչԱյո, 2014 թվականիցԱյո, 2012 թվականից
Թուրքիա ԹուրքիաԱյո, 2015 թվականիցԱյո, 1961 թվականիցՈչՈչԱյո, 2014 թվականից
Քուվեյթ ՔուվեյթԱյո, 2014 թվականից ՈչՈչԱյո, 1987 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
Բահրեյն ԲահրեյնԱյո, 2012 թվականից ՈչՈչԱյո, 2001 թվականից Այո, 1983 թվականից
Օման ՕմանԱյո, 2012 թվականից ՈչՈչԱյո, 2007 թվականից Այո, 1991 թվականից
Սան Մարինո Սան ՄարինոՏվյալները բացակայում ենՈչԱյո, 2012 թվականից Այո, 2000 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան ԱրաբիաԱյո, 2010 թվականից ՈչՈչԱյո, 2004 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
ԱՄԷ Արաբական Միացյալ ԷմիրություններԱյո, 2004 թվականից ՈչՈչԱյո, 1987 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
Բրունեյ ԲրունեյԱյո, 1999 թվականից ՈչՈչԱյո, 1990 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
Կատար ՔաթարԱյո, 1996 թվականից ՈչՈչԱյո, 1987 թվականից Այո, մինչև 1980 թվականը
Այլ ճանաչումներ
Երկրները ՄՆԶԻ[13] ՏՀԶԿ[27] ԱՄՀ[28] ՀԲ[29] մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի[30]
Անդորրա ԱնդորրաԱյո ՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Անտիգուա և Բարբուդա Անտիգուա և ԲարբուդաՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2014 թվականից
Արգենտինա ԱրգենտինաԱյո, 2006 թվականից ՈչՈչՈչՈչ
Արուբա ԱրուբաՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Բարբադոս ԲարբադոսԱյո, 2017 թվականից ՈչՈչԱյոՈչ
Բերմուդյան կղզիներ ԲերմուդաՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Բելառուս ԲելառուսԱյո ՈչՈչՈչՈչ
Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Բուլղարիա ԲուլղարիաԱյո ՈչՈչՈչԱյո, 2018 թվականից
Կայմանյան կղզիներ Կայմանյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Գերնսի / Ջերսի Նորմանդյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Կոլումբիա ԿոլումբիաՈչ Այո, 2020 թվականիցՈչՈչՈչ
Կյուրասաո ԿյուրասաոՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Հասարակածային Գվինեա Հասարակածային ԳվինեաՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2002 թվականից
Ֆարերյան կղզիներ Ֆարերյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Ֆրանսիական Պոլինեզիա Ֆրանսիական ՊոլինեզիաՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Ջիբրալթար ՋիբրալթարՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Գրենլադիա (վարչական միավոր) ԳրենլանդիաՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Գուամ ԳուամՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Մեն կղզի Մեն կղզիՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Ղազախստան ՂազախստանԱյո ՈչՈչՈչԱյո, 2012 թվականից
Լիխտենշտայն ԼիխտենշտեյնԱյո ՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Մալայզիա ՄալայզիաԱյո ՈչՈչՈչԱյո, 2012 թվականից
Մավրիկիոս ՄավրիկիոսՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2017 թվականից
Մեքսիկա ՄեքսիկաՈչԱյո, 1994 թվականիցՈչՈչՈչ
Մոնակո ՄոնակոՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Չեռնոգորիա ՉեռնոգորիաԱյո ՈչՈչՈչՈչ
Նոր Կալեդոնիա Նոր ԿալեդոնիաNo dataՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներ Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Պալաու ՊալաուԱյոՈչՈչԱյոՈչ
Պանամա ՊանամաՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2015 թվականից
Ռումինիա ՌումինիաԱյո ՈչՈչՈչԱյո, 2016 թվականից
Ռուսաստան ՌուսաստանԱյո ՈչՈչՈչԱյո, 2010 թվականից
Սենթ Քիթս և Նևիս Սենթ Քիթս և ՆևիսՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2013 թվականից
Սինտ Մաարտեն (Նիդերլանդներ) Սինտ ՄաարտենՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Տրինիդադ և Տոբագո Տրինիդադ և ՏոբագոՈչՈչՈչԱյոԱյո, 2005 թվականից
Թերքս և Քայքոս կղզիներ Թերքս և Քայքոս կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են
Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներ Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներՏվյալները բացակայում ենՈչՈչԱյոՏվյալները բացակայում են

Դասակարգումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորև ներկայացված ցանկում ներկայացված են վերը նշված համեմատական աղյուսակից ընտրված որոշ նշանավոր երկրներ «Զարգացած երկրներ» և «Երկրներ, որոնք պետք է համարվեն զարգացած 1 կամ 2 սպասում ունեցող ճանաչումներով» կատեգորիաներով, որոնց դիրքի գնահատման միջինը 49,4% -ից ավելին է 32 թարմացված վարկանիշային աղյուսակներում.

