Դորոթեա Էրքսլեբեն

Դորոթեա Էրքսլեբեն; գերմ.՝ Dorothea Christiane Erxleben
Ծնվել է	նոյեմբերի 13, 1715; Կվեդլինբուրգ, Պրուսիայի թագավորություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
Մահացել է	հունիսի 13, 1762 (46 տարեկան); Կվեդլինբուրգ, Պրուսիայի թագավորություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
Քաղաքացիություն	Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
Մասնագիտություն	բժիշկ
Հաստատություն(ներ)	Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտ	health sciences?
Ալմա մատեր	Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին	գերմաներեն
Ազդվել է	Լաուրա Բասի
Ամուսին(ներ)	Johann Christian Erxleben?
Երեխա(ներ)	Johann Christian Polycarp Erxleben? և Johann Heinrich Christian Erxleben?
	Dorothea Erxleben Վիքիպահեստում

Դորոթեա Քրիստիան Էրքսլեբեն ((գերմ.՝ Dorothea Christiane Erxleben), նոյեմբերի 13, 1715(1715-11-13)^[1]^[2]^[3], Կվեդլինբուրգ, Պրուսիայի թագավորություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - հունիսի 13, 1762(1762-06-13)^[1]^[2]^[3], Կվեդլինբուրգ, Պրուսիայի թագավորություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն (անգլ.՝ Quedlinburg)), Գերմանիայի առաջին բժշկուհի^[4]։ Էրքսլեբենը վաղ տարիքից բժշկությամբ է զբաղվել իր հոր հանձնարարությամբ^[5]։ Իտալացի գիտնական Լաուրա Բասիի համալսարանական դասախոսություններից ոգեշնչված նա սկսեց պայքարել բժիշկ դառնալու համար։ 1742 թ․ նա հրատարակեց մի տրակտատ, պնդելով, որ կանանց պետք է թույլատրվի հաճախել ԲՈՒՀ^[6]։ 1754 թ․ նա առաջին կինն էր Գերմանիայում, ով ստացավ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Ֆրիդրիխ II-ի հատուկ հրամանով Էրքսլեբենին թույլատրվեց սովորել Հալլեի համալսարանում^[5], որտեղ էլ 1754 թ․ նա ստացավ բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան^[6]։ Նա շարունակեց վերլուծել խոչընդոտները, որոնցից էին տնային գործերն ու երեխաները, որոնք էլ խանգարում էին կանանց սովորել^[5]։

Անձնական կյանքը

Նա Յոհան Քրիստիան Փոլիքարփ Էրքսլեբենի մայրն է։ Էրքսլեբենը և իր եղբայր Քրիստիան Փոլիքարփ Լեփորինը սովորել են լատիներեն և ընդհանուր բժշկություն իրենց հոր հետ^[7]^[8]։ Նրա հայրը բժիշկ էր Պրուսիայի Քուեդլինբուրգ քաղաքում։ Նա զբաղվում էր աղքատ մարդկանց բուժելով^[8]։ Այդ ժամանակ գաղափարը, որ կանայք կարող էին սովորել բժշկություն, ցնցող էր և օրենքը թույլ չէր տալիս կանանց աշխատել հանրային վայրերում, նրանք նաև չպետք է զբաղվեին բժշկությամբ կամ ունենային բժշկական աստիճան։ Քուեդլինբուրգի երեք բժիշկ մեղադրում էին նրան խաբեության մեջ և պահանջում, որ նա հանձնի քննություն։ Հալլեի համալսարանի ռեկտորը որոշեց, որ բժշկությամբ զբաղվելը, նույնը չէ ինչ աշխատավայր բացելը և թույլատրեց Էրքսլեբենին հանձնել իր քննությունը։ Նա հանձնեց իր քննությունը և ստացավ գիտական աստիճանը 1754 թ․ հունիսի 12-ին^[9]։

