Երկաթի (II) օքսիդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկաթի (II) օքսիդ
Iron(II) oxide.jpg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումԵրկաթի (II) օքսիդ
Քիմիական բանաձևFeO
Մոլային զանգված1,2E-25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Խտություն6 գ/սմ³[2] գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան1377 °C[2] °C
Եռման ջերմաստիճան3414 °C °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար1345-25-1
PubChem14945
EINECS համար215-721-8
SMILESO=[Fe]
ЕС215-721-8
ChEBI14237
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Երկաթի (II) օքսիդը (ենթօքսիդ) քիմիական միացություն է կազմված երկվալենտ երկաթի և թթվածնի ատոմներից:

Ֆիզիկական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) օքսիդը սև բյուրեղային նյութ է, որի իոնային բյուրեղավանդակում գոյություն ունեն դատարկ հանգույցներ և կազմությունը համապատասխան է FexO բանաձևին (x=0,89-0,95): Երկաթի (II) օքսիդի կայունությունը մեծանում է ջերմաստիճանը բարձրացնելիս: Մոլեկուլը խորանարդային է, հալման ջերմաստիճանը՝ 13690C, ΔH0գոյ.-272,4 ԿՋ/մոլ, S0298 53,9%/(մոլ·Կ):

Բնության մեջ գտնվելը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի ենթօքսիդը բնության մեջ հանդիպում է հազվագյուտ հանքի՝ իոցիտի (տեխնիկական անվանումը՝ վյուստիտ) տեսքով:

Քիմիական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) օքսիդը դրսևորում է հիմնային հատկություններ: Շիկացումից հետո նվազում է քիմիական ակտիվությունը և պիրոֆորությունը:

  • Չափավոր տաքացնելիս վերածվում է երկաթի (III) օքսիդի, ջերմաստիճանի բարձրացումը բերում է երկաթի (III) օքսիդի քայքայման և երկաթի (II) օքսիդի առաջացման (տես՝ ստացում):

Ստացումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երկաթի և թթվածնի փոխազդեցությունից:
  • Անօդ պայմաններում երկաթի (III) օքսիդի քայքայումից:
  • Երկաթի և երկաթի (III) օքսիդի, փոխազդեցությունից:

  • Երկաթի և երկաթի (II, III) օքսիդի (երկաթաքարի) փոխազդեցությունից:
  • Երկաթի (III) օքսիդը շմոլ գազով վերականգնելիս:
  • Երկաթաքարի ջերմային քայքայումից:
  • Առանց թթվածնի մուտքի երկաթի (II) հիդրօքսիդի թերմիկ (ջերմային) քայքայումից:
  • Առանց թթվածնի մուտքի երկաթի (II) կարբոնատի թերմիկ քայքայումից:

Կիրառությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մասնակցում է չուգունի ստացման դոմնային գործընթացին:
  • Հանդիսանում է որպես կերամիկայի և հանքային ներկերի բաղադրիչ:
  • Սննդի արդյունաբերության մեջ այն լայնորեն օգտագործվում է որպես սննդի ներկ՝ E172 համարի ներքո:
  • Սևացման (արջնում) ժամանակ պողպատի մակերևույթի վրա երկաթի (II) օքսիդի ամուր, բարակ շերտ է ձևավորում, որի հաստությունից է կախված պողպատի փոփոխագունությունը (ցանկացած երանգի գույների ստացումը): Երկաթի (II) օքսիդի այս հատկությամբ է պայմանավորված պողպատի վրա գունային գծանկարներ ստանալու տեխնոլոգիան:

Թունավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի (II) օքսիդը թունավոր չէ: Այնուամենայնիվ, երկաթի (II) օքսիդի աերոզոլները (փոշին, ծուխը) երկարատև ազդեցությունից հետո առաջացնում են համեմատաբար բարորակ ընթացքով պնևմոկոնիոզ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Лидин Р. А. Справочник школьника. Химия. — М.: Астерель, 2003.
  • Волков А. И., Жарский И. М. Большой химический справочник. — Мн.: Современная школа, 2005.
  • Лидин Р. А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. 3-е изд., испр. Под ред. Р. А. Лидина. — М.: Химия, 2000:
  • Гринвуд Н. Химия элементов.
  • Вредные химические вещества. Неорганические соединения V—VIII групп: Справ. изд./ А. Л. Бандман, Н. В. Волкова, Т. Д. Грехова и др.; Под ред. В. А. Филова и др. — Л.: Химия, 1989.
  1. 1,0 1,1 Iron(II) oxide
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 CRC Handbook of Chemistry and Physics / W. M. Haynes — 97 — Boca Raton: 2016. — P. 4—67. — ISBN 978-1-4987-5428-6