Հայտնի երկրներ
Երկիր Կյանքի որակ[33] Կյանքի արժեք[34] ՄՆԶԻ[35] մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի[36] Ժողովրդավարության ինդեքս Խաղաղություն[37] Բարգավաճում[38] Կոռուպցիա[39] Տնտեսական ազատության ժառանգություն[40] Տնտեսական ազատության ֆրազեր[41] Քաղաքական / սոցիալական ազատության տուն[42] Մրցունակություն Գործարարություն անելը[43] Gay friendly[44] Բնապահպանական կատարում[45] Երջանկություն[46] Սոցիալական առաջընթաց[47] Համաշխարհային տաղանդ[48] ԾՈՒՄԳ գիտություն ԾՈՒՄԳ ընթերցանություն ԾՈՒՄԳ մաթեմատիկա Բջջային ինտերնետի արագություն[49] Հաստատուն ինտերնետի արագություն Թուլ վիճակ[50] Աճի խոստում[51] Էլեկտրոնային կառավարություն[52] Անգլերենի հմտություններ[53] Շարժման մեջ գտնվող քաղաքները[54] Մամուլի ազատություն[55] Առողջություն[56] Օրենքի գերակայություն[57] Աշխատանքային իրավունքներ[58]
∑(101-rank)/ (#rankings*100)

>49,4%

 2019 2020 2019 2018 2020 2020 2019 2020 2020 2019 2020 2019 2019 2020 2020 2020 2019 2020 2018 2018 2018 2020 2020 2020 2019 2019 2019 2019 2020 2018 2020 2019
լավագույն 100-ը լավագույն 100-ից ցածր > շատ բարձր >22000 լրիվ < 1.8 > 60 գնահատական > 70 գնահատական > հիմնականում ազատ < 2-րդ քառյակ լրիվ > 60 գնահատական > 60 գնահատական > 7 գնահատական > 60 գնահատական > 6.4 գնահատական > 60 գնահատական < 2-րդ քառյակ > 400 գնահատական > 400 գնահատական > 400 գնահատական > 30 ՄԲ > 40 ՄԲ > շատ կայուն > 6 գնահատական > շատ բարձր > բարձր > 60 գնահատական < 20 գնահատական > 60 գնահատական > 70 գնահատական < վարկանիշ 2
Դանիա Դանիա 8 - 11 21 6 5 1 1 8 13 8 10 4 10 1 2 2 5 25 19 13 17 17 4 4 1 4 8 3 17 1 12
Շվեդիա Շվեդիա 23 - 8 17 3 15 4 4 22 35 3 8 10 1 8 7 5 4 20 11 17 27 10 7 8 5 2 13 4 8 4 12
Նիդերլանդներ Նիդեռլանդներ 11 - 10 14 11 21 6 8 14 25 4 4 42 5 11 6 11 6 16 27 9 7 21 12 2 13 1 3 5 3 5 12
Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա 15 - 14 34 4 2 7 1 3 3 11 19 1 10 19 8 7 16 13 11 28 14 24 6 9 8 1 26 9 16 7 36
Նորվեգիա Նորվեգիա 25 - 1 7 1 17 2 7 28 32 2 17 9 - 9 5 1 9 28 20 19 8 18 2 7 14 3 14 1 2 2 12
Շվեյցարիա Շվեյցարիա 14 - 2 10 10 10 3 4 5 4 12 5 36 15 3 3 3 1 24 28 11 11 6 3 1 15 19 31 8 7 - 36
Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա 31 - 12 27 5 14 5 3 20 21 1 11 20 - 7 1 4 7 7 6 16 25 36 1 6 6 7 22 2 6 3 12
Գերմանիա Գերմանիա 13 - 4 19 13 16 8 9 27 20 19 7 22 10 10 17 8 11 16 21 20 46 38 13 11 12 10 9 11 18 6 12
Կանադա Կանադա 19 - 13 24 8 6 14 12 9 8 7 14 23 1 20 11 9 13 9 6 12 4 16 8 10 23 1 39 16 14 9 -
Ավստրիա Ավստրիա 1 - 20 22 16 4 13 12 29 26 27 21 27 4 6 9 20 17 28 28 22 21 54 15 19 20 8 10 18 13 8 12
Միացյալ Թագավորություն Միացյալ թագավորություն 41 - 15 29 14 42 11 12 7 7 22 9 8 5 4 13 13 12 15 15 17 48 45 29 13 4 1 1 - 23 13 -
