Ելենա Գոգոլևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ելենա Գոգոլևա
Elena Gogoleva as Marina Mniszech (1937).jpg
Ծնվել էմարտի 25 (ապրիլի 7), 1900
ԾննդավայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էնոյեմբերի 15, 1993(1993-11-15) (93 տարեկան)
Մահվան վայրՄոսկվա, Ռուսաստան
ԿրթությունQ19906880? (1916) և Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Russia (1991–1993).svg Ռուսաստան
Մասնագիտությունդերասանուհի
Ամուսին(ներ)Վսեվոլոդ Ակսյոնով
Պարգևներ և մրցանակներՍտալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան Ստալինյան մրցանակ Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան «Մուրճ և մանգաղ» մեդալ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ և ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ

Ելենա Նիկոլաևնա Գոգոլևա (մարտի 25 (ապրիլի 7), 1900, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1] - նոյեմբերի 15, 1993(1993-11-15), Մոսկվա, Ռուսաստան), թատրոնի և կինոյի ռուս խորհրդային դերասանուհի, գեղարվեստական խոսքի վարպետ (ասմունքող)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1949)[2]։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի եռակի դափնեկիր (1947, 1948, 1949)։

1918-1993 թվականներին եղել է Փոքր թատրոնի դերասանուհի։ Երբ Վահրամ Փափազյանը 1928 թվականին Փոքր թատրոնի խմբի հետ հանդես է եկել Օթելլոյի դերով, Գոգոլևան կատարել է Դեզդեմոնայի դերը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ելենա Գոգոլևան ծնվել է 1900 թվականի մարտի 25-ին (նոր տոմարով՝ ապրիլի 7) Մոսկվայում՝ բանակի սպայի և գավառական դերասանուհու ընտանիքում։ 1916 թվականին ավարտել է Ալեքսանդրո-Մարիինյան ինստիտուտը։ 1917-1918 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիկ ընկերության երաժշտադրամատիկական դպրոցի (այժմ՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտ, ԳԻՏԻՍ) դրամատիկական բաժնում[3]։

1918 թվականին Գոգոլևան երկրորդ կուրսից ընդունվել է Փոքր թատրոնի թատերախւմբ, որտեղ իր նորամուտը կատարել է Ջեսիկայի դերով Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» պիեսի բեմադրության մեջ։ Ունենալով վառ ու բազմակողմանի անհատականություն, մեծ ուշադրություն դարձնելոց բեմական խոսքի մշակույթին և դերի արտաքին արտահայտչականությանը՝ դերասանուհին արդեն վաղ տարիներին մարմնավորել է Սոֆյային «Խելքից պատուհաս» բեմադրությունում, ինչպես նաև կատարել է մի շարք դերեր Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսներում՝ մարմնավորելով Գարնանը «Ձյունանուշ», Նեգինային «Տաղանդներ և երկրպագուներ», Ակսյուշային «Անտառ», Պոլինային «Եկամտաբեր վայր», Լարիսային «Անօժիտը» ներկայացումներում[3]։

1920 թվականին Ելենա Գոգոլևան կատարել է նորամուտը կինոյում, բայց քիչ է նկարահանվել՝ միշտ մնալով առաջին հերթին որպես թատրոնի դերասանուհի։ Աշխատել է նաև ռադիոյի և հեռուստատեսւթյան ոլորտում։ Ռուսաստանի Պետհեռուստառադիոֆոնդի հավաքածուում պահվում են գրական ստեղծագործությունների ավելի քան 150 և Փոքր թատրոնի ներկայացումների ձայնագրություններ դերասանուհու մասնակցությամբ[3]։ Ելենա Գոգոլևան Փոքր թատրոնում աշխատել է մինչև կյանքի վերջ։ Նրա լավագույն դերերի շարքում են այնպիսի կերպարներ, որոնք ստեղծվել են ինչպես դասական, այդ թվում արտասահմանյան (լեդի Միլֆորդը Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», շեքսպիրյան լեդի Մակբեթ, միսսիս Քրոուլի «Սնափառության տոնավաճառը» ներկայացման մեջ), այնպես էլ ժամանակակից խաղացանկում, այդ թվում նաև Մամուրեն հատուկ իր համար բեմադրված Ժ. Սարմանի պիեսում[1]։ Վերջին անգամ դերասանուհին բեմ է բարձրացել 1993 թվականի հոկտեմբերին 22-ին։

