Եկամուտ–ծախս հարաբերակցություն
| Ֆինանսներ |
|---|
 |
| Ֆինանսական համակարգ |
Եկամուտ–ծախս հարաբերակցություն (անգլ.՝ Benefit–Cost Ratio, BCR)[1], ցուցիչ է, որն օգտագործվում է ծախս-օգուտ վերլուծության մեջ՝ նախագծի կամ առաջարկի ընդհանուր արդյունավետությունն ամփոփելու նպատակով։ Եկամուտ–ծախս հարաբերակցությունը նախագծի կամ առաջարկի դրամական արտահայտմամբ արտահայտված եկամուտների հարաբերակցությունն է դրա ծախսերի նկատմամբ, որոնք նույնպես արտահայտված են դրամական տեսքով։ Բոլոր եկամուտներն ու ծախսերը պետք է արտահայտված լինեն զեղչված ներկա արժեքներով։ BCR-ը կարող է օգտագործվել որպես շահութաբերության ցուցիչ՝ շահույթ հետապնդող գործունեության համատեքստում։ Այն հաշվի է առնում, թե որքան դրամական շահույթ է ստացվում նախագիծը իրականացնելիս՝ համեմատած դրա իրականացման ծախսերի հետ։ Որքան բարձր է BCR-ը, այնքան ավելի լավ ներդրում է։ Ընդհանուր ընդունված կանոնն այն է, որ եթե եկամուտը գերազանցում է ծախսը, ապա նախագիծը լավ ներդրում է[2][3]։
Բազմաթիվ երկրներում ծախս-եկամուտ վերլուծության կիրառման ժամանակ BCR-ը կարող է կոչվել նաև ծախս-եկամուտ հարաբերակցություն, սակայն այն շարունակում է հաշվարկվել՝ որպես եկամուտների և ծախսերի հարաբերակցություն[4]։
Հիմնավորում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆինանսավորման սահմանափակումների բացակայության դեպքում լավագույն արժեք-ներդրում հարաբերակցությամբ նախագծերը համարվում են այն նախագծերը, որոնք ունեն ամենաբարձր զուտ ներկա արժեքը (NPV)։ Եթե կա բյուջետային սահմանափակում, ապա պետք է կիրառել NPV-ի և այդ սահմանափակման ներքո ընկած ծախսերի հարաբերակցությունը։ Գործնականում ապագա զուտ եկամուտների ներկա արժեքի (PV) և ծախսերի հարաբերակցությունը արտահայտվում է որպես BCR (եկամուտ–ծախս հարաբերակցություն)։ Իսկ NPV-ի հարաբերակցությունը ներդրումների նկատմամբ համարվում է զուտ BCR[5]։
BCR-ները առավել լայնորեն կիրառվել են տրանսպորտային ծախս–եկամուտ գնահատման ոլորտում։ Զուտ ներկա արժեքը (NPV) պետք է գնահատվի նախագծի ծառայության ամբողջ կյանքի ընթացքում[6]։
Խնդիրներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Երկարաժամկետ եկամուտ–ծախս հարաբերակցությունները (BCR), ինչպիսին է, օրինակ, կլիմայական փոփոխությունների դեպքում կիրառվող հարաբերակցությունը, շատ զգայուն են զեղչման տոկոսադրույքի նկատմամբ, որը օգտագործվում է զուտ ներկա արժեքը (NPV) հաշվարկելիս։ Շատ հաճախ չկա ընդհանուր համաձայնություն այն մասին, թե ինչ զեղչման տոկոսադրույք է նպատակահարմար կիրառել[7]։
Ոչ դրամական ազդեցությունների հաշվառումը նույնպես խնդիրներ է առաջացնում։ Այս ազդեցությունները սովորաբար ներառվում են՝ դրանք դրամական արտահայտությամբ գնահատելով, օրինակ՝ վճարելու պատրաստակամության (WTP) չափանիշի հիման վրա, թեև այս գնահատումները հաճախ դժվար է իրականացնել։ Այլընտրանքային մոտեցումներից մեկը Մեծ Բրիտանիայի «Գնահատման նոր մոտեցում» համակարգն է։
Մեկ այլ բարդություն, կապված BCR-ների հետ, վերաբերում է «եկամուտ» և «ծախս» հասկացությունների ճշգրիտ սահմանումներին, որոնք կարող են տարբեր լինել՝ կախված ֆինանսավորման կառույցից[8]։
Հաշվարկում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նշումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Zangeneh, A., Jadid, S., & Rahimi-Kian, A. (2010). Normal boundary intersection and benefit–cost ratio for distributed generation planning. European Transactions on Electrical Power, 20(2), 97–113.
- ↑ Sebastian (2019 թ․ դեկտեմբերի 8). «What Is the Benefit Cost Ratio (BCR)? Definition, Formula, Example». Project-Management.info (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ «Benefit-Cost Analysis | FEMA.gov». www.fema.gov (անգլերեն). 2024 թ․ սեպտեմբերի 11. Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ «Cost-benefit analysis». Eval Academy (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ «Benefit-Cost Ratio (BCR): Definition, Formula, and Example». Investopedia (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ «322. NPV versus BCR part 1 – Pannell Discussions» (ավստրալիական անգլերեն). 2019 թ․ օգոստոսի 26. Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ «Comparing NPV and BCR». www.cbabuilder.co.uk. Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 6-ին.
- ↑ Porter, H. L., Neely, S. T., & Gorga, M. P. (2009). Using benefit–cost ratio to select Universal Newborn Hearing Screening test criteria. Ear and hearing, 30(4), 447.
References
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Jennifer Greene, Andrew Stellman(2007). "Head first PMP," O'Reilly, (330)