Զատիկ Մուրադյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Զատիկ Մուրադյան
Զատիկ Մուրադյան.jpg
Ծնվել էհուլիսի 10, 1930(1930-07-10)[1]
Բուխարեստ, Ռումինիա[1]
Մահացել էհունվարի 22, 2020(2020-01-22)[1] (89 տարեկան)
Բուլոն Բիյանկուր[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Romania.svg Ռումինիա
Մասնագիտությունաստղաֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Bucharest Astronomical Observatory? և Փարիզյան աստղադիտարան
ԱնդամակցությունՌումինիայի գիտությունների ակադեմիա, Միջազգային աստղագիտական միություն, Եվրոպական աստղագիտական ընկերություն և Աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի ֆրանսիական միություն
Ալմա մատերԲուխարեստի համալսարան (1954)
Կոչումակադեմիկոս
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1965)
Տիրապետում է լեզուներինռումիներեն և ֆրանսերեն

Զատիկ Համբարձումի Մուրադյան (հուլիսի 10, 1930(1930-07-10)[1], Բուխարեստ, Ռումինիա[1] - հունվարի 22, 2020(2020-01-22)[1], Բուլոն Բիյանկուր[1]), հայազգի աստղաֆիզիկոս։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1965)։ Ռումինիայի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զատիկ Մուրադյանը ծնվել է 1930 թվականին, Բուխարեստում։ 1954 թվականին ավարտել է Բուխարեստի համալսարանը։ 1957-1980 թվականներին եղել է Բուխարեստի աստղագիտական ինստիտուտի, 1959-1997 թվականներին՝ Փարիզի աստղադիտարանի Մեդոնի մասնաճյուղի գիտական խմբի ղեկավար, 1997 թվականից՝ գիտաշխատող[2]։

Ավելի քան երկու հարյուր գիտական հոդվածի հեղինակ և համահեղինակ է։ Նրա աշխատանքները վերաբերում են Արեգակի ֆիզիկային, մասնավորապես՝ գունոլորտից արևապսակ նյութի արտահոսքին (արևային քամի), տաքանալիս հրվիժակների անհետացմանը, մագնիսական հոսքեր առաջացնող պինդ մարմնի պտույտ ունեցող տիրույթներին։ Նրա բացահայտած «Մուրադյանի էֆեկտը» թույլ է տալիս շառավղային արագությունների միջոցով բացահայտել Արեգակի վերին շերտում ընթացող երևույթները։ Արեգակի ակտիվ տիրույթի մագնիսական դաշտի էվոլյուցիայի առաջին դիտումը արեգակնային բռնկումից առաջ, բռնկման ընթացքում և բռնկումից հետո, Արեգակի գունոլորտից դեպի արևապսակ սպիկուլների միջոցով նյութի տեղափոխման` արեգակնային քամու հիմնական պատճառի հայտնաբերումը, Արեգակի ծայրահեղ եզրի (լիմբի) մթնեցման չափումը, տաքացման հետևանքով արեգակնային հրվիժակների ջերմային անհետացման հայտաբերումը, Պիկ դյու Միդի աստղադիտարանի (Պիրենեյան լեռներ, Ֆրանսիա) համար մինչ օրս աշխատող 8մ արեգակնային սպեկտրոգրաֆի նախագծումը և կառուցման ղեկավարումը, «Արեգակնային ակտիվության սինոպտիկ քարտեզների» թվային գրանցման, վերլուծության, գծագրման և հրատարակման համակարգչային ծրագրի սկզբունքի մշակումը և ղեկավարումը (աշխարհում գոյություն ունեցող համակարգչային կառավարմամբ միակ սինոպտիկ քարտեզները), արեգակնային ակտիվության պտտման արագության չափի նոր մեթոդի առաջարկումը, որը բացահայտում է արեգակնային ակտիվության նոր պարամետրեր։

Զատիկ Մուրադյանը եղել է Միջազգային աստղագիտական միության (ՄԱՄ, 1970), Եվրոպական աստղագիտական ընկերության (ԵԱԸ), Աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի ֆրանսիական միության, Ռումինիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ, 2008 թվականից` նաև որպես Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ և 2009 թվականից` Հայկական աստղագիտական ընկերության (ՀԱԸ) անդամ[2]։

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միջազգային աստղագիտության միության անդամ (1970)[2]։
  • Ֆրանսիայի աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի անդամ (1978)[2]։
  • Եվրոպական աստղագիտական ընկերությունների անդամ (1990)[2]։
  • Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։
  • Հայկական աստղագիտական ընկերության անդամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Fichier des personnes décédées
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 176։