Ավստրալիա Ավստրալիա 30 - 6 20 9 13 17 12 4 9 9 16 14 - 13 12 12 10 16 17 30 6 68 10 15 2 1 - 26 5 11 -
Իռլանդիա Իռլանդիա 33 - 3 5 6 12 12 18 6 6 10 24 24 - 16 16 14 15 23 8 20 - 39 11 12 22 1 37 13 11 - 12
Սինգապուր Սինգապուր 25 - 9 4 - 7 16 4 1 2 - 1 2 - - - 27 3 2 2 2 12 1 17 3 7 5 7 - 22 12 36
Բելգիա Բելգիա 28 - 17 25 - 17 22 17 - 40 14 22 46 15 15 20 19 18 20 23 15 16 35 18 16 27 13 48 12 15 14 36
Լյուքսեմբուրգ Լյուքսեմբուրգ 18 - 21 3 12 - 9 9 19 17 5 18 72 - 2 10 16 8 34 38 34 15 19 9 5 18 9 - 17 4 - -
Իսլանդիա Իսլանդիա - - 6 15 2 1 10 11 13 23 21 26 26 10 17 4 6 14 35 36 26 - - 5 14 19 - - 15 1 - 12
Ճապոնիա Ճապոնիա 49 - 19 31 - 9 19 20 30 17 13 6 29 - 12 - 10 19 6 15 6 56 23 21 17 10 - 6 - 12 15 36
Էստոնիա Էստոնիա 86 91 30 44 - 30 21 18 10 13 24 31 18 - 34 - 25 24 5 5 8 31 47 31 18 16 28 65 14 31 10 36
Պորտուգալիա Պորտուգալիա 37 - 40 46 22 3 26 - - 39 15 34 39 10 27 - 18 28 27 25 29 40 25 14 27 29 12 44 10 32 23 36
Միացյալ Նահանգներ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ 53 - 15 12 - - 18 - 17 5 52 2 6 - 24 18 26 2 19 13 38 36 11 30 20 11 1 23 - 29 21 -
Ֆրանսիա Ֆրանսիա 39 - 26 28 20 - 23 - - 50 41 15 32 - 5 23 15 21 25 23 26 29 9 19 21 9 - 4 - 20 20 36
Չեխիա Չեխիայի Հանրապետություն 69 78 26 40 - 8 28 - 23 22 38 32 41 - 20 19 24 25 22 26 22 24 52 24 28 - 23 47 - 28 18 36
Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա 77 - 22 32 - - 29 - 25 33 61 13 5 - 28 - 23 27 8 9 7 1 5 20 23 3 - 12 - 25 17 -
Իսպանիա Իսպանիա 46 - 25 33 17 38 25 - - 36 34 23 30 5 14 28 17 32 30 - 35 49 14 - 31 17 - 24 - 19 19 -
Լիտվա Լիտվա 81 80 34 43 - 36 33 - 16 16 40 39 11 - 29 - 32 35 31 33 35 22 27 25 30 40 21 - - 45 - 36
Ուրուգվայ Ուրուգվայ 78 82 57 65 15 35 39 21 - 70 6 54 - 5 - 26 41 51 53 49 59 52 64 22 42 34 - - 19 68 22 12

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Namely sovereign states, i.e., excluding Macau: In 2003, the government of Macau calculated its HDI as being 0.909 (the UN does not calculate Macau's HDI); In January 2007, the People's Daily Արխիվացված 7 Դեկտեմբեր 2008 Wayback Machine reported (from China Modernization Report 2007): "In 2004... Macau... had reached the level of developed countries". The UNCTAD Արխիվացված 10 Հուլիս 2007 Wayback Machine organisation (of the UN), as well as the CIA Արխիվացված 9 Ապրիլ 2008 Wayback Machine, classify Macau as a "developing" territory. The World Bank Արխիվացված 2012-12-28 archive.today classifies Macau as a high income economy (along with developed economies as well as with few developing economies).
