Դոլորես դել Ռիո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դոլորես դել Ռիո
իսպ.՝ Dolores del Rio
Dolores del Río publicity photo (1961) (cropped).jpg
Ծնվել էօգոստոսի 3, 1905(1905-08-03)[1][2] կամ օգոստոսի 3, 1904(1904-08-03)[3]
ԾննդավայրՎիկտորիա դե Դուրանգո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մահացել էապրիլի 11, 1983(1983-04-11)[4][1][2]
Մահվան վայրՆյուպորտ Բիչ, Օրինջ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[5][6][7]
ՔաղաքացիությունFlag of Mexico.svg Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ[8]
Ազգությունմեքսիկացի և սպիտակ լատիմամերիկացի
Մասնագիտություներգչուհի, պարուհի, թատրոնի դերասանուհի, կինոդերասանուհի, հեռուստատեսային դերասանուհի, մոդել և դերասանուհի
Ամուսին(ներ)Սեդրիկ Գիբոնս
Համատեղ ապրող(ներ)Օրսոն Ուելս
Պարգևներ և մրցանակներԱրիել մրցանակ կանացի լավագույն դերակատարման համար, Արիել մրցանակ կանացի լավագույն դերակատարման համար, Արիել մրցանակ կանացի լավագույն դերակատարման համար և Golden Ariel?

Դոլորես դել Ռիո (իսպ.՝ Dolores del Río, օգոստոսի 3, 1905(1905-08-03)[1][2] կամ օգոստոսի 3, 1904(1904-08-03)[3], Վիկտորիա դե Դուրանգո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - ապրիլի 11, 1983(1983-04-11)[4][1][2], Նյուպորտ Բիչ, Օրինջ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[5][6][7]), մեքսիկացի դերասանուհի, 1920-1930-ական թվականների Հոլիվուդյան աստղ, 1940-1950-ական թվականների Մեքսիկայի կինեմատոգրաֆիայի ոսկե դարի կին ֆիլմ-աստղ[9][10][11]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարիա դե լոս Դոլորես Ասունսոլո Լոպես-Նեգրետե (իսպ.՝ María de los Dolores Asúnsolo y López Negrete), առավել հայտնի է որպես Դոլորես դել Ռիո, ծնվել է Մեքսիկայի Դուրանգո նահանգում 1905 թվականի օգոստոսի 3-ին հարուստ ագարակատերերի ընտանիքում։ Մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ ընտանիքը սնանկացել է, և նա որոշել է դառնալ դերասանուհի՝ իր ֆինանսական վիճակը բարելավելու համար։

1921 թվականին 16 տարեկան հասակում ամուսանում է Խաիմա Մարտինես դել Ռիոյի հետ, այնուհետև արտագաղթում է ԱՄՆ` ակնկալելով իր կարիերան սկսել շոու բիզնեսում որեպս սցենարիստ և դերասանուհի: Երեկույթներից մեկի ժամանակ ծանոթանում է հոլիվուդյան պրոդյուսերներից մեկի հետ, ում միջոցով սկսում է իր կարիյերան կինո ասպարեզում: Այդ ժամանակ նա արդեն բաժանված էր ամուսնուց, սակայն որոշում է պահել ամուսնու ազգանունը: Նրա կինոբեմելը տեղի է ունենում 1925 թվականին «Ջոաննա» ֆիլմով։

1926 թվականին Ջոան Քրոուֆորդի, Ջանեթ Գեյնորի, Մերի Աստորի, Ֆեյ Ռեյի հետ միասին ընդգրկվում է WAMPAS Baby Stars-ում (երիտասարդ աստղեր գովազդային կազմակերպություն)։ Նրա կարիերան փայլուն կերպով շարունակվում է համր կինոյի մնացած ամբողջ ժամանակահատվածում, և նա շարունակում էր մնալ Հոլիվուդի ամենագեղեցիկ դերասանուհիներից մեկը։

