Jump to content

Երկրաշարժ Կամչատկայում (2025)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Երկրաշարժ Կամչատկայում
ՏեսակKamchatka earthquake? և Մեգաերկրաշարժեր
Երկիր Ռուսաստան
Տարեթիվհուլիսի 29, 2025 և հուլիսի 30, 2025
52°30′36″N 160°15′40″E / 52.51°N 160.261°E / 52.51; 160.261
 2025 Kamchatka earthquake Վիքիպահեստում

Երկրաշարժ Կամչատկայում, տեղի է ունեցել 8.8 մագնիտուդով 2025 թվականի հուլիսի 30-ին, տեղական ժամանակով ժամը 11:30-ի սահմաններում Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում[1][2]։  Սա Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում 1952 թվականից ի վեր տեղի ունեցած ամենաուժեղ երկրաշարժն է (9.0 մագնիտուդ)։ Սա տարածաշրջանում տեղի ունեցած ամենաուժեղ երկրաշարժն է 2011 թվականի Ճապոնիայի երկրաշարժից ի վեր և համարվում է 1906 թվականի Էկվադոր-Կոլումբիայի երկրաշարժերի և 2010 թվականի Չիլիի երկրաշարժի հետ՝ որպես գրանցված վեցերորդ ամենաուժեղ երկրաշարժ[3]։  Խաղաղ օվկիանոսում երկրաշարժը և դրան հաջորդած ցունամին Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում պատճառել են միջին չափի վնասներ և բազմաթիվ վնասվածքներ[4][5][6][7]։

Տեկտոնական միջավայր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրաշարժը տեղի է ունեցել Կուրիլ-Կամչատկայի սուբդուկցիայի գոտում, որը մեծ հրման խզվածք է և Հյուսիսային Ամերիկայի և Խաղաղօվկիանոսյան սալերի միջև կոնվերգենտ սալերի սահման, որը տարածվում է Կուրիլյան կղզիների արևելյան ափից մինչև Կամչատկայի թերակղզի: Հյուսիսամերիկյան սալերի տակ գտնվող Խաղաղօվկիանոսյան սալերի ակտիվ սուբդուկցիան շարունակական է եղել կավճի ժամանակաշրջանից ի վեր[8]: Այս երկու սալերի միջև կոնվերգենցիայի արագության նահատականները տատանվում են 76 և 90 մմ սահմաններում: տարեկան[9]։

Սուբդուկցիայի գոտում խոշոր երկրաշարժեր են գրանցվել նախկինում։ Նախորդ ամենամեծ երկրաշարժը 1952 թվականի Սևերո-Կուրիլսկի երկրաշարժն է եղել, որի մագնիտուդը կազմել է M 8.8–9.0 մագնիտուդ և 45 կմ էպիկենտրոնով։ 2025 թվականի երկրաշարժից հարավ-արևելք[10]։ Այս իրադարձությունը Կամչատկայի ափին առաջացրեց մեծ և ավերիչ ցունամի։ Ենթադրվում է, որ այն ճեղքել է 700 կմ ցունամին։ 150-200 կմ ով սուբդուկցիոն գոտու հատվածը՝ հյուսիսում Շիպունսկի հրվանդանից մինչև հարավում Օնեկոտան։ Ի տարբերություն մեծ սուբդուկցիոն երկրաշարժերի մեծ մասի, 1952 թվականի իրադարձության ժամանակ բեկվածքի ամենամեծ շարժը տեղի է ունեցել ավելի մեծ խորության վրա, այլ ոչ թե ավելի մոտ է եղել խրամատին։ Ենթադրվում է, որ բեկվածքի վրա շարժը եղել է մինչև 45 կմ խորության վրա։ և հնարավոր է 60-80 կմ: Խրամատում փոքր սահք է տեղի ունեցել, որի արդյունքում այն փակվել է և կուտակվել է չարտանետված առաձգական էներգիա[11]: Ավելի մեծ երկրաշարժ տեղի է ունեցել 1737 թվականին և ունեցել է 9.3 մագնիտուդ ուժգնություն: Այս երկրաշարժը առաջացրել է 63 մ ցունամի: բարձր՝ ըստ ճանապարհորդների գրավոր գրառումների և ցունամիի նստվածքների դիտարկումների[12]։