  2. ↑ The Developed Countries Glossary Արխիվացված 20 Դեկտեմբեր 2014 Wayback Machine entry reads: "The following countries are classified by FTSE as developed countries: Australia, Austria, Belgium/Luxembourg, Canada, Denmark, Finland, France, Germany, Greece, Hong Kong (China), Ireland, Israel, Italy, Japan, Netherlands, New Zealand, Norway, Portugal, Singapore, South Korea, Spain, Sweden, Switzerland, United Kingdom and the United States."
  3. ↑ Geographically a part of Asia, geopolitically a part of Europe.

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «World Economic and Financial Surveys World Economic Outlook Database—WEO Groups and Aggregates Information». IMF.org. International Monetary Fund. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 12-ին.
  2. ↑ Least Developed Countries Արխիվացված 17 Մայիս 2011 Wayback Machine (2018 list Արխիվացված 2019-12-21 Wayback Machine)
  3. ↑ «Развитые страны в мировом хозяйстве». empitry.com. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  4. ↑ «advanced developing countries». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
  5. ↑ «Report for Selected Country Groups and Subjects». www.imf.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. {{cite web}}: Invalid |url-status=y (օգնություն)
  6. ↑ Sachs, Jeffrey (2005). The End of Poverty. New York, New York: The Penguin Press. ISBN 1-59420-045-9.
  7. ↑ Wackernagel, Mathis; Beyers, Bert (2019). Ecological Footprint: Managing Our Biocapacity Budget. Gabriola Island, BC, Canada: New Society Publishers. էջ 132. ISBN 978-0865719118.
  8. ↑ Data from the United Nations is used.
  9. ↑ The Courier (անգլերեն). Commission of the European Communities. 1994.
  10. ↑ «Human development index - Economics Help». Economics Help (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  11. 1 2 United Nations Statistics Division- Standard Country and Area Codes Classifications (M49)
  12. 1 2 3 «IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, April 2016, p. 148» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ ապրիլի 21-ին. {{cite web}}: Invalid |url-status=y (օգնություն)
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 «Human Development Report 2019 – "Human Development Indices and Indicators"» (PDF). HDRO (Human Development Report Office)]] United Nations Development Programme. էջեր 22–25. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 9-ին.
  14. ↑ «國情統計通報» (PDF) (Chinese). Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. 2018. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 26-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  15. ↑ «Macau in Figures, 2013». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
  16. ↑ Filling Gaps in the Human Development Index Արխիվացված 5 Մարտ 2016 Wayback Machine, United Nations ESCAP, February 2009
  17. 1 2 CIA (2008). «Appendix B. International Organizations and Groups». World Factbook. Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 10-ին.
  18. ↑ World Economic Outlook Արխիվացված 21 Ապրիլ 2016 Wayback Machine, International Monetary Fund, September 2011, p. 165.
  19. ↑ «Archived copy». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 25-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (link)
  20. ↑ Indiana Express Արխիվացված 27 Հունվար 2010 Wayback Machine
  21. ↑ Minutes of Forum #26:Global Strategy Series 2 - Japan as It Should Be (Outline) | Economic and Social Research Institute, Cabinet Office, Government of Japan Արխիվացված 30 Հոկտեմբեր 2007 Wayback Machine. Esri.go.jp. Retrieved 12 July 2013.
