Jump to content

Դորսա Դերախշանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դորսա Դերախշանի
Պետություն(ներ) Իրան
Ծննդյան ամսաթիվապրիլի 15, 1998(1998-04-15) (28 տարեկան)
ԾննդավայրԹեհրան, Իրան
Կոչումմիջազգային վարպետ[1], կանանց գրոսմայստեր, կանանց միջազգային վարպետ, կանանց ՖԻԴԵ-ի վարպետ և կանանց վարպետության թեկնածու
Ներկայիս վարկանիշ2233
ՖԻԴԵ համար12500330
365chessDorsa_Derakhshani
Chesstempo համար49306
ICCF համար49306
 Dorsa Derakhshani Վիքիպահեստում

Դորսա Դերախշանի (անգլ.՝ Dorsa Derakhshani, պարս.՝ درسا درخشانی, ապրիլի 15, 1998(1998-04-15), Թեհրան, Իրան), իրանական ծագմամբ ամերիկացի շախմատիստուհի։ 2011-2015 թվականներին նա մրցումներին հանդես է եկել Իրանի հավաքականի կազմում, 2017 թվականի սեպտեմբերից հանդես է գալիս ԱՄՆ-ում[2][3]։ 2016 թվականին նրան շնորհվել են կանանց գրոսմայստերի և միջազգային վարպետի կոչումներ[3]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դորսա Դերախշանին ծնվել Է Թեհրանում 1998 թվականի ապրիլի 15-ին[4]։ Մեկ ու կես տարեկանում աղջիկը սկսել է կարդալ, երկու տարեկանից շախմատ է խաղում, 6 տարեկանից սկսել է սովորել շախմատի դպրոցում[3]։

2017 թվականից Դերախշանին սովորում է ԱՄՆ-ի Սենթ Լուիսի համալսարանում[5][3]։

2019 թվականի հուլիսին Դերախշանին ելույթ է ունեցել TedxTalk-ում Մյունխենում (Գերմանիա)։ Նա խորհուրդ տվեց հանդիսատեսին «լրջորեն վերաբերվել իրենց ընտրության ազատությանը» TEDxYouth@München-ում[6][3]։

Շախմատային կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

7 տարեկանում Դորսան հաղթեց Իրանի ազգային երիտասարդական մրցաշարում[3]։

2011-2015 թվականներին Դերախշանին հանդես է եկել Իրանի շախմատի հավաքականում[3]։

Դորսա Դերախշանին երեք ոսկե մեդալ է նվաճել շախմատի Ասիայի երիտասարդական առաջնություններում[7]։, среди девочек до 16 лет, в 2013 и 2014 годах[8]։ Նա խաղացել է Իրանի թիմի համար ասիական ազգերի գավաթի կանանց բաժնում 2012-ում[9] և 2014[10]։

2016 թվականին Դերախշանին Իրանի շախմատիստուհիների վարկանիշում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը (առաջին տեղը զբաղեցրել է Սարասադաթ Խադեմալշարյեհը)[3]։

2016 թվականին Դերախշանին դարձել Է ՖԻԴԵ-ի մարզիչ[11][3], նա նաև ՖԻԴԵ-ի հավատարմագրված լրագրող է։

Հակամարտություն Իրանի շախմատի ֆեդերացիայի հետ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի հավաքականի ղեկավարներն ապացուցում էին, որ իրենց ավելի շատ մտահոգում է մազերս ծածկող շարֆը, քան տակի ուղեղը։

2014 թվականին Հնդկաստանում կայացած մրցումների ժամանակ Իրանի հավաքականի ներկայացուցիչները քննադատել էին Դերախշանիին նրա հագնվելու ձևի, մասնավորապես՝ քիպ ջինսերի համար։ Այդ մրցաշարում շախմատիստուհին հաղթել է երեք խաղ և դուրս եկել եզրափակիչ[3]։

