Դոմենիկո Չիմարոզա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դոմենիկո Չիմարոզա
Domenico Cimarosa.jpg
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անուն Domenico Cimarosa
Ծնվել է դեկտեմբերի 17, 1749({{padleft:1749|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ավերսա, Կազերտա, Կամպանիա, Իտալիա[6]
Երկիր Flag of Most Serene Republic of Venice.svg Վենետիկի հանրապետություն
Մահացել է հունվարի 11, 1801({{padleft:1801|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1][2][3][4][5] (51 տարեկանում)
Վենետիկ, Venetian Province, Ավստրիական կայսրություն[6]
Ժանրեր օպերա
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր
Շրջանավարտ Q3687246?

Դոմենիկո Չիմարոզա (իտալերեն՝ Domenico Cimarosa, դեկտեմբերի 17, 1749({{padleft:1749|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2][3][4][5], Ավերսա, Կազերտա, Կամպանիա, Իտալիա[6] - հունվարի 11, 1801({{padleft:1801|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1][2][3][4][5], Վենետիկ, Venetian Province, Ավստրիական կայսրություն[6]), իտալացի երգահան, օպերայի նեապոլիտանական դպրոցի կարկառուն ներկայացուցիչ, ավելի քան 80 օպերայի հեղինակ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին օպերան մեծ հաջողությամբ բեմադրել է 1772 թ Նեապոլում, ապրել և ստեղծագործել է Իտալիայի տարբեր քաղաքներում։ 1789 թվականին ռուսական արքունիքի հրավերով մեկնում է Պետերբուրգ, որտեղ 4 տարի ղեկավարում է արքունական նվագախումբը։ 1792 թվականին Ռուսաստանից հայրենիք վերադառնալիս որոշ ժամանակ մնում է Վիեննայում, որի արքունական թատրոնի համար («Բուրգտեատր») գրում է իր գլուխգործոցը՝ «Գաղտնի ամուսնությունը» օպերան։ Այն շռնդալից հաջողություն է ունենում և ըստ ավանդության կայսր Լեոպոլդ II-ի հրամանով նույն օրը կատարվում է երկրորդ անգամ։ 1796 թվականին Չիմարոզան վերադառնում է Նեապոլ, որտեղ շարունակում է ստեղծագործել և բեմադրել իր օպերաները։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո 1798-99 թվականներին Նեապոլի ֆրանսիական զորքերի կողմից կարճաժամկետ գրավման ընթացքում միացել է ֆրանսիացիներին աջակցող ազատական կուսակցությանը, ինչի պատճառով իշխանությանը վերադարձած Բուրբոնները դատապարտում են նրան մահվան։ Սակայն ազդեցիկ երկրպագուների միջնորդությամբ մահապատիժը փոխարինվում է աքսորով։ Չիմարոզան մահանում է Վենետիկում 1801 թվականի հունվարի 11-ին աղիքների բորբոքումից։ Հիվանդության բնույթը ժամանակակիցներին կասկածել է տվել, որ երգահանին թունավորել են։

Որոշ օպերաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երևակայական Արմիդա - Armida Immaginaria 1777
  • Ջիաննինա և Բերնարդոնե - Giannina e Bernardone 1781
  • Բիոնդոլինա - La Biondolina 1781
  • Խնջույք - Il convito 1782
  • Պատժված չարագործը - La villana riconosciuta 1783
  • Դյուրահավատ - Il Credulo 1786
  • Ոլոդիմիրո - Volodimiro 1787
  • Մոլի կատակասեր - Fanatico burlato 1787
  • Արևի կույս - Vergine del sole 1789
  • Գաղտնի ամուսնություն - Matrimonio segreto 1792
  • Պենելոպե - Penelope 1795
  • Արտեմիսիա - Artemisia 1801

արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118887254 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Чимароза Доменико // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Stefano Faglia, Franca Saini (ed.)։ Il mercato di Malmantile, Florence, 1784. Monza, Accademia Musicale IAMR, 2012. Lucca, Libreria Musicale Italiana (LIM), 2012.
  • Stefano Faglia, Franca Saini (ed.)։ Li due Baroni, Rome, 1783. Monza, Accademia Musicale IAMR, 2013. Lucca, Libreria Musicale Italiana (LIM), 2013.
  • Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – L'impresario in angustie, farsa per musica in un atto, edizione critica della versione viennese del 1793 (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Artaria Edition Limited, New Zealand, 2013.
  • Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – Il convito, dramma giocoso per musica in due atti, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2013.
  • Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – La vanità delusa [Il mercato di Malmantile], dramma giocoso per musica in due atti, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2013.
  • Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – Li sposi per accidenti, Farsetta per musica in un atto, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", in preparazione.
  • Storni Trevisan, Maria – Nel primo centenario della morte di Domenico Cimarosa 1801–1901, Venezia, 1901
  • Vitale, R. – Domenico Cimarosa, la vita e le opere / Aversa, 1929
  • Biamonti, Giovanni – Il matrimonio segreto di Domenico Cimarosa / Roma, 1930
  • Tibaldi Chiesa, Mary – Cimarosa e il suo tempo / Milano, 1939
  • Schlitzer, Franco – Goethe e Cimarosa / Siena, 1950
  • Rossi, Nick – Fauntleroy, Talmage – Domenico Cimarosa, his life and his operas / Greenwood Press, 1999
  • Perugini, Simone – Per far le cose in fretta. Il caso de "La vanità delusa" di Domenico Cimarosa tra Goldoni, Lorenzi, assistenti e impresari, Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2011.
  • Perugini, Simone – I matrimoni (quasi) segreti: la famiglia Cimarosa tra Domenico, Cecilia, Gaetana, due Costanze, Paolo e Raffaele, Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2014.