1930 թվականին Դոլորես դել Ռիոն ամուսնանում է «Metro-Goldwyn-Mayer» արտ-տնօրեններից մեկի՝ Սեդրիկա Գոբոնսայի հետ։ Ձայնով ֆիլմերի ի հայտ գալով՝ Դոլորեսը ստանում է երկրորդական դերեր, սակայն 1932 թվականին «Դրախտային թռչնակ» ֆիլմով նա կարողանում է հաջողության հասնել, որից հետո դերեր է մարմնավորում «Թռիչք դեպի Ռիո» (1933) և «Կալենետեում» (1935) ֆիլմերում։

«Ապրում եմ հանուն սիրո» (1935) ֆիլմում Էվերետ Մարշալի հետ

1941 թվականին ամուսնուց բաժանվում է Օրսոն Ուելսի հետ սիրավեպի պատճառով, իսկ 1943 թվականին նկարահանվում է նրա «Ուղևորություն վախերի աշխարհ» ֆիլմում։ Դոլորես դել Ռիոն բարեկամական հարաբերությունների մեջ է եղել մեքսիկացի նկարիչներ՝ Դիեգո Ռիվերայի և Ֆրիդա Կալոյի, ինչպես նաև շատ մեքսիկացի կինոմատոգրաֆների հետ։ 1942 թվականին նա վերադառնում է Մեքսիկա, որտեղ շարունակում է իր կարիերան մեքսիկական ֆիլմերում, որոնցից առավել հայտնի են «Մարիա Կանդելարիան» (1944) և «Փախստականը» (1947)։ Բազմաթիվ անգամներ առաջադրվել է «Silver Ariel» մեքսիակական կինոմրցանակի և չորս անգամ դարձել է դափնեկիր։ 1959 թվականին ամուսնացել է ամերիկացի թատերական բիզնեսմեն Լյուիս Ռիլի հետ։

1960 թվականին գլխավոր դերով հանդես է եկել «Բոցավառվող աստղ» ֆիլմում Էլվիս Փրեսլիի հետ, իսկ չորս տարի հետո հանդես է եկել ռեժիսոր Ջոն Ֆորդի «Շեյենների աշունը» ֆիլմում։ 1950-1960-ական թվականներին նա սկսեց հանդես գալ մի շարք դասական թատերական ներկայացումներում, ինչպիսիք են «Անաստասիա» (1956) և «Կնամոլը» (1958)։ «Սանչեսի երեխաները» (1978) վերջին ֆիլմն է, որտեղ հանդես է եկել դերասանուհին[12][13]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոլորես դել Ռիոյի գերեզմանը Մեխիկոյի Դոլորես գերեզմանատանը

Դոլորես դել Ռիոն մահացել է 1983 թվականի ապրիլի 11-ին երիկամների հիվանդությունից Կալիֆորնիա նահանգի Նյուպորտ Բիչ քաղաքում։ Մահից հետո նրան դիակիզել են, մոխիրը ամփոփված է Մեխիկոյի Դոլորես պանթեոնի Նշանավոր գործիչների ռոտոնդա հատվածում։

Կինոարտադրության մեջ ներդրման համար Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու Ուայն սթրիթ, 1620 հատվածում տեղակայված է Դոլորեսի աստղը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  3. 3,0 3,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #122276078 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 http://chexydecimal.com/2011/07/friday-face-dolores-del-rio/
  6. 6,0 6,1 6,2 http://clkrep.lacity.org/onlinedocs/2013/13-0617_rpt_chc_05-16-13.pdf
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.silentfilm.org/archive/ramona
  8. http://famousdude.com/7770-dolores-del-rio.html
  9. Dolores del Río: Maximum figure of the Golden Age of Mexican cinema
  10. Dolores del Río, máxima figura de la época de oro del cine mexicano
  11. Félix, María (1994). Todas mis Guerras. Clío. p. 84. ISBN 9686932089.
  12. DOLORES DEL RIO
  13. "Dolores del Río: El Rostro del Cine Mexicano", Revista SOMOS México, 1994, ed.Televisa, p.85-86

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]