Տրակտատ

Էրքսլեբենը ուսումնասիրել է Գեորգ Էռնստ Շտալի տեսությունը, որը կապված է Պիետիզմի հետ։ Սա հիմք ծառայեց, որ նա խոսի այն մասին․ թե ինչու են կանայք գտնվում ստորադաս դիրքում։ Կանխատեսելով երկու սեռերի քննադատություննրը, Էրքսլեբենն իր գործով դիմեց և կանանց և տղամարդկանց։ Նա օգտագործեց համեմատության լեզուն, ընդհանուր մեթոդն օգտագործվեց Querelle des Femmes-ի կողմից, (անգլ.՝ Querelle des Femmes) արական սեռի ընթերցողներին դիմելու համար։ Նա ավելի քննադատաբար է վերաբերվում կանանց՝ ներողություն խնդրելուն, ովքեր խուսափում էին կրթություն ստանալուց, ինչը թույլ կտար նրանց ավելի լավ կյանքով ապրել։ Նա ասում էր, որ կանայք հիմնականում զբաղված են ֆիզիկապես՝ տնային գործերով և քիչ ժամանակ ունեն ինքնակրթությամբ զբաղվելու համար։ Չնայած դրան, նա շարունակում էր քննադատել կանանց, ասելով, որ նրանք չեն ձգտում կրթություն ստանալ^[10]։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 4 FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
1 2 3 4 Base biographique (ֆր.) — BIU Santé.
↑ Schiebinger, L. (1990): "The Anatomy of Difference: Race and Sex in Eighteenth-Century Science", pg. 399, Eighteenth Century Studies 23(3) pgs. 387-405
1 2 3 Sutherland, M. (1985): Women Who Teach in Universities (Trentham Books) pg. 118
1 2 Offen, K. (2000): European Feminisms, 1700-1950: A Political History (Stanford University Press), pg. 43
↑ "Erxleben, Dorothea (1715–1762)." Encyclopedia.com. HighBeam Research, n.d. Web. 24 Nov. 2014.
1 2 Erxleben, -LSB-néeleporin-RSB-Dorothea(Christiana). (2005). In The Palgrave MacMillan dictionary of women's biography. Retrieved from http://search.credoreference.com/content/entry/macdwb/erxleben_n%C3%A9e_leporin_dorothea_christiana/0
↑ "Erxleben , Dorothea Christiana Leporin (1715 - 1762)." The Cambridge Dictionary of Scientists. Cambridge: Cambridge University Press, 2002. Credo Reference. Web. 24 November 2014.
↑ Poeter, Elisabeth. “Gender, Religion, and Medicine in Enlightenment Germany: Dorothea Christiane Leporin’s Treatise on the Education of Women.” NWSA Journal 20.1 (Spring 2008): 99-119. JSTOR. Web. 24 November 2014.

Արտաքին հղումներ

Works by or about Դորոթեա Էրքսլեբեն in libraries (WorldCat catalog)

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դորոթեա Էրքսլեբեն» հոդվածին։

[_10a637fa4605bf96-1] 1 2 3 4 FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)

[_da1f4d5ff91a0673-2] 1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.

[_6039219cd788d8ed-3] 1 2 3 4 Base biographique (ֆր.) — BIU Santé.

[4] Schiebinger, L. (1990): "The Anatomy of Difference: Race and Sex in Eighteenth-Century Science", pg. 399, Eighteenth Century Studies 23(3) pgs. 387-405

[Sutherland,_M._1985_p._118-5] 1 2 3 Sutherland, M. (1985): Women Who Teach in Universities (Trentham Books) pg. 118

[Offen,_K._2000_p._43-6] 1 2 Offen, K. (2000): European Feminisms, 1700-1950: A Political History (Stanford University Press), pg. 43

[7] "Erxleben, Dorothea (1715–1762)." Encyclopedia.com. HighBeam Research, n.d. Web. 24 Nov. 2014.

[Palgrave-8] 1 2 Erxleben, -LSB-néeleporin-RSB-Dorothea(Christiana). (2005). In The Palgrave MacMillan dictionary of women's biography. Retrieved from http://search.credoreference.com/content/entry/macdwb/erxleben_n%C3%A9e_leporin_dorothea_christiana/0

[9] "Erxleben , Dorothea Christiana Leporin (1715 - 1762)." The Cambridge Dictionary of Scientists. Cambridge: Cambridge University Press, 2002. Credo Reference. Web. 24 November 2014.

[10] Poeter, Elisabeth. “Gender, Religion, and Medicine in Enlightenment Germany: Dorothea Christiane Leporin’s Treatise on the Education of Women.” NWSA Journal 20.1 (Spring 2008): 99-119. JSTOR. Web. 24 November 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]