Երկրաշարժ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուլիսի 29-ին, ըստ ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության տեղական ժամանակով 11:24:50-ին, տեղի է ունեցել խոշոր ստորջրյա երկրաշարժ 8.8 մագնիտուդով[13]։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվել է Կամչատկայի թերակղզու Խաղաղ օվկիանոսի ափին, մոտ 136 կմ Պետրոպավլովսկ-Կամչատկից արևելք-հարավ-արևելք, մինչդեռ հիպոկենտրոնը գտնվել է 20,7 կմ մ խորության վրա[10]։ Երկրաֆիզիկայի և հրաբխագիտության ազգային ինստիտուտը հաղորդել է M 8,6 մագնիտուդ և 2 կմ խորություն[14], Geoscience Australia-ն մեծությունը սահմանել է M 8.6[15]։

M 7.0 մագնիտուդով նախացնցումը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 17-ին՝ գրեթե 45 կմ խորության վրա գլխավոր ցնցման կետից հյուսիս-արևելք[16]։ Մեկ այլ նախացնցում, որի ուժգնությունը կազմել է M 7.4, հարվածել է 2025 թվականի հուլիսի 20-ին, մոտ 60 կմ խորության վրա հուլիսի 29-ի գլխավոր ցնցումից հարավ-արևմուտք[17]։ Հետևել են ավելի քան 50 հետցնցումներ[18], այդ թվում՝ M 6.9 մագնիտուդով հետցնցումը տեղի է ունեցել հուլիսի 30-ին, ժամը 00:09 UTC-ին[19]։

ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը (USGS) հայտնել է, որ երկրաշարժը տեղի է ունեցել սուբդուկցիոն գոտու միջերեսի մակերեսային հակադարձ բեկվածքի հետևանքով։ Նրանք գնահատել են, որ միջերեսի վրա տեղաշարժի տարածքը կազմել է 390 կմ 140 կմ-ով : Ենթադրվում էր, որ պատռվածքը տեղի է ունեցել 1923 թվականի Կամչատկայի և 1952 թվականի Սևերո-Կուրիլսկի երկրաշարժերի պատռվածքների միջև ընկած սեյսմիկ ճեղքում: ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության կողմից հրապարակված վերջավոր բեկվածքի մոդելը ցույց է տվել սահք մոտավորապես 600 կմ բարձրության վրա: 200 կմ -ով սուբդուկցիայի գոտու հատված։ Պատռվածքի մեծ մասը տարածվում էր 500 կմ հեռավորության վրա։ հարավ-արևմուտք՝ սուբդուկցիոն գոտու երկայնքով՝ էպիկենտրոնից մինչև Կուրիլյան կղզիներ։ Սահքի մեծ մասը տեղի է ունեցել խրամատին մոտ և էպիկենտրոնից հարավ-արևմուտք՝ էլիպսաձև հատվածում՝ 7-10 մ սահքով։ և գագաթնակետին հասնելով 10533 մ-ին[10] : GEOSCOPE աստղադիտարանը գնահատել է, որ երկրաշարժը խզել է սուբդուկցիոն գոտին ավելի քան 180 վայրկյան տևողությամբ[20]: ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը գնահատել է երկրաշարժի տևողությունը մոտ 230 վայրկյան[10]:

Ճապոնիայում Հոկայդո կղզում գրանցվել է Շինդո սանդղակի 2 բալ ուժգնության երկրաշարժ[5]։

Ցունամի

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաղաղօվկիանոսյան ցունամիի նախազգուշացման կենտրոնը զգուշացրել է Ռուսաստանի և Ճապոնիայի ափերի երկայնքով «վտանգավոր ցունամիի ալիքների» մասին[21]: Ցունամիի նախազգուշացումներ են տրվել Ալյասկայի և Հավայան կղզիների որոշ հատվածների համար, իսկ Գուամը և Ավստրալիան ենթարկվել են նախազգուշացման[22][23]։ Ռուսաստանի իշխանությունները նույնպես ցունամիի նախազգուշացումներ են տվել Կամչատկայի թերակղզու և Կուրիլյան կղզիների համար, որոնք, ի վերջո, չեղարկվել են հուլիսի 30-ի երեկոյան[24]:

Հետևանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կամչատկայի թերակղզում գտնվող Կլյուչևսկայա Սոպկա հրաբուխը սկսել է ժայթքել հուլիսի 30-ին երկրաշարժից կարճ ժամանակ անց[25]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «Порт и завод смыло цунами, дома тряслись, людей эвакуировали: мощное землетрясение обрушилось на Курилы и Камчатку» (Русский).{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  2. ↑ ««Было страшно, люди кричали в панике». Что известно о сильнейшем землетрясении у берегов Камчатки» (Русский).{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  3. ↑ «Massive earthquake of magnitude 8.7 strikes Russia's far east, biggest since 2011». The Economic Times. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  4. ↑ «Evacuations in Japan and US as major earthquake off Russia triggers widespread tsunami warnings». BBC News.
  5. 1 2 «Japan hit by tsunami as high as 1 meter after M8.8 quake off Russia». Kyodo News. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  6. ↑ «Tsunami waves reach Hawaii after huge quake rattles Russia's Far East». Reuters. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  7. ↑ «津波警報受け避難中の車が崖下に転落 運転していた58歳女性が死亡 三重・熊野市» [A 58-year-old woman driving a car falls off a cliff during evacuation after receiving a tsunami warning in Kumano City, Mie Prefecture, and dies]. Abema Times (ճապոներեն). Livedoor. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  8. ↑ Gorbatov, Alexei; Kostoglodov, Vladimir; Suárez, Gerardo; Gordeev, Evgeni (1997). «Seismicity and structure of the Kamchatka Subduction Zone». Journal of Geophysical Research: Solid Earth. 102 (B8): 17883–17898. Bibcode:1997JGR...10217883G. doi:10.1029/96JB03491.
  9. ↑ Cui, Q., Zhou, Y., Liu, L., Gao, Y., Li, G., & Zhang, S. (2023).
  10. 1 2 3 4 earthquake.usgs.gov https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/pt25210002/executive. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին. {{cite web}}: Missing or empty |title= (օգնություն)
  11. ↑ Macinnes, Breanyn; Weiss, Robert; Bourgeois, Joanne; Pinegina, T. K. (2010). «Slip Distribution of the 1952 Kamchatka Great Earthquake Based on Near-Field Tsunami Deposits and Historical Records». Bulletin of the Seismological Society of America. 100 (4): 1695–1709. Bibcode:2010BuSSA.100.1695M. doi:10.1785/0120090376.
  12. ↑ Gusiakov, V.K. «Two Great Kamchatka Tsunamis, 1737 and 1952». Russian Academy of Sciences: IUGG Tsunami Commission. Institute of Computational Mathematics and Mathematical Geophysics, Siberian Division.
  13. ↑ «Powerful 8.7 earthquake off Kamchatka triggers tsunami alerts across Pacific coastlines». The Economic Times. 2025 թ․ հուլիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հուլիսի 30-ին. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  14. ↑ «Earthquake with magnitude of Mwpd 8.6 on date 30-07-2025 and time 01:24:50 (Italy) in region Off east coast of Kamchatka Peninsula, Russia [Sea: Russia]» (անգլերեն). National Institute of Geophysics and Volcanology. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  15. ↑ «Earthquake Details» (անգլերեն). Geoscience Australia. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  16. ↑ earthquake.usgs.gov https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000n7n8/executive. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին. {{cite web}}: Missing or empty |title= (օգնություն)
  17. ↑ earthquake.usgs.gov https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000qdyl/executive. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին. {{cite web}}: Missing or empty |title= (օգնություն)
  18. ↑ «Kamchatka Capital Declares State of Emergency as Earthquake Aftershock Threat Looms». The Moscow Times. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  19. ↑ earthquake.usgs.gov https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000qw6q/executive. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին. {{cite web}}: Missing or empty |title= (օգնություն)
  20. ↑ «OFF EAST COAST OF KAMCHATKA 2025/07/29 23:24:50 UTC, Mw=8.7». GEOSCOPE Observatory. 2025 թ․ հուլիսի 30. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  21. ↑ Shah, Anusha; Maler, Sandra (2025 թ․ հուլիսի 30). «Magnitude 8 earthquake strikes off Russia's Kamchatka, sparks tsunamis warnings, USGS says». Reuters. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  22. ↑ Sarnoff, Leah (2025 թ․ հուլիսի 30). «8.7 magnitude earthquake near Russia prompts tsunami alerts in California, Alaska and Hawaii». ABC News. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
  23. ↑ Feiam, Alexandra (2025 թ․ հուլիսի 30). «Australia added to tsunami advisory list after 8.8 magnitude earthquake strikes Russian coast». news.com.au.
  24. ↑ «Tsunami alerts lifted in several nations after waves hit Russia, US, Japan». Al Jazeera. 2025 թ․ հուլիսի 30.
  25. ↑ Coughlan, Joe; Clinton, Jane; Lamb, Kate; Visser, Nick; Livingstone, Helen; Clinton (2025 թ․ հուլիսի 30). «Tsunami updates live: Central and South American authorities order evacuations; volcano in Russia starts erupting after earthquake off Russian coast». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 30-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Երկրաշարժ_Կամչատկայում_(2025)&oldid=10416846» էջից