  22. 1 2 Country and Lending Groups. Արխիվացված 11 Հունվար 2018 Wayback Machine World Bank. Accessed on 10 July 2018.
  23. ↑ «Doing Business 2019 Fact Sheet: OECD High-Income» (PDF). World Bank. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  24. ↑ «Doing Business 2019 Regional Profile: OECD High Income» (PDF). World Bank. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  25. ↑ Peer reviews of DAC members - Organisation for Economic Co-operation and Development Արխիվացված 27 Մայիս 2013 Wayback Machine. Oecd.org. Retrieved 22 October 2013.
  26. ↑ DAC website >> "The DAC in Dates" Արխիվացված 15 Փետրվար 2010 Wayback Machine, On the DAC's self-description, see the introductory letter. On other events, refer to the relevant section by date.
  27. 1 2 3 4 «Our global reach - OECD». www.oecd.org.
  28. 1 2 3 4 «World Economic Outlook Database - Changes to the Database». www.imf.org. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 7-ին.
  29. 1 2 3 4 «World Bank Country and Lending Groups – World Bank Data Help Desk». datahelpdesk.worldbank.org.
  30. 1 2 3 4 «World Economic Outlook Database, October 2019». www.imf.org. International Monetary Fund. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 16-ին.
  31. 1 2 «International Monetary Fund Annual Report 1997». International Monetary Fund. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 8-ին.
  32. 1 2 «World Economic Outlook, October 1989» (PDF). International Monetary Fund. էջ 12. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 8-ին.
  33. ↑ «Quality of Living City Ranking | Mercer». mobilityexchange.mercer.com. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  34. ↑ «Cost of Living Index. Updated Sep 2019». Expatistan, cost of living comparisons (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  35. ↑ «Human Development Report 2018 – "Human Development Indices and Indicators"» (PDF). HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. էջեր 22–25. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
  36. ↑ «World Economic Outlook Database April 2019». www.imf.org. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին.
  37. ↑ Humanity, Vision of. «Global Peace Index».
  38. ↑ «Legatum Prosperity Index 2019 :: Legatum Prosperity Index 2019». www.prosperity.com.
  39. ↑ «Corruption Perceptions Index». Transparency.org.
  40. ↑ «Country Rankings: World & Global Economy Rankings on Economic Freedom». www.heritage.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հուլիսի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 26-ին.
  41. ↑ «You are being redirected...». www.fraserinstitute.org. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  42. ↑ «Freedom House rates 210 countries and territories in Freedom in the World, and 65 countries in Freedom on the Net».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  43. ↑ «Rankings». World Bank (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  44. ↑ «SPARTACUS Gay Travel Index 2019 | Spartacus Gay Travel Blog» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  45. ↑ «Downloads | Environmental Performance Index». epi.envirocenter.yale.edu. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  46. ↑ «Home». worldhappiness.report (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  47. ↑ «2018 Social Progress Index». 2018 Social Progress Index. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  48. ↑ «GTCI Report 2019 - Country Data». GTCI Report 2019 (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մարտի 27-ին.
  49. ↑ «Speedtest Global Index – Monthly comparisons of internet speeds from around the world». Speedtest Global Index (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 14-ին.
  50. ↑ «Global Data | Fragile States Index». fragilestatesindex.org. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  51. ↑ Selfin, Vikas Papriwal,Ravi Suri,Yael (2019 թ․ հուլիսի 21). «The Growth Promise Indicators – 2019 report - KPMG | AE». KPMG (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  52. ↑ «Data Center». publicadministration.un.org. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  53. ↑ «EF EPI 2018 - EF English Proficiency Index - Downloads». www.ef.edu (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 15-ին.
  54. ↑ «cities in motion».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  55. ↑ «Press».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  56. ↑ «the lancet».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  57. ↑ «Rule of law».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  58. ↑ «labor rights».{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Զարգացած_երկրներ&oldid=10727069» էջից