Եվրոհամակարգ
Եվրոհամակարգը եվրոտարածքի դրամավարական մարմինն է, որը Եվրոպական Միության այն անդամ պետությունների հավաքականությունն է, որոնք ընդունել են եվրոն որպես իրենց միակ պաշտոնական արժույթ: Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը (ԵԿԲ) ունի, իր Կանոնադրության 16-րդ հոդվածի համաձայն[1], եվրո թղթադրամների թողարկումը լիազորելու բացառիկ իրավունքը: Անդամ պետությունները կարող են թողարկել եվրո մետաղադրամներ, բայց քանակը նախապես պետք է լիազորվի ԵԿԲ-ի կողմից:
Եվրոհամակարգը բաղկացած է ԵԿԲ-ից և եվրոտարածքի մասն կազմող 20 անդամ պետությունների ազգային կենտրոնական բանկերից (ԱԿԲ): Ազգային կենտրոնական բանկերն իրականացնում են ԵԿԲ-ի դրամավարական քաղաքականությունը[2]: Եվրոհամակարգի առաջնային նպատակը գների կայունությունն է[3]: Երկրորդական նպատակներն են ֆինանսական կայունությունն ու ֆինանսական ինտեգրումը[4]: Եվրոհամակարգի առաքելական հայտարարությունում ասվում է, որ ԵԿԲ-ն և ազգային կենտրոնական բանկերը համատեղ նպաստում են նպատակների իրագործմանը[5]:
Եվրոհամակարգը անկախ է: Եվրոհամակարգի հետ կապված խնդիրներ կատարելիս ո՛չ ԵԿԲ-ն, ո՛չ ԱԿԲ-ն, ո՛չ էլ նրանց որոշումներ կայացնող մարմինների ոչ մի անդամ չի կարող փնտրել կամ ստանալ հրահանգներ ցանկացած արտաքին մարմնից: Համայնքի հաստատությունները և մարմինները, ինչպես նաև անդամ պետությունների կառավարությունները չեն կարող փորձել ազդել ԵԿԲ-ի կամ ԱԿԲ-ների որոշումներ կայացնող մարմինների անդամների վրա նրանց պարտականությունները կատարելիս:
Եվրոհամակարգը տարբերվում է Եվրոպական Կենտրոնական Բանկերի Համակարգից (ԵԿԲՀ), որը ներառում է ԵԿԲ-ն և Եվրոպական Միության բոլոր 27 անդամ պետությունների կենտրոնական բանկերը, ներառյալ այն պետությունները, որոնք եվրոտարածքի մասը չեն կազմում:
Գործառույթներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եվրոպական Համայնքի հիմնադրման պայմանագրի և Եվրոպական Կենտրոնական Բանկերի Համակարգի ու Եվրոպական Կենտրոնական Բանկի Կանոնադրության համաձայն՝ Եվրոհամակարգի առաջնային նպատակը գների կայունությունը պահպանելն է: Այս նպատակին վնաս չհասցնելու նպատակով՝ Եվրոհամակարգը աջակցում է Համայնքի ընդհանուր տնտեսական քաղաքականությանը և գործում է բաց շուկայական տնտեսության սկզբունքների համաձայն:
Եվրոհամակարգի կողմից իրականացվող հիմնական խնդիրներն են (ԵՄՖՊ 127-րդ հոդված).
