Դուբլ վե (կենսոլորտային արգելոց)

Դուբլ վե
Տեսակ	ազգային պարկ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենսոլորտային արգելոց և բնության հատուկ պահպանվող տարածք
Կազմված է	W National Park of Benin?, W National Park of Burkina Faso? և W National Park of Niger?
Մասն է	W-Arly-Pendjari Complex?
Երկիր	Աֆրիկա
Տեղագրություն	Նիգեր
Հիմնվել է	1954
Մակերես	10 182,8 կմ²
	12°21′00″N 2°21′18″E / 12.350047268473°N 2.3549837832074°E
	Lua error in Մոդուլ:Location_map at line 541: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/World" does not exist.

Դուբլ վե (անգլ.՝ W National Park, ֆրանսերեն՝ Parc national du W; Դուբլ «V», «W») - Աֆրիկայի առաջին անդրսահմանային կենսոլորտային արգելոցը^[2]^[3]^[3]^[4]^[5]։ Արգելոցը գտնվում է Նիգերի, Բենինի և Բուրկինա Ֆասոյի տարածքում, ձգվում է Նիգեր գետի երկայնքով, որը իր թեքությունով W տառի տեսք ունի^[6]։

Ֆիզիոգրաֆիկ բնութագիր

Արգելոցի ընդհանուր տարածքը կազմում է 31,223.13 կմ²։ Յուրաքանչյուր երկրի համար կենսոլորտային պաշարների համաշխարհային ցանցի տվյալների բազան ցույց է տալիս արգելոցների և հիմնական գոտիների տարածքների կոորդինատները, որտեղ ըստ գոտիավորման հայեցակարգի, արգելոցը բաժանված է հետևյալ մասերի^[6]։

Բենին։ 11°53′34.8″N 02°42′32″E / 11.893000°N 2.70889°E / 11.893000; 2.70889, տարածք — 20 483,13 կմ² (հիմնական մաս — 5632,8 կմ², բուֆերային տարածք — 3250,33 կմ², համագործակցության տարածք — 11 600 կմ²).
Բուրկինա Ֆասո։ 11°29′15″N 02°00′45″E / 11.48750°N 2.01250°E / 11.48750; 2.01250 — 12°21′0″N 02°24′10″E / 12.35000°N 2.40278°E / 12.35000; 2.40278, տարածք — 3460 կմ² (հիմնական մաս — 2350 կմ², բուֆերային տարածք — 1110 կմ², համագործակցության տարածք — չկա).
Նիգեր։ 11°55′N 02°04′E / 11.917°N 2.067°E / 11.917; 2.067 — 13°20′N 03°20′E / 13.333°N 3.333°E / 13.333; 3.333, տարածք — 20 483,13 կմ² (հիմնական մաս — 2200 կմ², բուֆերային տարածք — 770 կմ², համագործակցության տարածք — 4310 կմ²).

Կենսոլորտային արգելոցը նախատեսված է կասեցնել հյուսիսից անապատի ներխուժումը։ Այստեղ գետը մի քանի կտրուկ շրջադարձ է կատարում և հիշեցնում է W տառը։ Այն ընդգրկում է Սուդանի, Գվինեայի և Սախալինի բիոգեոգրաֆիական շրջանները։ Այն հիմնականում սավաննա է^[6]։

Նիգերի տարածքում գտնվող ազգային պարկը գտնվում է Նիամեյ քաղաքից 150 կմ հարավ։ Արգելոցի հյուսիսարևելյան սահմանը անցնում է Նիգերի գետի երկայնքով, հարավայինը` Մեկրու գետի երկայնքով, (որի հետ միասին անցնում է Բենինի սահմանը), հյուսիսը` Տապոա գետի երկայնքով։ Արևմուտքում է գտնվում Բուրկինա Ֆասոյի հետ սահմանը^[7]։

Ազգային պարկի այն հատվածը որը մտնում է Բենինի տարածքի մեջ, գտնվում է վերոնշյալ երկրի հյուսիսում։ Այգու արևմտյան սահմանը անցնում է Մեկրու գետի երկայնքով, արևելյանը` Ալիբորի գետի երկայնքով։ Նրանցից երկուսն էլ Նիգերի հիմնական վտակներն են և սեզոնային բնույթ ունեն՝ գրեթե ամբողջությամբ չորանում են չոր սեզոնի ընթացքում։ Այգու հարավային մասում բլուրների բարձրությունը հասնում է 320 մետրի^[8]։

Տարեկան տեղումների միջին քանակը 700մմ է^[7]։

Բուսական և կենդանական աշխարհ

Մատիտեղը, Թրափա նաթանները, Պիստիայի ստրատիտները աճում են արգելոցի հարավային հողերում։ Անտառներում ներկայացված են Anogeissus leiocarpus, Pterocarpus erinaceus, Diospyros mespiliformis (Բուրկինա Ֆասո), Tamarindus indicus և Cola laurifolia (Նիգեր) բույսերը^[6]։

Պարկում հանդիպում են ավելի քան 350 թռչնատեսակեր, որոնց մեջ կան տեսակներ, որոնք չվում են մայրցամաքի ներսում և տեսակներ, որոնք չվում են Եվրասիա^[7]։

Մարդկային փոխազդեցություններ

Դեռ նեոլիթյան ժամանակներից Նիգերի ավազանում՝ արգելոցի տարածքում, մարդիկ են ապրել։ Այստեղ հայտնաբերել են բազմաթիվ հնագիտական գտածոներ^[6]։

