Զավեն Հացագործյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զավեն Հացագործյան
Ծնվել էապրիլի 20, 1911(1911-04-20)
ԾննդավայրԲաղեշ, Թուրքիա
Մահացել էհունիսի 24, 1992(1992-06-24) (81 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ԿրթությունՀայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան
Գիտական աստիճանտեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1966) և պրոֆեսոր (1968)
Մասնագիտությունճարտարագետ, դրամատուրգ, թարգմանիչ և բառարանագիր
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ

Զավեն Արսենի Հացագործյան (ապրիլի 20, 1911(1911-04-20), Բաղեշ, Թուրքիա - հունիսի 24, 1992(1992-06-24), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարագետ-շինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1966 թ.), պրոֆեսոր (1968 թ.), դրամատուրգ, թարգմանիչ, բառարանագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1939), ԽՄԿԿ անդամ (1949)[1]։

Ֆիզիկոս-տեսաբան Կարեն Հացագործյանի հայրը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զավեն Հացագործյանը ծնվել է 1911 թվականի ապրիլի 20-ին, Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիս քաղաքում: 1931 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը։ 1931-1941 թվականներին և 1945-1961 թվականներին աշխատել է Հայաստանի շինանյութերի և կառուցվածքների գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1931-1938 թվականներին՝ նաև Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1941-1945 թվականներին՝ պաշտպանական շինարարությունում: 1947 թվականին «Թեթև երկաթբետոնի արդյունավետությունը Հայկական ԽՍՀ պայմաններում» թեմայով դիստերտացիա է պաշտպանել Թբիլիսիում և ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան: 1966 թվականին «Հրաբխային տուֆերի հատկությունների և կիրառության ուսումնասիրությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել (Թբիլիսիում) և ստացել տեխնիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան: Երևանի Քարի և սիլիկատների ԳՀԻ հիմնադիրներից է, 1961-1992 թվականներին եղել է Քարի և սիլիկատների ԳՀԻ բնական քարի լաբորատորիայի վարիչ, 1962-1969 թվականներին եղել է գիտության գծով տնօրենի տեղակալ: 1962 թվականից գիտական խորհրդի սեկցիայի նախագահ[2]:

Աշխատանքները վերաբերում են բնական ծակոտկեն լցիչների կիրառմամբ թեթև երկաթբետոնի հետազոտման, կառուցվածքների երկարակեցության, արհեստական մարմարի և գրանիտի ստացման տեխնոլոգիայի հարցերին։ Տվել է հրաբխային քարանյութերի դասակարգումը, մասնակցել քարային շինանյութերի պետական ստանդարտների մշակմանը։ «Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան»-ների (1957 թ., 1988 թ.) կազմողներից։ Հետազոտել է Հայաստանի բնական քարանյութերի հատկությունները, հատկապես նրանց երկարակեցությունը կառուցվածքների մեջ: Տվել է հրաբխային քարանյութերի շինարարական դասակարգումը: Մշակել է հետազոտության նոր մեթոդներ ու սարքեր, արհեստական մարմարի և գրանիտի ստացման տեխնոլոգիաներ, քարային թափոնների օգտագործման եղանակներ, այդ թվում՝ գյուղատնտեսության մեջ ծակոտկեն քարանյութերի կիրառման եղանակը: Հեղինակ է բազմաթիվ գյուտերի: Տպագրել է ավելի քան երկու հարյուր գիտական աշխատություն՝ մեծ մասամբ ռուսերեն և հայերեն, չորսը՝ ֆրանսերեն և չեխերեն: Մասնակցել է քարային շինանյութերի համամիութենական ստանդարտների ստեղծմանը: Եղել է Շինանյութերի հանրապետական ատեստացիոն հանձնաժողովի նախագահ (1978-1992 թթ.), հուշարձանների պահպանության միջազգային խորհրդի ԽՍՀՄ կոմիտեի անդամ (1983-1990 թթ.)։ Զգալի աշխատանք է կատարել հայերեն տեխնիակական տերմինների մշակման գործում[1][3]:

1937-1949 թվականներին զբաղվել է նաև դրամատուրգիայով (Վասակ Խուդավերդյանի ընկերակցությամբ): «Խնդության սրինգը» (1937) և «Թող բացվեն վարդերը» (1939) կոմեդիաներն արժանացել են հանրապետական մրցանակների և բեմադրվել Անդրկովկասի բազմաթիվ թատրոններում: Բեմադրվել են նաև «Փիլիպոս Ասլանովիչ» (1945 ) և «Մասիս» (1947) պիեսները, տպագրվել է «Միլիոնը» (1949) դրաման: Ֆրանսերենից հայերեն է թարգմանել «Ժլատ» կոմեդիան, որը 1938 թվականին բեմադրվել է Լենինականի թատրոնում[1]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միջազգային տերմինային տարրերի ռուս-հայերեն բառարան, Երևան: ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1989:
  • Ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկական բառարան, Երևան: Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն, 1988:
  • Հայաստանի տուֆերը և մարմարները, Երևան: Հայպետհրատ, 1959:
  • Երկաթ-բետոն, Երևան, 1934, 83 էջ:
  • «Միդիս» սիստեմի որմածքով շենքերի և կառուցվածքների պատերի նախագծման ու կառուցման ժամանակավոր տեխնիակակն պայմաններ, Երևան, 1956, 40 էջ:
  • Ժամանակավոր տեխնիկական պայմաններ երեսպատման տուֆասալերի և նրանց կիրառման վերաբերյալ, Երևան, 1960, 8 էջ:
  • Գյուղատնտեսական շինարարության տեղեկագիրք (համահեղինակ), Երևան, 1959, 288 էջ:
  • Հայաստանի բնական քարային նյութերի կատալոգ, Երևան, 1968, 61 էջ[4]:
  • Հայկական ԽՍՀ քարային շինանյութեր. հանձնարարվող տերմինների ժողովածու, պրակ Ա, Երևան, 1976, 130 էջ:

Թարգմանություններ ռուսերենից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Զավրյան Կ. Ս., Սիմոնյան Ս. Զ., Բետոնի կազմության նախագծումը, Երևան, 1947, 63 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Գրական տեղեկատու, Երևան, Սովետական գրող, 1981, 544 էջ:
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005:
  3. «Կոհա առցանց քարտարան, Հացագործյան, Զավեն Արսենի»։ haygirk.nla.am (hy-Armn)։ Վերցված է 2019-01-10 
  4. «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Հացագործյան , Զավեն Արսենի»։ www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr։ Վերցված է 2019-01-10 
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png