Դոնալդ (Դոմնալ) I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դոնալդ (Դոմնալ) I
գաել.՝ Domnall mac Ailpín և անգլ.՝ Donald I
Դիմանկար
Ծնվել է812
ԾննդավայրԻոնա
Մահացել էապրիլի 13, 862 կամ ապրիլի 13, 863(0863-04-13)
Մահվան վայրՊերթշիր
ԳերեզմանIona Abbey
Մասնագիտությունթագավոր
Ծնողներհայր՝ Alpín mac Echdach?[1]
Զբաղեցրած պաշտոններmonarch of Scotland? և list of kings of the Picts?
ԵրեխաներGiric?[1]
 Donald I of Scotland Վիքիպահեստում

Դոնալդ (Դոմնալ) I (812, Իոնա - ապրիլի 13, 862 կամ ապրիլի 13, 863(0863-04-13), Պերթշիր), Ալբայի (Շոտլանդիա) արքա 858 թվականից, Դալ Ռիադայի թագավոր Ալփին II-ի որդին, Քենեթ I թագավորի եղբայրը, որին հաջորդել է։ Ինչպես Քենեթ I-ը, Դոնալդ I-ը իռլանդական տարեգրության մեջ հիշատակվում է Պիկտների թագավոր տիտղոսով։ Նրա օրոք այսպես կոչված «Աեդի օրենքները» տարածվեցին ամբողջ թագավորությունում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոնալդը ծնվել է մոտ 812 թվականին Այոնա կղզում[2]։ Նա թագավոր Դալ Ռիադի Ալպին II-ի որդին էր և թագավոր Քենեթ I-ի կրտսեր եղբայրը՝ որը մահացավ 858 թվականի փետրվարին։ Քենեթն ուներ երկու որդի, բայց ըստ տանսիստական ժառանգության այն երկրներում, որոնք հետագայում հայտնի դարձան որպես Ալբայի թագավորություն, միապետին հաջորդեց ոչ թե ավագ որդին, այլ նրա եղբայրը՝ Դոնալդը[3][4]։

Չնայած Դոնալդին հետագայում անվանում են «Ալբայի թագավոր» (Շոտլանդիա), նրա ժամանակակից «Ուլսթերի տարեգրություններում» Դոնալդը, ինչպես Քենեթն ու որդիները, կրում էին «Պիկտի արքա» տիտղոսը։ Հնարավոր է, որ այս տիտղոսը ենթադրում էր Քենեթի և նրա ամենամոտ իրավահաջորդների պահանջները բոլոր այն հողերի նկատմամբ, որտեղ ապրում էին պիկտերը, բայց շատ քիչ ապացույցներ կան, թե որքան հեռու են տարածվել Քենեթի և Դոնալդի ունեցվածքը[3]։

Դոնալդի կենսագրության հիմնական շոտլանդական աղբյուրը «Ալբայի թագավորների ժամանակագրություն» է:Այն պահպանվում է 14-րդ դարի ձեռագրում, որը հայտնի է որպես «Պոպլենտոնի ձեռագիր», և նկարագրում է իրադարձություններ, որոնք առնչվում են Շոտլանդիայի առաջին թագավորների կառավարմանը՝ Քենեթ I-ից մինչև Քենեթ II (մահ. 995):

Ի սկզբանե դա պարզապես թագավորների ցուցակ էր ՝ թագավորության ամսաթվերով, բայց 10-րդ դարում դրան ավելացվեցին Թագավորության մանրամասները[5][6][7]։

Ուլսթերի տարեգրության և Ալբայի թագավորների տարեգրության համաձայն ՝ Դոնալդը թագավորել է չորս տարի (ըստ այլ տեղեկությունների՝ երեք տարի և երեք ամիս)։ Նրա օրոք Թագավորությունում տարածվեցին Դալ Ռիադի Աեդ թագավորի ստեղծած օրենքները (այսպես կոչված՝ «Աեդայի օրենքները»)։ Քանի որ աղբյուրները հայտնում են, որ օրենքները հրապարակվել են, այլ ոչ թե ստեղծվել, հետազոտողները ենթադրում են, որ դրանք սովորական իռլանդական իրավունքի ամբողջություն էին, որը Դոնալդը տարածեց Պիկտլանդիայում։ Դրանց տեքստը չի պահպանվել, բայց հնարավոր է, որ դրանք նույնական լինեն այսպես կոչված «Մաքալպինի օրենքներին», որոնք հայտնի էին Շոտլանդիայում 13-րդ դարում։ Նաև Դոնալդի օրոք ամրապնդվել են Ֆորդունը, Բոյսը և Բյուքենենը[3][8]։

Դոնալդը մահացել է 862 թվականի ապրիլի 13-ին։ «Ալբայի թագավորների ժամանակագրության» մեջ նրա մահվան վայրը կոչվում է Կիննբելատոր պալատ, սակայն հստակ չի հաստատվել, թե որտեղ է գտնվում այդ պալատը։ Ավելի ուշ ժամանակագրություններում ասվում է, որ Դոնալդը մահացել է Ռատինվերամոնում, ըստ պատմաբան Ուիլյամ Սկենի ենթադրության, այս վայրը իրենից ներկայացնում էր «Ալմոնդ գետի բերանին գտնվող ամրոց» Պերտշիրում։ Հնարավոր է, որ խոսքը նույն վայրի մասին է, որը գտնվում էր Ֆորտևիոտից ոչ հեռու, որը, ըստ հնագիտական հետազոտությունների, այդ ժամանակ կարող էր թագավորական նստավայր լինել։ Դոնալդը թաղվել է Իոնա կղզու թագավորական գերեզմանոցում[3]։

Դոնալդին հաջորդեց նրա եղբորորդին՝ Կոնստանտին I-ը, Քենեթ I-ի ավագ որդին[3]։

Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ Դոնալդի որդին Գիրիկ թագավորն է, սակայն վերջինիս հայրը կոչվում է Դունգալը[3]։ Բացի այդ, ենթադրություններ են արվել, որ Դունկանը կարող էր ամուսնացած լինել Պիկտյան արքայադստեր հետ, սակայն տվյալ վարկածի ոչ մի փաստաթղթային ապացույց գոյություն չունի[9][10]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]