Ապրել է Մոսկվայում՝ «Արվեստի աշխատավոր» (ռուս.՝ «Труженик искусства») կոոպերատիվի տանը Գորկու փողոցի շրջանում[4][5]։

Ելենա Գոգոլևան մահացել է 1993 թվականի նոյեմբերի 15-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը (տեղամաս № 12) ՝ որդու կողքին։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ելենա Գոգոլևան երեք անգամ ամուսնացած է եղել[5]

  • Առաջին ամուսինը՝ Գեորգի Նիկոլաևիչ Դուդկևիչ (1887-1978), կոմպոզիտոր, հնչյունային ռեժիսոր,
    • Որդի՝ Իգոր Դուդկևիչ (1920-1969), ռազմական օդաչու, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, հնչյունային ռեժիսոր,
  • Երկրորդ ամուսինը՝ Վսեվոլոդ Նիկոլաևիչ Աքսյոնով (1902-1960), դերասան, գեղարվեստական ​​խոսքի վարպետ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1947),
  • Երրորդ ամուսինը՝ Սեմյոն Իսահակի Կամինկա (1907-1983), ռեժիսոր։

Կոչումներ և պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերեր թատրոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքը հեռուստատեսությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1967 – Անհայտ կորած պաշտոնյան (ռուս.՝ Пропавший чиновник, հեռուստաներկայացում) – ֆրու Ամսթեդ
  • 1974 – Օստրովսկու տունը (ռուս.՝ Дом Островского) – Աննա Ուստինովնա Կիսելնիկովա, «Անդունդը»
  • 1988 – Ստրուկներ (ռուս.՝ Холопы) – իշխանուհի Պլավուտինա-Պլավունցովա

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1920 – Անջելո (ռուս.՝ Анджело)
  • 1936 – Գոբսեկ (ռուս.՝ Гобсек) – կոմսուհի դե Ռեստո
  • 1953 – Բարբարոսներ։ Տեսարաններ շրջանային քաղաքում (ռուս.՝ Варвары. Сцены в уездном горооде) – Մոնախովա Նադեժդա Պոլիկարպովնա
  • 1954 – Այդ մասին մոռանալ չի կարելի (ռուս.՝ Об этом забывать нельзя) – Մարիա Սպիրիդոնովնա Բանտիշ
  • 1957 – Բաժակ ջուր – Դքսուհի Մարլբորոյի
  • 1961 – Երկու կյանք (ռուս.՝ Две жизни) – իշխանուհի Նաշչեկինա
  • 1982 – Պիկվայա դամա (ռուս.՝ Пиковая дама)  – կոմսուհի Աննա Ֆեդոտովնա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Гоголева Елена Николаевна // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Театральная энциклопедия. Гл. ред. П. А. Марков. Т. 2 — М.: Советская энциклопедия, 1963, 1216 стб. с илл., 14 л. илл.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Гоголева Елена Николаевна»։ Труппа Малого театра с 1917 г.։ Официальный сайт Малого театра։ Վերցված է 2016-07-19 
  4. Информация о жилом доме
  5. 5,0 5,1 Воспоминания, 1989
  6. Указ Президиума Верховного Совета СССР от 7 апреля 1980 года № 1851—Х «О награждении народной артистки СССР Гоголевой Е. Н. орденом Дружбы народов» // «Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик». – № 16 (2038) от 16 апреля 1980 года. – Ст.289.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Гоголева Е.Н. На сцене и в жизни. — 2-е изд., испр. и доп.. — М.: «Искусство», 1989. — 297 с. — (Театральные мемуары). — 30 000 экз. — ISBN 5210003736
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 143 CC-BY-SA-icon-80x15.png