Եվգենյա Շվարցվալդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եվգենյա Շվարցվալդ
Դիմանկար
Ծնվել է1872[1][2]
ԾննդավայրPolupanivka, Պոդվոլոչիսկի շրջան, Տերնոպոլի մարզ
Մահացել էօգոստոսի 7, 1940(1940-08-07)[3][4]
Մահվան վայրՑյուրիխ, Շվեյցարիա
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
ԿրթությունՑյուրիխի համալսարան
Մասնագիտությունմանկավարժ, գրող և փիլիսոփա
Eugenie Schwarzwald Վիքիպահեստում

Եվգենյա Շվարցվալդ (անգլ.՝ Eugenie "Genia" Schwarzwald, ի ծնե` Nussbaum (Nußbaum), 1872[1][2], Polupanivka, Պոդվոլոչիսկի շրջան, Տերնոպոլի մարզ - օգոստոսի 7, 1940(1940-08-07)[3][4], Ցյուրիխ, Շվեյցարիա), ավստրիացի ուսուցչուհի և հասարակական գործիչ, կանանց իրավունքների պաշտպան[5]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1872 թվականի հուլիսի 4-ին, հրեաներ Լև Նուսբաումի և նրա կնոջ` Էսթերի ընտանիքում, Ավստրո-Հունգարական կայսրության Պոլուպանովկա գյուղում, այժմ` Ուկրաինայի Պոդվոլոչիսկի շրջանում: Ավստրիացի պաշտոնյա և լրագրող Անտոն Նորսթի քույրն է:

Սովորել է Չեռնովցիում, որտեղ հաճախել է մանկավարժական քոլեջ, այնուհետև 1895-1900 թվականներին Ցյուրիխի համալսարանում ուսումնասիրել է գերմաներեն և այլ առարկաներ: Այս համալսարանը միակ ուսումնական հաստատությունն էր, որտեղ թույլատրված էր սովորել կանանց: 1900 թվականի հուլիսի 30-ին նա դարձել է ավստրիացի առաջին կանանցից մեկը, որն իր թեկնածուական աշխատանքի` „Metapher und Gleichnis bei Berthold von Regensburg“-ի համար ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան:

1900 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ամուսնանալով Հերման Շվարցվալդի հետ` ամուսնու հետ 1901 թվականից ապրել է Վիեննայում: Եվգենյան եղել է Էլեոնորա Ջեյթելսի կանանց լիցեյի ղեկավար: Սակայն մշակույթի և կրթության նախարարությունը նրան որպես լիցեյի ղեկավար աշխատելու միայն երեք տարվա հնարավորություն է տվել, իսկ 1905 թվականին նա ստիպված է եղել մաթեմատիկայի ուսուցիչ Լյուդվիգ Դյորֆլերին նշանակել լիցեյի տնօրեն:

1911 թվականին նա ղեկավարել է օրիորդաց ութնամյա ռեալական դպրոցը. սա առաջին դպրոցն էր Ավստրիայում, որտեղ աղջիկները կարող էին բարձրագույն կրթություն ստանալ: Եվգենյա Շվարցվալդը որպես ուսուցիչներ հրավիրել է հայտնի մարդկանց. Օսկար Կոկոշկային, Ադոլֆ Լոոսին, Առնոլդ Շյոնբերգին, Էգոն Վելլեսին, Հանս Կելզենին և Օտտո Ռոմելին: Վերջինս նաև գիմնազիայի տնօրենն է եղել 1916-1919 թվականներին:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կազմակերպել է ընդհանուր խոհանոցներ, մանկատներ և կրթական տներ: Ինֆլյացիայի ժամանակ հիմնադրել է «Ավստրիական ծառայությունը` Գերմանիային օժանադակելու համար» («Österreichische Freundeshilfe für Deutschland») և ընդհանուր ճաշարաններ Բեռլինում: Պատերազմի ավարտին բացել է մի քանի հանգստյան տներ երեխաների և մեծահասակների համար:

1933 թվականին Եվգենյա Շվարցվալդն օգնել է Գերմանիայից փախստականներին, 1934 թվականին աջակցել է հետապնդվող սոցիալ-դեմոկրատներին: 1938 թվականին Շվարցվալդը ստիպված է եղել լքել Ավստրիան իր հրեական ծագման համար և արտագաղթել է Շվեյցարիա: Նրա դպրոցները փակվել են, աշակերտներից շատերն ստիպված են եղել կամ արտագաղթել ԱՄՆ, կամ` սպանվել են Հոլոքոստի ժամանակ: Նրա ամուսինը նույնպես Ավստրիայից հեռացել է Շվեյցարիա 1938 թվականին, որտեղ մահացել է 1939 թվականին:

Եվգենյա Շվարցվալդը մահացել է 1940 թվականի օգոստոսի 7-ին, Ցյուրիխում: 2011 թվականին նրա պատվին է անվանակոչվել Վիեննայի Դոնաուշտադտ շրջանի փողոցներից մեկը:

Նրա հայտնի շրջանավարտներից են եղել.

  • Էլսի Ալթման-Լոոս` պարուհի, դերասանուհի և օպերետի երգչուհի,
  • Վիկի Բաում` երաժիշտ և գրող,
  • Աննա Ֆրոյդ` հոգեբան և հոգեվերլուծաբան, Զիգմունդ Ֆրոյդի փոքր դուստրը,
  • Ալիսա Գերդան-Ցուկմայեր` գրող,
  • Ռութ Կարպլուս` նկարչուհի և մոդելավորող,
  • Էդիթ Կրամեր` նկարչուհի, արթ թերապիայի առաջամարտիկ,
  • Մարիա Լազար` գրող,
  • Էլիզաբեթ Նոյման Վիրտել` դերասանուհի,
  • Էլզա Պապենհայմ` հոգեբույժ և հոգեվերլուծաբան,
  • Հիլդա Շպիլ` գրող, թարգմանիչ և լրագրող,
  • Հելենա Վայգել` դերասանուհի և թատրոնի ադմինիստրատոր, Բերտոլդ Բրեխտի երկրորդ կինը,
  • Ալմա Վիտլին` արվեստաբան, գրող, մանկավարժ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Renate Göllner. Mädchenbildung um 1900: Eugenie Schwarzwald und ihre Schulen. Dissertation an der Universität Wien 1986, OCLC 61330367.
  • Renate Göllner. Ein frühes reformpädagogisches Projekt: Eugenie Schwarzwald, eine Pionierin der Mädchenbildung, Universität Klagenfurt, Klagenfurt 1995, DNB 946575916.
  • Robert Streibel. Eugenie Schwarzwald und ihr Kreis. Picus, Wien 1996, ISBN 3-85452-294-0.
  • Haag, John. "Schwarzwald, Eugenie". Women in World History, Vol. 14: Schu-Sui. Waterford, CT: Yorkin Publications. pp. 30–33. ISBN 0-7876-4073-5.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]