Զատկի ձու (մեդիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Զատիկի ձու (անգլ.՝ Easter Egg), գաղտնիք համակարգչային խաղերում, ֆիլմերում կամ ծրագրերում, որոնք այդտեղ են հասել հեղինակների կողմից։ Զատկի ձուն ինքն իրենից ներկայացնում է կատակ, ուշադիր խաղացողների և հանդիսատեսի համար։

Հիմնակաում զատկի ձվեր գտնելու համար անհրաժեշտ է լինում կատարել բարդ և ոչ ստանդարտ գործողություններ, ինչն էլ ավելի է նվազեցնում դրանց հայտնաբերման հավանականությունը։ Անվանումը առաջացել է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայի նախքին գաղութներում հայտնի միջոցառումից՝ «Ձվի որս»-ից, որը տեղի է ունենում Զատկի տոնի նախօրյակին, որի ժամանակ մասնակիցները պետք է հանելուկների միջոցով գտնեն, որքան հնարավոր է շատ թաքնված իրեր՝ «զատկի ձվեր»։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն Ուորրեն Ռոբինիի, առաջին «զատկի ձուն» թաքնված է եղել «Adventure» խաղում [1][2]։ Խաղը թողարկվել է 1979 թվականին Atari կազմակերպության կողմից, և քանի որ այդ ժամանակ Atari-ում ընդունված չէր նշել խաղի հեղինակի անունը, ծրագրավորող Ուորրեն Ռոբիետտը որոշեց իր մասին հիշատակումը թաքցնել խաղի ներսում։ Եթե խաղացողը ցանկանում է մուտք գործել սենյակ, որտեղ թաքնված է խաղի վրա աշխատած ծրագրավորողների ցանկը, ապա նա պետք է փնտրեր և գտներ անտեսանելի կետը լաբիթիրինթոսի մի հատվածից և այն տեղափոխվեր մինչև փուլի վերջ։ Քանի որ Amiga-ի շատ ծրագրավորողներ աշխատել էին Atari-ի կազմակերպությունում, այսպիսի դեպքեր նկատվեցին նաև AmigaOS-ում, ինչպես նաև այլ օպերացիոն համակարգերում։

Ավելի ուշ գտնվեց ավելի հին «զատկի ձու» արդեն «Starship 1» խաղում [3]։ Այս խաղը թողարկվել էր 1977 թվականին։ «Զատկի ձուն» խաղում ավելացվել էր Ռոն Միլերի կողմից և ցուցադրում էր «Բարև, Ռոն!», ինչպես նաև այն հնարավորություն է տալիս ավելի քան 10 հավեյլալ խաղերի։

Ծրագրային ապահովումներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետագայում «զատկի ձվերը» տարածում գտան ոչ միայն խաղերում, այլև ծրագրերում։ Այսպիսի գաղտնիքներ կարելի է գտնել Adobe, Microsoft, Corel, ABBYY, WinRAR-ում, Winamp, uTorrent և այլ հայտնի ծրագրերում։

Գոյություն ունեն զատկի ձվերի ժողովածուներ, ինչպիսիք են Oiynsoft Easter Eggs, Eastegger:

Սարքավորումներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաճախ «զատկի ձվեր» հանդիպում են նաև սարքավորումներում։ Օրինակ, Hewlett-Packard LaserJet 1100-ի տպիչ սարքի սալիկի վրա տեղադրված էլեմենտների կազմած պատկերի միջոցով կարելի է կարդալ «This product is dedicated in memory of our good friend Ming-Zen Kuo» («Այս ապրանքը նվիրված է մեր լավ ընկեր Մին Ցզէն Կոի հիշատակին») [4]

Tormenta 2 IP-հեռախսերի ամենամեծ սալիկի տակ գրված է «Why are you looking under this chip?»(«Ինչ ես դու փնդրում այս միքրոսխեմայի տակ»), որը տեսնելու համար անհրաժեշտ էր պոկել այն միկրոսխեմաից [5]։

MicroVAX 3000-ի և 6200-ի մեջ օգտագործված բյուրեղյա CVAX միկրոպրոցեսսորը, որը ունի «when you care enough to steal the very best»[6] գրությունը։ Այս գրության համար, որպես հիմք հանդիսացել է Hallmark Cards-ի կարգախոսը «When You Care Enough to Send the Very Best»։ Առանց պրոցեսսորի շրջանակը հանելու և առանց միկրոսկոպի օգտագործման անհնար է տեսել այս գրությունը։ Սա ուղղված է սովետական ինժեներներին, ովքեր ենթադրաբար կարող էին օգտագործել պրոցեսսորները հետադարձ-ինժիներինգի տեխնոլոգիաների համար։

ГАЗель-Next-ի դիմամասում թաքնված է «Տետրիս» խաղը [7][8]։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]