Ներկայումս տարածքի հիմնական խնդիրներն են ռեսուրսների անօրինական օգտագործումը, մասնավորապես անօրինական ձկնորսությունը, հողի օգտագործումը գյուղատնտեսական կարիքների համար (այդ թվում, բամբակի դաշտերը)։ Արգելոցը գտնվում է տեղացիների տնօրինության տակ, ինչն էլ հնարավորություն է տալիս կայուն զարգացման ռազմավարություն^[6]։

Արգելոցի տարածքում գործում են տարբեր հետազոտական նախագծեր, որոնց մի մասը գործում է ավելի քան 50 տարի։ Օրինակ, 1960 թվականից սկսած իրականացվում է կլիմայի մոնիտորինգ։ Բացի այդ, հաշվարկվում է խոշոր կաթնասուններին՝ մասնավորապես փղերին, ինչի համար կատարվում են օդային դիտարկումներ։ Նիգերի տարածքում նման լայնամասշտաբ ծրագրեր իրականացվեցին 1972, 1977 և 1992 թվականներին^[6]։

Կան ծրագրեր Նիգեր և Մերկու գետերի վրա ամբարտակներ կառուցելու։ Կան նաև ֆոսֆատային հանքաարդյունաբերական ծրագրեր^[8]։

Տարածքային պաշտպանություն

Արգելոցը ստեղծվել է 1937 թվականին Նիգերում, երկրում դառնալով առաջին պահպանման ենթակա տարածքը։ 1954 թվականին այդ տարածքը հայտարարվեց ազգային պարկ։ 1962 թվականին պարկի մի մասում ստեղծվեց այսպես կոչված բուֆերային գոտի` Դոսսո Մասնավոր արգելոցը (անգլ.՝ Dosso Partial Reserve), որը գտնվում է հյուսիս-արևելքում, և հյուսիսում գտնվող Թամոուի արգելոցը (անգլ.՝ Tamou Total Fauna Reserve)^[8]:

Բենինի տարածքում պարկը ստեղծվել է 1936 թվականին։ Պարկի կարգավիճակը հաստատվել է 1954 թվականին^[8]։ Նույն թվականին Բուրկինա Ֆասոյի տարածքում ստեղծվել է ազգային պարկ^[9]։

Տարածքը պաշտպանված է որպես ազգային զբոսայգի, բոլոր այն երկրների տարածքներում, որոնցում գտնվում է։ Տարածաշրջանը պահպանվում է Ռամսարի կոնվենցիայով, Նիգերի խոնավ տարածքները 1987 թվականից^[7], Բուրկինա Ֆասոյինը` 1990 թվականից։ 1996 թվականին Նիգերի ազգային պարկի հիմքի վրա ստեղծվեց կենսոլորտային արգելավայր, որին հաջորդեց մի շարք խորհրդակցություններ և ուսումնասիրություններ, որոնք ավարտվեցին 2002 թվականին։ Բուրկինա Ֆասոյի և Բենինի արգելոները միանանելով արգելոցին ստեղծեցին անդրսահմանային բնապահպանական և հետազոտական հաստատություն։ Նիգերի ազգային պարկը նույնպես ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում^[6]։

Արգելոցի կառավարման համար անդամ պետություններից ստեղծվեց հատուկ կորդինացիոն կազմակերպություն։ Բացի դրանից աջակություն էր ցուցաբերում նաև Եվրոմիությունը^[6]։

Ծանոթագրություններ

↑ https://whc.unesco.org/document/155693
↑ Дубль-ве (W) // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
1 2 Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд., доп.. — Москва: Советская энциклопедия, 1989. — С. 91. — 592 с. — ISBN 5-85270-057-6
↑ Нигер: Справочная карта / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» ГУГК в 1982 г.; ред.: Н. И. Арепьева, Д. А. Коваленко. — Испр. в 1986 г. — 1:2 500 000, 25 км в 1 см. — М.: ГУГК, 1987.
↑ Бенин: Общегеографическая карта / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 1993 г.; ст. ред. Л. Н. Колосова; ред. А. Ю. Широков. — 1:1 000 000, 10 км в 1 см. — М.: Роскартография, 1993.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 «'W' REGION» (անգլերեն). Человек и биосфера. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
1 2 3 4 «NE001: 'W' National Park» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
1 2 3 4 «BJ001: 'W' National Park» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
↑ «Arli - W - Singou complex» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դուբլ վե (կենսոլորտային արգելոց)» հոդվածին։

[_414d9c463404e47b-1] ttps://whc.unesco.org/document/155693

[2] Дубль-ве (W) // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.

[а-3] 1 2 Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд., доп.. — Москва: Советская энциклопедия, 1989. — С. 91. — 592 с. — ISBN 5-85270-057-6

[4] Нигер: Справочная карта / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» ГУГК в 1982 г.; ред.: Н. И. Арепьева, Д. А. Коваленко. — Испр. в 1986 г. — 1:2 500 000, 25 км в 1 см. — М.: ГУГК, 1987.

[5] Бенин: Общегеографическая карта / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 1993 г.; ст. ред. Л. Н. Колосова; ред. А. Ю. Широков. — 1:1 000 000, 10 км в 1 см. — М.: Роскартография, 1993.

[mab-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «'W' REGION» (անգլերեն). Человек и биосфера. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[bi_ne001-7] 1 2 3 4 «NE001: 'W' National Park» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[bi_bj001-8] 1 2 3 4 «BJ001: 'W' National Park» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[9] «Arli - W - Singou complex» (անգլերեն). BirdLife International. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]