- սահմանել և իրականացնել եվրոտարածքի ընդհանուր դրամավարական քաղաքականությունը
- կատարել արտարժույթային գործողություններ
- պահել և կառավարել եվրոտարածքի անդամ պետությունների պաշտոնական արտարժութային պահուստները, և
- նպաստել վճարային համակարգերի սահուն գործունեությանը:
Բացի այդ, Եվրոհամակարգը նպաստում է համապատասխան մարմինների կողմից իրականացվող քաղաքականությունների սահուն իրականացմանը՝ վարկային հաստատությունների բանկային վերահսկողության և ֆինանսական համակարգի կայունության հարցերում:
ԵԿԲ-ն խորհրդատվական դեր ունի Համայնքի և ազգային մարմինների նկատմամբ իր իրավասության ոլորտում, մասնավորապես Համայնքի կամ ազգային օրենսդրության հարցերում: ԵԿԲ-ն՝ ԱԿԲ-ների օգնությամբ, ունի անհրաժեշտ վիճակագրական տեղեկատվություն հավաքելու պարտականություն՝ կամ համապատասխան ազգային մարմիններից, կամ ուղղակիորեն տնտեսական գործակիցներից՝ ԵԿԲՀ-ին իր պարտականությունները կատարելու հնարավորություն ապահովելու համար:
Անդամներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Եվրոհամակարգի համախմբված հաշվեկշիռը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Ակտիվներ | Պարտավորություններ | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| (Միլիոն եվրո) | 31 Դեկտեմբեր
2023 |
31 Դեկտեմբեր
2022 |
(Միլիոն եվրո) | 31 Դեկտեմբեր
2023 |
31 Դեկտեմբեր
2022 |
| 1 Ոսկի և ոսկու դեբիտորական պարտքեր[Ն 2] | 649,110 | 592,898 | 1 Շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամներ | 1,567,711 | 1,572,033 |
| 2 Եվրոգոտու ոչ բնակիչների նկատմամբ արտարժույթով պահանջներ[Ն 3] | 499,583 | 523,240 | 2 Եվրոգոտու վարկային կազմակերպությունների նկատմամբ պարտավորություններ՝ կապված դրամավարկային քաղաքականության գործառնությունների հետ, որոնք արտահայտված են եվրոյով | 3,508,865 | 3,998,940 |
| 3 Եվրոգոտու բնակիչների նկատմամբ արտարժույթով արտահայտված պահանջներ[Ն 4] | 13,876 | 20,417 | 3 Եվրոգոտու վարկային կազմակերպությունների նկատմամբ եվրոյով արտահայտված այլ պարտավորություններ | 58,873 | 78,335 |
| 4 Եվրոգոտու ոչ բնակիչների նկատմամբ եվրոյով սահմանված պահանջներ [Ն 5] | 20,097 | 14,224 | 4 Տրված պարտքի վկայականներ | 0 | 0 |
| 5 Եվրոգոտու վարկային կազմակերպություններին տրամադրվող վարկեր՝ կապված դրամավարկային քաղաքականության գործառնությունների հետ, որոնք արտահայտված են եվրոյով | 410,290 | 1,324,347 | 5 Եվրոգոտու այլ բնակիչների նկատմամբ պարտավորություններ՝ արտահայտված եվրոյով | 303,864 | 564,582 |
| 6 Եվրոգոտու վարկային կազմակերպությունների նկատմամբ եվրոյով արտահայտված այլ պահանջներ | 28,707 | 31,035 | 6 Եվրոգոտու ոչ ռեզիդենտների նկատմամբ պարտավորություններ՝ արտահայտված եվրոյով | 281,940 | 540,725 |
| 7 Եվրոգոտու բնակիչների եվրոյով արտահայտված արժեթղթեր | 4,898,966 | 5,102,068 | 7 Եվրոգոտու բնակիչների նկատմամբ արտարժույթով արտահայտված պարտավորություններ | 16,382 | 11,683 |
| 8 Ընդհանուր կառավարության պարտքը եվրոյով | 20,917 | 21,589 | 8 Եվրոգոտու ոչ ռեզիդենտների նկատմամբ արտարժույթով արտահայտված պարտավորություններ | 4,474 | 4,753 |
| 9 Այլ ակտիվներ | 393,943 | 321,222 | 9 Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կողմից հատկացված հատուկ փոխառության իրավունքների համարժեքը | 177,116 | 181,121 |
| 10 Այլ պարտավորություններ | 260,877 | 290,578 | |||
| 11 Վերագնահատման հաշիվներ | 635,144 | 588,053 | |||
| 12 Կապիտալ և պահուստներ | 120,242 | 120,237 | |||
| Ընդհանուր ակտիվներ | 6,935,489 | 7,951,039 | 6,935,489 | 7,951,039 | |
Նշումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Պաշտոնի ամենատարածված անվանումը, նաև օգտագործվում է՝ Նախագահ, Նախագահ կամ Գլխավոր քարտուղար:
