Եռակի միգամածություն
| Մասն է | Ծիր Կաթին  | |
|---|---|---|
| Հայտնաբերող կամ հնարող | Շառլ Մեսսիե | |
| Հայտնաբերման ամսաթիվ | 5 հունիսի 1764 | |
| Համաստեղություն | Աղեղնավոր | |
| Distance from Earth | 1260±70 պարսեկ | |
| Declination component of proper motion | −0,7±4,52 միլիարկվայրկյան տարում | |
| Right ascension component of proper motion | −0,77±3,05 միլիարկվայրկյան տարում | |
| Radial velocity | −5±3,7 կիլոմետր/վայրկյան | |
| Apparent magnitude | 6,3 | |
| Epoch | J2000.0 | |
| Right ascension | 270,6750 աստիճան | |
| Declination | −22,9717 աստիճան | |
Եռակի միգամածություն (անգլ.՝ Trifid Nebula, կատալոգում՝ Messier 20 կամ M20, և NGC 6514), H II տիպի միգամածություն է, որը գտնվում է Աղեղնավոր համաստեղության հյուսիս-արևմուտքում՝ Ծիր Կաթինի ճանապարհի Վահան-Կենտավրոսի պարույրի թևի աստղաստեղծման շրջանում[1]։ Այն հայտնաբերվել է Շառլ Մեսսիեի կողմից 1764թ. հունիսի 5-ին։ Անվանումը նշանակում է «եռաթև»[2]։
Այս երկնային օբյեկտը համադրում է միանգամից երեք երևույթ՝ ցրված աստղային կուտակումներ, արտաճառագայթող միգամածություն (հաստ, կարմրավուն-վարդագույն հատվածը), անդրադարձման միգամածություն (հիմնականում մուգ կապույտ մաս) և մութ միգամածություն (նախկինի մեջ ընկած «բացերը», որոնք ստեղծում են երեք մասի բաժանված տեսք, նաև հայտնի որպես Barnard 85)։ Փոքր աստղադիտակով այն դիտելիս՝ եռակի միգամածությունը շատ վառ և յուրահատուկ է, և այդ պատճառով սիրողական աստղագետների մշտական սիրելի թիրախներից է[3]։
Այս շրջանում ձևավորված ամենամեծ զանգվածով աստղը HD 164492A-ն է՝ O7.5III տիպի աստղ, որի զանգվածը ավելի քան 20 անգամ գերազանցում է Արեգակի զանգվածը։ Այն շրջապատված է մոտ 3100 երիտասարդ աստղերից բաղկացած կույտով[4]։
Բնութագիր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եռակի միգամածությունը 1997 թ․ աստղագետների կողմից ուսումնասիրվել է Հաբլի տիեզերական աստղադիտակով՝ օգտագործելով ֆիլտրեր, որոնք առանձնացնում են ջրածնի ատոմներից, իոնացված ծծմբի ատոմներից և կրկնակի իոնացված թթվածնի ատոմներից եկող ճառագայթումը։ Ստացված պատկերները համադրվել են կեղծ-գունային կոմպոզիտ պատկերում՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես միգամածությունը կարող է երևալ մարդկային աչքին[5]։
Մոտ տարածությունից ստացված պատկերները ցույց են տվել խիտ փոշու և գազի ամպ՝ իսկական աստղային մանկասենյակ, որտեղ գտնվում են զարգացող աստղային սաղմեր։ Այս ամպը գտնվում է միգամածության կենտրոնական աստղից մոտ 8 լուսատարի հեռավորության վրա։ Ամպի «գլխից» դուրս է գալիս աստղային ռեակտիվ հոսք, որը մոտ 0.75 լուսատար երկարություն ունի։ Ռեակտիվ հոսքի աղբյուրը ամպի խորքում գտնվող երիտասարդ աստղային օբյեկտ է։ Այս հոսքերը աստղային առաջացման «արտազատված գազերն» են, և միգամածության կենտրոնական աստղից եկող ճառագայթումը ստիպում է, որ դրանք փայլեն[6]։
Պատկերներում երևում է նաև մատանման աստղային հոսք աջ կողմում։ Այն ուղղված է ամպի գլխից ուղիղ դեպի այն աստղը, որը «կերակրում» է եռակի միգամածությունը։ Այս հոսքը գոլորշիացող գազային գնդիկների (EGGs) հայտնի օրինակ է։ Աստղային հոսքը պահպանվել է, քանի որ դրա ծայրը գազի բավականին խիտ գունդ է, որպեսզի դիմակայի աստղից եկող հզոր ճառագայթմանը։
2005 թ․ հունվարին ՆԱՍԱ-ի Spitzer տիեզերական աստղադիտակը[7]հայտնաբերեց 30 աստղային սաղմ և 120 նորածին աստղ, որոնք տեսանելի լույսի պատկերներում չէին երևում։
Եռակի միգամածությունը գտնվում է Երկրից մոտ 4100 լուսատարի հեռավորության վրա։ Նրա ակնհայտ աստղային մեծությունը՝ 6.3 է։
Մանրամասներ և առանձնահատկություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Եռակի միգամածությունը։ Նշագծված հատվածը մեծացված է աջ կողմում։
Եռակի միգամածության մեջ գտնվող աստղային հոսքի Հաբլով արված լուսանկարը։- Այս տեսանյութերի հաջորդականությունը համեմատում է Եռակի միգամածության նոր տեսարանը՝ ինֆրակարմիր լույսում, ստացված VVV VISTA հետազոտությունից[8], ավելի ծանոթ տեսանելի լույսի պատկերի հետ, որը նկարված է փոքր աստղադիտակով։
Եռակի միգամածություն։
Եռակի միգամածությունը մոտեցրած տարբերակով։
Լայնադաշտ պատկեր՝ Եռակի միգամածությունը Լագուն միգամածության կողքին։
Եռակի միգամածությունը՝ տարբեր ալիքի երկարություններով։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Cambrésy, L.; և այլք: (2011). «Variation of the extinction law in the Trifid nebula». Astronomy & Astrophysics. 527: A141. Bibcode:2011A&A...527A.141C. doi:10.1051/0004-6361/201015863.
- ↑ Messier 20
- ↑ «Trifid Nebula: A Massive Star Factory». Science Daily. 2009 թ․ օգոստոսի 26. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 6-ին.
- ↑ Kuhn, M. A.; և այլք: (2015). «The Spatial Structure of Young Stellar Clusters. II. Total Young Stellar Populations». Astrophysical Journal. 802 (1): 60. Bibcode:2015ApJ...802...60K. doi:10.1088/0004-637X/802/1/60.
- ↑ «Hubble Witnesses the Final Blaze of Glory of Sun-Like Stars». HubbleSite (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ օգոստոսի 9-ին.
- ↑ «Home | NASA/IPAC Extragalactic Database». ned.ipac.caltech.edu. Վերցված է 2025 թ․ օգոստոսի 9-ին.
- ↑ «Spitzer Reveals Baby Stars in the Trifid Nebula».(չաշխատող հղում)
- ↑ information@eso.org. «VST Looks at the Leo Triplet — and Beyond». www.eso.org (անգլերեն). Վերցված է 2025-08-09-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- New Views of a Familiar Beauty, Spitzer IR Trifid discoveries
- Messier 20, SEDS Messier pages
- Search results for 'Trifid Nebula' at ESA/Hubble
- Merrifield, Michael. «M20 – Trifid Nebula». Deep Sky Videos. Brady Haran.
- Trifid Nebula – Messier 20 at Constellation Guide
