Զակոպանեի ոճ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օքսզա առանձնատունը Զակոպանեում, կառուցվել է 1894-1895 թթ.

Զակոպանեի ոճ (լեհ.՝ Styl zakopiański), արվեստի ոճ, որն առավել տեսանելի է ճարտարապետության մեջ, կարելի է նաև հանդիպել կահույքի և այլ առարկաների մոտ: Ստեղծվել է ոգեշնչված Լեհաստանի Պոդհալե լեռնային տարածաշրջանի արվեստի ոճով: Կարպատյան լեռների շենքերի վրա նկարելու ավանդույթը ստեղծել է Ստանիսլավ Վիտկևիչը, ով ծնվել է Լիտվայի Պաշայուս գյուղում և այժմ համարվում է գուրալների հիմնական ավանդույթներից մեկը:

Ստեղծում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլլա Կոլիբայի արտաքին տեսքը
Վիլլա Կոլիբայի ներքին հարդարանքներ
Վիլլա Կոլիբա

Երբ 19-րդ դարում Պոդհալե մարզը դարձավ զբոսաշրջային տարածք, Զակոպանեի բնակչության թիվն սկսեց աճել: Նոր ունևոր բնակիչների համար կառուցվեցին շվեյցարական, հետագայում ավստրո-հունգարական շալեների ոճով նոր տներ:

Զիգմունտ Գնատովսկու առանձնատունը նախագծելու համար ընտրվեց արվեստի քննադատ, ճարտարապետ, նկարիչ, վիպասան և լրագրող Ստանիսլավ Վիտկևիչը[1], ով որոշեց օտար ոճերի փոխարեն կիրառել Պոդհալեի բնիկ գուրալների ավանդույթներին բնորոշ տարրեր[2]: Հիմնվելով Կարպատների ազգային ճարտարապետության վրա՝ Վիտկևիչը որպես մոդել օգտագործեց գուրալների գյուղի առավել համեստ, բայց հարուստ զարդարանքներով տները: Հետագայում համադրելով մոդեռն տարրեր՝ ստացավ «Զակոպանեի ոճը»: Կոլիբա հայտնի առանձնատունը կառուցվել է 1892-1894 թվականներին և մինչև այժմ գտնվում է Զակոպանե լեռնային առողջարանի Կոսիոլիսկա փողոցում:

Լեհաստանի լեռներից դուրս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստեֆան Ժերոմսկու տնակը Նալենչուվում

Զակոպանեի ոճը ժողովրդականություն է ձեռք բերել նաև Լեհաստանի լեռներից դուրս[3]: Վարշավայի տարածքում փորձեր արվեցին ոճը հարմարեցնել աղյուսով շինարարությանը[3]: Նմանօրինակ շարքերից են Չեսլավ Դոմանևսկու նախագծած գնացքի կայարանները և Վարշավայի կենտրոնում գտնվող թաունհաուսը[3]: 1900 թվականին Կրակովում բնակվող երիտասարդ ճարտարապետ Ֆրանցիշեկ Մոնչինսկին հաղթել է փարիզյան "Moniteur des Architectes" ամսագրի կողմից հայտարարված միջազգային ճարտարապետական Զակոպանեի ոճով առանձնատուն նախագծելու մրցույթում[3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Zakopane Style Museum
  2. The Museum of the Zakopane Style
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 "The Zakopane style in Polish architecture", Zakopane, Museum of the Zakopane Style, July 16 – September 14, 2003

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]