Երկրի օր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Երկրի օր

Տեսակ տոն, օր և միջազգային օր
Ամսաթիվ Ապրիլի 22
Տոնվում է Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Հիմնադիր Gaylord Nelson
Կայք earthday.org

Երկրի օր (անգլ.՝ Earth Day), մի շարք միջոցառումների անվանումը, որոնք տեղի են ունենում գարնանը և ուղղված են այն բանին, որ մարդիկ ուշադիր լինեն իրենց շրջակա միջավայրի և Երկիր մոլորակի հանդեպ: Միջոցառումն առաջին անգամ կազմակերպվել է «Երկրի օր» ցանցի կողմից[1][2]: Կա Երկրի օր անցկացնելու երկու հիմնական շրջան`մարտին (գարնանային գիշերահավասարի շրջանում) և ապրիլի 22-ին: Բացի այդ`ներկայումս շատ մասնակիցներ և նախաձեռնող խմբեր Երկրի օրվան նվիրված միջոցառումներ են անցկացնում ամառային արևադարձի շրջանում, որպեսզի առավելագույնս օգտագործեն տաք եղանակն ու մարդկանց ազատ ժամանակը:

Aquote1.png Թող լինեն միայն խաղաղ և ուրախ Երկրի օրեր մեր հրաշալի տիեզերանավի` Երկիր մոլորակի համար, որ կյանքի այնքան խոցելի բեռով պտտվում է սառը տիեզերքում: Aquote2.png


Երկրի օրը գիշերահավասարի օր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի սկզբանե Երկրի օրը շատ երկրներում նշվել է գարնանային գիշերահավասարի օրը, որպեսզի նշվի գարնան գալը (հյուսիսային կիսագունդ) կամ աշնան գալը (հարավային կիսագունդ):

Երկրի օրը ապրիլի 22-ին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին միջոցառումը այս օրը կայացել է 1970 թվականին ԱՄՆ-ում: Նրա հաջողությունը ոգեշնչեց կազմակերպիչներին, և այդ օրվանից միջոցառումը դարձել է կանոնավոր: Ամերիկացի հայտնի քաղաքական գործիչ սենատոր Հեյլորդ Նելսոնը Հարվարդի համալսարանի ուսանող Ֆենիս Հայեսի գլխավորությամբ ստեղծել է ուսանողական խումբ: Քանի որ այդ ժամանակ կային ուսանողական տարբեր շարժումներ, այն մեծ ուշադրության արժանացավ:

Չնայած սենատորն ու իր շտաբը չունեին զանգվածային միջոցառում կազմակերպելու ո'չ ժամանակ և ո'չ էլ ռեսուրսներ, դրանք կազմակերպվում էին տարերայնորեն: Ինչպես Հ. Նելսոնն էր ասում. «Երկրի օրը կազմակերպվում էր ինքնիրեն»:

1971 թվականին, առաջին երկրի օրվա հաջողության շնորհիվ, սենատոր Նելսոնը կազմակերպեց «Երկրի շաբաթը» (այն կազմակերպվեց ապրիլի 3-րդ շաբաթում), որ շուտով դարձավ ամենամյա իրադարձություն` մեծ ճանաչում ձեռք բերելով ԱՄՆ-ի բնակչության շրջանում:

Երկրի օրվա 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի և Չինաստանի ալպինիստները միասին բարձրացան Էվերեստի գագաթ[3]:

Հասարակական ու քաղաքական ակտիվության շնորհիվ` ԱՄՆ-ում ընդունվել են շատ օրենքներ ու ակտեր` կապված շրջակա բնության պահպանման հետ:

2009 թվականին ՄԱԿԳլխավոր ասամբլեան գլխավորել է Երկրի միջազգային օրը` առաջարկելով այն նշել ապրիլի 22-ին:

Խորհրդանիշեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի դրոշը

Երկրի դրոշը չի հանդիսանում պաշտոնական խորհրդանիշ, քանի որ գոյություն չունի համերկրային կառավարություն կամ պետություն: Այն Երկրի լուսանկարն է տիեզերքից (ներկայումս օգտագործվում է «Ապոլլոն-17»-ի տիեզերագնացների կողմից արված լուսանկարը), ուր մուգ կապույտ ֆոնին պատկերված է Երկիրը: Ավանդաբար դրոշը կապված է Երկրի օրվա և բնապահպանական, խաղաղասիրական, քաղաքացիական միջազգային մի շարք միջոցառումների հետ:

Երկրի օրվա խորհրդանիշ է հանդիսանում հոնական Θ (թետա) տառը սպիտակ ֆոնին: Հետաքրքրիր է, որ էսպերանտոյի հոբելյանական խորհրդանիշը նույնպես այս տեսքն ունի:

Խաղաղության զանգը Երկրի օրվա տոնին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի օրը տարբեր երկրներում ավանդույթի համաձայն հնչում է խաղաղության զանգը` կոչ անելով մարդկանց զգալ մոլորակի անդամ լինելը և ջանքեր գործադրել խաղաղության ու գեղեցկության պահպանմանը մոլորակում: Խաղաղության զանգը հանդարտության, խաղաղ կյանքի և բարեկամության, հավերժական եղբայրության ու ժողովուրդների համերաշխության խորհրդանիշ է: Դա նաև կոչ է հանուն խաղաղության, Երկրի վրա կյանքի, մարդկության, մշակույթի պահպանման:

Խաղաղության առաջին զանգը տեղադրվել է ՄԱԿ-ի գլխավոր գրասենյակում (Նյու Յորք) 1954 թվականին: Այն ձուլված է մետաղադրամներից, որ նվիրաբերել են բոլոր աշխարհամասերի երեխաները: Զանգը համարվում է մարդկանց համերաշխության խորհրդանիշ: Զանգի մեջ ձուլված են նաև տարբեր երկրների մարդկանց շքանշաններ, հուշամեդալներ: Զանգի վրա կա մակագրություն. «Թող միշտ խաղաղություն լինի ամբողջ աշխարհում»: 1996 թվականին համանման զանգ է տեղադրվել ՄԱԿ-ի` Վիեննայի գրասենյակում: Խաղաղության զանգ է տեղադրված Ճապոնիայի շատ քաղաքներում, Գերմանիայի խոշոր քաղաքներում (1989). Լեհաստանում, Թուրքիայում (1989), Մեքսիկայում (1990), Ավստրալիայում (1992), Մոնղոլիայում (1993), Ֆիլիպիններում (1994), Կանադայում (1996). Բրազիլիայում (1997), Արգենտինայում (1998), Էկվադորում (1999), Ուզբեկստանում (2003) և այլ երկրներում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]