- ↑ Physical gold, i.e. bars, coins, plates, nuggets, in storage or ‘under way’. Non-physical gold, such as balances in gold sight accounts (unallocated accounts), term deposits and claims to receive gold arising from the following transactions: (a) upgrading or downgrading transactions; and (b) gold location or purity swaps where there is a difference of more than one business day between release and receipt.[7]
- ↑ Եվրոգոտու սահմաններից դուրս գտնվող ռեզիդենտ գործընկերների նկատմամբ պահանջներ, ներառյալ միջազգային և վերազգային հաստատությունները և եվրոգոտու սահմաններից դուրս գտնվող կենտրոնական բանկերը՝ արտահայտված արտարժույթով[7]
- ↑ (ա) «Եվրոգոտու ներսում արժեթղթերում ներդրումներ, բացառությամբ 11.3 ակտիվի «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» կետում նշվածների»»։ Պարտատոմսեր և մուրհակներ, զրոյական պարտատոմսեր, դրամական շուկայի թղթեր, արտարժութային պահուստների մաս կազմող բաժնետոմսային գործիքներ, որոնք բոլորը թողարկվել են եվրոգոտու բնակիչների կողմից։ (բ) Եվրոգոտու բնակիչների նկատմամբ այլ պահանջներ, բացառությամբ 11.3 ակտիվի «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» կետում նշվածների։ Վարկեր, ավանդներ, հակադարձ ռեպո գործարքներ, տարբեր վարկեր։[7]
- ↑ (ա) Եվրոգոտու սահմաններից դուրս գտնվող բանկերում մնացորդներ, բացառությամբ 11.3 «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» ակտիվի կետում նշվածների Ընթացիկ հաշիվներ, ժամկետային ավանդներ, օրական դրամական միջոցներ, հակադարձ ռեպո գործարքներ՝ կապված եվրոյով արտահայտված արժեթղթերի կառավարման հետ (բ) Եվրոգոտու սահմաններից դուրս արժեթղթերում ներդրումներ, բացառությամբ 11.3 «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» ակտիվի կետում նշվածների Բաժնետոմսերի գործիքներ, պարտատոմսեր և պարտատոմսեր, մուրհակներ, զրոյական պարտատոմսեր, դրամական շուկայի թղթեր, որոնք բոլորը թողարկվել են ոչ եվրոգոտու բնակիչների կողմից (գ) Եվրոգոտու սահմաններից դուրս գտնվող ոչ բնակիչներին տրված վարկեր, բացառությամբ 11.3 «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» ակտիվի կետում նշվածների (դ) Եվրոգոտու սահմաններից դուրս գտնվող կազմակերպությունների կողմից թողարկված արժեթղթեր, բացառությամբ 11.3 «Այլ ֆինանսական ակտիվներ» ակտիվի կետում նշվածների և 7.1 «Դրամավարկային քաղաքականության նպատակներով պահվող արժեթղթեր» ակտիվի կետում նշվածների Անկախ իրենց աշխարհագրական դիրքից՝ վերազգային կամ միջազգային կազմակերպությունների, օրինակ՝ Եվրոպական ներդրումային բանկի կողմից թողարկված և դրամավարկային քաղաքականության նպատակներով չգնված արժեթղթեր[7]
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Statute of the ECB (PDF) Արխիվացված 15 Ապրիլ 2010 Wayback Machine
- ↑ "Price stability: Year-on-year increase in the Harmonized Index of Consumer Prices for the euro area of below 2%." Source: FACTS presentation: Monetary policy Արխիվացված 20 Մայիս 2017 Wayback Machine
- ↑ «FACTS presentation: Organisation». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 30-ին.
- ↑ «The mission of the Eurosystem». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 16-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 30-ին.
- ↑ «European Central Bank/Eurosystem, Organisation». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 30-ին.
- ↑ Statistics service (2024). «Consolidated balance sheet of the Eurosystem as at 31 December 2023». ecb.europa. doi:10.2866/172923. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 29-ին.
- 1 2 3 4 «Decision - 2016/2247 - EN - EUR-Lex». eur-lex.europa.eu (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 1-ին.Կաղապար:Creative Commons text attribution notice
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ECB – Eurosystem – Governing Council
- ECB – Eurosystem – Executive Board
- List of Eurosystem central banks' websites
- The Payment System (PDF) (archived 7 January 2012)