Գենդերային ճնշման պատճառով շախմատի աստղերից մեկը ՖԻԴԵ-ին կոչ է արել աշխարհի առաջնությունն Իրանից տեղափոխել մի երկիր, որտեղ կանանցից հիջաբ չեն պահանջում[12]։

2017 թվականի փետրվարին Դերախշանին, լինելով Իսպանիայի բնակիչ (այդ ժամանակ նա կեցության իրավունք ուներ), խաղացել է Ջիբրալթարի շախմատի փառատոնում (անգլ.՝ Tradewise) 2017 թվականի Իրանի շախմատի ֆեդերացիա (անգլ.՝ Iranian Chess Federation) Դերախշանին արգելել է խաղալ Իրանի ազգային հավաքականում և մասնակցել Իրանում անցկացվող շախմատի մրցաշարերին՝ «ազգային շահերի» նկատառումներից ելնելով՝ ի պատասխան այն բանի, որ նա եղել է առանց հիջաբի մրցաշարում[13][3]։ Դորսայի 15-ամյա եղբայրը՝ Բոռնան, լինելով ՖԻԴԵ-ի վարպետ, միևնույն ժամանակ Նույն արգելքը ստացավ նույն մրցաշարի առաջին փուլում իսրայելցի գրոսմայստեր Ալեքսանդր Հուսմանի հետ խաղալու համար։ Մինչ այս պահը Դորսա Դերախշանին մի քանի մրցաշարերում արդեն խաղացել է առանց հիջաբի[3][14][15]։ Իրանական ԶԼՄ-ները դորսայի՝ առանց գլխաշորի հայտնվելը «քաղաքական հայտարարություն» են անվանել[3]։ Իրանցի շախմատային պաշտոնյաների որոշումը հարուցել է հանրության և համաշխարհային լրատվամիջոցների արձագանքը։ ԶԼՄ-ների ուշադրությանը Դերախշանին միակ հարցազրույցն է տվել Chess.com-ին[15], իսկ 2017-ի վերջին նա հոդված է գրել «Նյու Յորք Թայմսի» համար[5]։

Դերախշանին նշել է, որ թաշկինակի բացակայությունը միայն առիթ էր, իսկ իրանցի շախմատային պաշտոնյաների որոշումը պայմանավորված էր քաղաքական դրդապատճառներով[4], թեև ինքը երբեք քաղաքական հայտարարություններ չի արել և Ջիբրալթարի մրցաշարին մասնակցել է իր փողերով, իսկ Իրանի շախմատի ֆեդերացիան նրա այդ խաղի հետ որևէ առնչություն չունի[15][3]։

Կարիերա ԱՄՆ-ում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի անունից հանդես գալու արգելքից հետո Դերախշանին ընդունվել է Սենթ Լուիսի համալսարան՝ կենսաբանություն սովորելու նախաբժշկական ծրագրում և խաղալու համալսարանի շախմատի թիմում։ Այս համալսարանը նա ընտրել է շնորհիվ ուժեղ համալսարանական թիմի շախմատիստների[3][16], որտեղ խաղում են հայտնի շախմատիստները, իսկ թիմի մարզիչն է Ալեխանդրո Ռամիրեսը[17]։ Դերախշանին 2017 թվականից խաղում է ԱՄՆ-ի հավաքականում[3]։ Սենթ Լուիսի շախմատի թիմը Արծաթե մեդալ է նվաճել 2017 թվականի Համաամերիկյան շախմատի միջբուհական առաջնությունում[18]։ Նա խաղացել է ԱՄՆ շախմատի կանանց 2018 թվականի առաջնությունում[19]։ 2019 թվականին Դերախշանին թիմային հաշվարկով ԲՐՈՆԶԵ մեդալ է նվաճել Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում անցկացվող World Prestigious University Chess Invitational մրցաշարում, իսկ անհատական հաշվարկով մրցաշարի երրորդ խաղատախտակի վրա գրավել է առաջին տեղը[20]։ 2020 թվականին նա զբաղեցրեց երրորդ տեղը ԱՄՆ կանանց առաջնությունում[21]։

