Խաչակրաց երկրորդ արշավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խաչակրաց երկրորդ արշավանք
Խաչակրաց արշավանքներ
Մերձավոր արևելքի ձեռքով նկարված քարտեզ: Վերևում Բյուզանդական կայսրություն, որը շրջապատված է Սեջուկ թյուրքերով հարավից, արևմուտքից և հարավից: Այս երկու երկների ներքևում Կիլիկիայի հայկական թագավորությունն է որևմուտքում և Եդեսիան արևելքից: Քարտեզի ներքևում Կահիրեի խալիֆայությունն է:
Եդեսիան գտնվում է քարտեզի աջ մասում(1140), գրավել են թուրքերը: Սա էր երկրորդ խաչակրաց արշավանքի գլխավոր պատճառը:
Թվական 1147–1149
Վայր Պիրենեյան թերակղզի, Մերձավոր արևելք (Անատոլիա, Լևանտ, Պաղեստին), Եգիպտոս
Արդյունք Մուսուլմանների վճռական հաղթանակ սրբազան հողերում
  • Խաչակիրների վճռական հաղթանակ Պիրենեյան թերակղզում և Մերձբալթիկայում
  • Եդեսիայի վերականգման անհաջողություն
  • Խաղաղության պայմանագիր Բյուզանդական կայսրության և Սելջուկ թյուրքերի միջև
  • Եգիպտոսի խաչակրաց արշավանքի սկիզբ
Հակառակորդներ
* Երուսաղեմի թագավորություն
* Իկոնիայի սուլթանություն

Արևմտյան ռազմաճակատ


Վենդեր

Խաչակրաց երկրորդ արշավանք (1147–1149) երկրորդ գլխավոր խաչակրաց արշավանքն էև, որը սկսվեց Եվրոպայից, որպես Կաթոլիկների Սրբազան պատերազմ ընդդեմ Իսլամի: Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը սկսվեց Եդեսիայի կոմսությունը վերականգնելու նպատակով, որը նախորդ տարի գրավել էին Իմադ ալ-Դին Զանգիի զորքերը: Կոմսությունը հիմնադրվել էր Առաջին խաչակրաց արշավանքի ժամանակ (1096–1099) Բալդուին I թագավորի կողմից 1098 թվականին: Այն առաջինը հիմնադրված Խաչակրաց պետություն էր, որը առաջինն էլ ընկավ:

Խաչակրաց երկրորդ արշավանքը հայտարարեց Հռոմի պապ Եվգեն III-ի կողմից և առաջին խաչակրաց արշավանքն էր, որը գլխավորեցին եվրոպական արքաները, ներառյալ Ֆրանսիայի թագավոր Լուի VII Երիտասարդը և Գերմանիայի թագավոր and Կոնրադ IIIը, նրանց հետ էին նաև շատ նշանավոր եվրոպացիներ: Երկու արքաների բանակները անցան Եվրոպայով առանձին: Անցնելով Բյուզանդիայի տարածքով դեպի Անատոլիա, երկու բանակները պարտություն կրացին Սելջուկներներից: Համաձայն հիմնական արևմտյան քրիստոնեական աղբյուրի` Օդո Դեյլացու և Սիրիակ Կրիստիանսի, Բյուզանդիայի կայսր Մանուիլ I Կոմնենոսը գաղտնի խոչընդոտել է խաչակիրների առաջխաղացմանը, հատկապես Անատոլիայում և հրամայել է սելջուկներին գրոհել նրանց վրա: Լուիի և Կոնրոդի մնացած բանակները մեկնում են Երուսաղեմ և նախապատրաստվում են 1148 թվականին չկազմակերպված գրոհին Դամասկոսի վրա: Արևելքում խաչակիրները ջախջջախիչ պարտություն կրեցին Մուսուլմաններից: Ինչի արդյունքում նաև ընկավ Երուսաղեմը և պատճառ հանդիսացավ Երրորդ խաչակրաց արշավանքին 12-րդ դարում:

Խաչակիրների միակ հաջողությունը եղավ արևմուտքում, որբ 13.000 միացյալ խաչակրաց բանակը, որը պետք է անգլիայից նավերով ուղևորվեր Սրբազան երկիր, կանգնեցվեց, որպեսզի օգն 7.000 թվաքանակ ունեցող պորտուգալական բանակին գրավել Լիսաբոնը, և դուրս քշեցին մուսուլմանական զավթիչներին:

