Դնեպր-Բուգյան ջրանցք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դնեպր-Բուգյան ջրանցք
Селішча. Дняпроўска-Бугскі канал. Водападзел (15).jpg
Տեսակջրանցք
ԵրկիրFlag of Belarus.svg Բելառուս
Ջրահավաքի տարածքBug Basin?
Երկարություն105 կիլոմետր
Կոորդինատներ: 52°3′26.000000099207″ հս․ լ. 25°39′6.0000001012045″ ավ. ե. / 52.05722222224977713° հս․. լ. 25.651666666694779906° ավ. ե. / 52.05722222224977713; 25.651666666694779906

Դնեպր-Բուգյան ջրանցք (ավելի վաղ՝ Թագավորական ջրանցք) (բելառուս․՝ Дняпроўска-Бугскі канал, Dnjaproŭska-Buhski Kanal), նավարկելի ջրանցք Բելառուսում, Պոլեսիեի տարածաշրջանում: Կառուցվել է 1775-ից 1783 թվականներին[1]: Իրար է կապում Դնեպրի ավազանում գտնվող Պրիպյատի վտակ Պինան և Վիսլայի ավազանին պատկանող Արևմտյան Բուգ գետի վտակ Մուխավեցը: Ընդհանուր երկարությունը 244 կիլոմետր է[2], ընդ որում՝ Բրեստ-Պինսկ հատվածինը՝ 196 կմ[3]; Գտնվում է «Դնեպր-Բուգյան ջրային ուղի» շինշահագործման ձեռնարկության հաշվեկշռում[4]:

Շինարարությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրիպյատի ու Բուգի ավազանները միմյանց միացնող նավարկելի ջրանցքի շինարարության գաղափարն առաջին անգամ հնչեցվել է 1655 թվականին լեհական սեյմում, Ռեչ Պոսպոլիտայի կանցլեր Եժի Օսոլինսկու կողմից[5]: Ջրանցքի կառուցման եռանդուն կողմնակիցներից էին Լիտվական մեծ իշխանության հետման Միխայիլ Կազիմիր Օգինսկին և Պինսկ քաղաքի դատավոր Մատեուշ Բուտրիմովիչը[5]:

Ջրանցքի շինարարությունն սկսվել է 1775 թվականին՝ Ռեչ Պոսպոլիտայի վերջին արքա Ստանիսլավ Ավգուստ Պոնյատովսկու օրոք: Ջրանցքի կանոնավոր սնուցումն ապահովելու նպատակով նախ կառուցվել են Բելոօզյորսկայա և Օրեխովսկայա ջրասնուցիչ համակարգերը[1]: 1784 թվականի գարնանը,[6] Մատեուշ Բուտրիմովիչի նախաձեռնությամբ, ձկնեղենով, մեղրով, մոմով և տեղական այլ ապրանքներով բեռնված առաջին նավերը Պինսկից ջրանցքով հասան Վարշավա, այնտեղից էլ՝ բալթյան Գդանսկ նավահանգիստը[5]: Այդ նույն տարվա սեպտեմբերին ջրանցքի շինարարություն այցելեց թագավորը, պաշտոնապես բացեց ջրանցքը՝ 40 անձից բաղկացած իր շքախմբով անցնելով ջրանցքով[6]: Նա չորս օր անցկացրեց Կոբրինի մերձակայքում՝ Գորոդեցում, և այդ ժամանակից ջրանցքին տրվեց Թագավորական անվանումը: 1786 թվական ին, թագավորի կողմից ջրանցքի շինարարությանը դրամական օժանդակություն տրամադրվելու կապակցությամբ, հատուկ մեդալ հատվեց (հեղինակ՝ Ի. Ֆ. Հոլցհաուզեր)[6]; Ջրանցքի պահպանության համար անհրաժեշտ 100 հազարից պետական գանձարանը հատկացրեց 60 հազար լեհական զլոտի[6]:

Դարավերջին Ռեչ Պոսպոլիտային համակած համընդհանուր ճգնաժամի պատճառով ջրանցքի շինարարությունը դադարեցվեց: Այն վերսկսվեց միայն 1837 թվականին, արդեն՝ ռուսական իշխանությունների կողմից: Հիմնական աշխատանքներն իրականացվեցին 1846-ից 1848 թվականներին: Կառուցվեցին փայտե հավաքովի ամբարտակներ, որոնց միջոցով ապահովվում էր նավարկության համար անհրաժեշտ ջրամակարդակ: Պինսկից Բրեստ ընկած հատվածում մինչև 1867 թվականը կառուցվեց ու շահագործման հանձնվեց 22 ամբարտակ: Ջրուղու հատակի լայնությունը հասցվեց 14 մետրի[1]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 История предприятия РУЭСП «Днепро-Бугский водный путь»
  2. Управление водными ресурсами верхней Припяти и Белоозёрской водопитающей системы Днепровско-Бугского канала / Под ред. В. Н. Корнеева и Н. Б. Денисова. Минск, 2010.
  3. Днепровско-Бугский канал // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  4. РУЭСП «Днепро-Бугский водный путь». Общая информация
  5. 5,0 5,1 5,2 Павел Куницкий. Кобрин между двух морей // Вечерний Брест
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Аляксандр Доўнар. Каралеўскі канал // Вялікае княства літоўскае : Энцыклапедыя ў 2 т. / Пад рэд. Г. П. Пашкова і інш. — Мінск: БелЭН, 2007. — Т. 2. 2-е выд.. — С. 47.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд., доп. — М.: «Советская энциклопедия», 1989. — 592 с. — ISBN 5-85270-057-6
  • Аляксандр Доўнар. Каралеўскі канал // Вялікае княства літоўскае : Энцыклапедыя ў 2 т. / Пад рэд. Г. П. Пашкова і інш. — Мінск: БелЭН, 2007. — Т. 2. 2-е выд.. — С. 47.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]