Վարկանիշի փոփոխություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Էլոյի գործակցի փոփոխություններ[22] RatingDate170018001900200021002200230024002500Հունվ. 2009մրտ. 2016Դորսա ԴերախշանիElo rating

Մշակույթում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Դորսա Դերախշանին Բեթ Հարմոնի նախատիպն է Netflix-ի «Թագուհու գամբիտը» սերիալում[3]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ FIDE Ratings and Statistics
  2. ↑ Transfers in 2017 : [անգլ.] : [арх. 4 փետրվարի 2017] // International Chess Federation. — FIDE. Արխիվացված 2017-02-04 Wayback Machine
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Кузнецова, 2020
  4. 1 2 Banned At Home For Not Wearing Hijab, Chess Player, 19, Will Play For US : [անգլ.] : [арх. 6 հոկտեմբերի 2017] // NDTV. — 2017. — 6 October.
  5. 1 2 Derakhshani, 2017
  6. ↑ Dorsa Derakhshani. Take your freedom of choice seriously ՅուԹյուբում — TEDxYouth@München. — 2019.
  7. ↑ «Asian Youth Chess Championship 2012 Under 14 Girls». Chess-Tournament-Results-Server (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
  8. ↑ Banjan, P. Asian Youth Championship : [անգլ.] // Chess News. — ChessBase, 2014. — 24 November. — Дата обращения: 11.09.2017.
  9. ↑ «Asian Nations Chess Cup 2012 — Complete Lineups». Chessdom (անգլերեն). 2012 թ․ մայիսի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
  10. ↑ Chinese men crush Vietnam, Indian women beat Iran-B : [անգլ.] : [арх. 16 մայիսի 2021] // Asian Nations Cup Bulletin. — 2014. — Vol. 5 (24 May).
  11. ↑ Derakhshani, Dorsa // Ratings : [անգլ.]. — FIDE.
  12. ↑ Agerholm, H. Chess star to boycott World Chess Championship in Iran over hijab : Nazi Paikidze-Barnes has launched a petition to have the tournament relocated : [անգլ.] : [арх. 13 օգոստոսի 2021] // Independent. — 2016. — 6 October.
  13. ↑ Chess prodigy moves west to play hijab-free : [անգլ.] // The Australian. — 2017. — 10 October.
  14. ↑ Iran bans teenage chessplayers for «harming national interests» : [անգլ.] : [арх. 16 մայիսի 2021] // ChessBase. — 2017. — 21 February. «Источник». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 26-ին. {{cite web}}: Unknown parameter |deadlink= ignored (|url-status= suggested) (օգնություն)
  15. 1 2 3 Klein, M. Ousted Iranian Player: «My Wardrobe Should Not Be Anyone's Business!» : [անգլ.] : [арх. 16 մայիսի 2021] // Chess.com. — 2017. — 28 February.
  16. ↑ Saint Louis University Chess. — Saint Louis University. — Дата обращения: 18.05.2020.
  17. ↑ About the SLU Chess Team. — Saint Louis University. — Дата обращения: 18.05.2020.
  18. ↑ Results in at Pan-Ams: Webster Wins Sixth Title // US Chess. — 2017. — 31 December. — Дата обращения: 09.04.2019.
  19. ↑ Pairings & Results — 2018 Women's Championship : [անգլ.] : [арх. 16 մայիսի 2021] / Saint Louis University Chess Club // uschesschamps.com. — 2018. — April. Արխիվացված 2021-05-16 Wayback Machine
  20. ↑ 提示. — Дата обращения: 18.05.2020.
  21. ↑ U.S Chess Champs 2020 — official site : [անգլ.] : [арх. 11 ապրիլի 2021] // uschesschamps.com. — 2020. Արխիվացված 2021-04-11 Wayback Machine
  22. ↑ ՖԻԴԵ ցուցակներով Էլոյի վարկանիշ. Աղբյուրներ: fide.com, benoni.de, olimpbase.org

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դորսա Դերախշանի» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Դորսա_Դերախշանի&oldid=10640053» էջից