Եդեսիայի անկում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Եդեսիայի պաշարում

Խաչակրաց առաջին արշավանքից և փոքր Խաչակրաց արշավանք (1101)ճից հետո արևելքում հիմնադրվեցին երեք Խաչակրաց պետություններ` Երուսաղեմի թագավորությունը, Անտիոքի դքսությունը և Եդեսիայի դքսությունը: Չորրորդը` Տրպոլիի կոմսությունը հիմնադրվեց 1109 թվականին: Եդեսիան բոլորից հյուսիս էր և ամենաթույլն էր ու ամենաքիչ բնակեցվածը և դառնում էր հաճախակի հարձակումների թիրախ մուսուլմանական ժողովուրդների կողմից, այդ թվում Արտուքիդների, Դանիշամնդների և Սելջուկներների[1]: Կոմս Բալդվին II-ը և ապագա կոմս Ժոսլեն I-ը գերի ընկան Հարրանի ճակատամարտում պարտությունից հետ 1104 թվականին: Բալդուինը և Ժոսլենը երկրոդ անգամ գերի ընկան 1122 թվականին, և չնայած Եդեսիան փոքր վերականգնվեց 1125 թվականի Ազազի ճակատամարտից հետո, Ժոսլենը սպանվեց մարտի դաշտում 1131 թվականին: Նրան փոխարինած Ժոսլեն II-ը դաշինք կնքեց Բյուզանդական կայսրության հետ, սակայն 1143 թվականին Բյուզանդիայի կայսր Հովհաննես II Կոմնենոսը և Երուսաղեմի թագավոր Ֆուլկը մահացան: Ժոսլենը նաև հարաբերությունները խզեց Անտիոքի արքայազնի և Տրիպոլիի կոմսի հետ, թողնելով Եդեսիան առանց ուժեղ դաշնակցի[2]:

ՄԻնչդեռ սելջուկ Իմադ ալ-Դին Զանգին, ով Մոսուլից Աթաբեկ էր, իր տիրապետությունը հաստատեց Հալեպում 1128 թվականին` իր ձեռքը վերցնելով Սիրիայի հիմնական իշխանությունը: Զանգին և Բալդվին II-ը ցանկանում էին տիրանալ Դամասկոսին: Բալդվինը պարտվեց Դամասկոսի մոտակայքում 1129 թվականին[2]: Դամասկոսը պատկանում էր Բուրիդների տոհմին, ավելի ուշ դաշնություն կնքեց Ֆուլկ արքայի հետ, երբ Զամգին պաշարեց քաղաքը 1139 և 1140 թվականներին[3][4]:

1144 թվականի վերջին Ժոսլեն II-ը դաշնությունկնքեց արտոքիդների հետ և շարժվեց դեպի հարավ, որպեսզի օգնի արտքիդներին ընդդեմ Հալեպի: Զանգին Ֆալկի մահվանից հետո 1143, օգտվելով առավելությունից շարժվեց դեպի հյուսիս և պաշարեց Եդեսիան, որը ընկավ մեկ ամիս անց 1144 թվականի դեկտեմբերի 24-ին: Երուսաղեմից օգնության ուղարկվեց զորք օգնության, սակայն արդեն ուշ էր: Ժոսլեն II-ը շարունակեց կառավեարել երկիրը Տուրբեսելից, սակայն կամաց կամաց մնացած տարածքները անցան մուսուլմաններին կամ վաճառվեցին Բյուզանդիային: Զանգին իրեն հռչակեց «կրոնի պաշտպան» և ալ-Մալիկ ալ-Մանսուր, «հաղթանակող արքա»: Նա չշարունակեց գրոհը Եդեսիայի մնացած տարածքների կամ Անտիոքի դքսության վրա, քանի որ վախեցած էր: Մոսուլում տեղի ունեցած իրադարձությունները ստիպեցին նրան վերադառնալ տուն և նա ցանկանում էր ևս մեկ անգամ փորձել նվաճել Դամասկոսը: Սակայն նա սպանվեց ստրուկի կողմից 1146 թվականին և նրան փոխարինեց իր որդին` Նուր ադ-Դինը[5]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]