Զառա Յաքոբ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զառա Յաքոբ
Imperial coat of arms of Ethiopia (Haile Selassie).svg
 
Մասնագիտություն՝ գրող
Ծննդյան օր 1399[1]
Վախճանի օր օգոստոսի 26, 1468(1468-08-26)[2]
Վախճանի վայր Debre Berhan, Debre Berhan, Semien Shewa Zone, Ամհարա, Եթովպիա
Դինաստիա Dinastia Solomonidă?
Քաղաքացիություն Flag of Ethiopia (1987–1991).svg Եթովպիա[3]
Հայր Dawit I?
Ամուսին Eleni of Ethiopia?
Զավակներ Abba Saga? և Baeda Maryam I?

Զեռա Յաքոբ (Զառա Յաքոբ, ահարերենից թարգմանած՝ Սեմյա Իակով, 1399[1] - օգոստոսի 26, 1468(1468-08-26)[2], Debre Berhan, Debre Berhan, Semien Shewa Zone, Ամհարա, Եթովպիա), Եթովպիայի նեգուս (կայսր), կրոնական գրող։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եթովպայի կարևորագույն ղեկավարներից մեկն է։ Գահական անունը Կուաստանտինոս (Կոնստանտին) І է[4]։ Դավիթ I կայսրի որդին է։ Ծնվել է Տուլկում՝ ժամանակակից Եթովպիայի Օրոմիա շրջանում։ Հոր մահից հետո բանտարկվել է իր ավագ եղբոր՝ կայսր Թեոդոր I-ի կողմից, սակայն չի հեռացվել գահաժառանգության հերթից։

Կայսր է հռչակվել 1434 թվականին, թագադրվել է Աքսումում 1436 թվականին։ Իր իշխանության դեմ դավադրությունները բացահայտելուց հետո մի քանի նահանգապետի է տապալել՝ այդ տարածքները ենթարկելով իր դուստրերին։ Զեր Յաքոբի գահակալությունն ընթացել է անջատողական ելույթներով, Մահմեդական հարևանների դեմ պայքարի և կրոնական-հերետիկոսական շարժումների դեմ պայքարում։ Ամուսնացել է Հադիի արքայի՝ Մահմետի աղջկա՝ Ելենայի հետ։

Կայսրը մի քանի բարեփոխում է իրականացրել (վարչական, եկեղեցական և այլն), որոնք ամրացրել են երկրի վրա կենտրոնացված իշխանությունը, եկեղեցու ներսում տարաձայնությունները լուծվել են, և այն դարձել է կայսրի վերահսկողության տակ՝ զգալի հողեր ստանալով։ Գերագույն կայսրի իշխանությունը հաստատել է երկրի վրա։ Միևնույն ժամանակ, Զերա Յաքոբը առատորեն բաժանել է այն իր կողմնակիցներին։

1445 թվականին Զերա Յաքոբը ջախջախել է Բաղլայ ադ Դինի, Սուլթան Ադալի, Աֆար ժողովրդի կողմից ստեղծված պետության զորքը, ամրապնդել է Եթովպիայի ազդեցությունը հարավում՝ սիդամոյի ժողովրդի մեջ, ապա ապարդյուն արշավներ ձեռնարկել դեպի հյուսիս՝ ագաու և ֆալաշ ցեղերի դեմ։ Մոտավորապես 1456 թվականին նա, երկնքում վառ լույս տեսնելով (ըստ երևույթին, Գալեյի գիսաստղը), հիմնադրել է Դեբրե-Բիրհան քաղաքը («Լույսի լեռ») և այն դարձրել իր մայրաքաղաքը։ Իր կայսրության ծայրամասերում Զերա Յաքոբը հիմնադրոել է վանքեր և ռազմական բնակավայրեր։ 1453 թվականին կայսրի վրա մահափորձ է կատարվել, որից հետո Զերա Յաքոբը, իր թագավորության ավարտին արդեն աչքի էր ընկել բռնապետության հակումով, առանձնակի դաժանությամբ հետապնդել է իր հակառակորդներին ու քննադատներին։

Կրոնական մոլեռանդ Զերա Յաքոբը սանձազերծել է դաժան ահաբեկչություն՝ ընդդեմ «հերետիկոսների» և «հեթանոսների»։ Իր մահվանից քիչ առաջ Զերա Յաքոբը տանջամահ է արել իր կանանցից մեկին, որը մեղադրվում է դավադրության մեջ, և քիչ էր մնում մահապատժի ենթարկեր նրա որդուն՝ Բեիդե Մարյամին մոր համար հոգեհանգստյան ճաշկերույթ անցկացնելու համար։ Այնուամենայնիվ, հակամարտությունը հարթվել է, և Բեիդե Մարիամը եղել է Զերա Յաքոբի պաշտոնական իրավահաջորդը։

Բորիս Տուրաևը և Վասիլի Բոլոտովը համեմատել են Զերա Յաքոբի կառավարումը Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի հետ։

Զերա Յաքոբի կերպարն առկա Civilization IV. Beyond The Sword համակարգչային խաղում՝ որպես Եթովպական քաղաքակրթության առաջնորդ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Зара-Якоб, абиссинский царь Тураев Б. а.,
  • Тураев Б. А., «Абиссинские хроники XIV—XVI веков», Москва-Ленинград 1936
  • Dillmann A., «Über die Regierung, inbesondere die Kirchenordnung des Königs Zara Jacob», Berlin 1884.