Դիսոցիացիա (հոգեբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Դիսոցիացիա, հոգեկան գործընթաց, դասվում է հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմների թվին: Այս մեխանիզմի գործունեության արդյունքում անձն սկսում է իր հետ տեղի ունեցող երևույթներն ընկալել այնպես, ասես դրանք կատարվում են ոչ թե իր, այլ մեկ ուրիշի հետ: Դա պաշտպանում է ավելորդ, անտանելի հույզերից:

Հասկացությունն առաջ է քաշվել 19-րդ դարի վերջին ֆրանսիացի հոգեբան և բժիշկ Պիեռ Ժանեի կողմից:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիսոցիացիան բավականին տարածված է, թեև մարդկանց մեծամասնության կողմից սովորական պայմաններում չի ընկալվում որպես պաշտպանություն: Մարդիկ, ովքեր կիրառում են այս մեխանիզմը, սովորաբար դիսոցիատիվ վիճակը բնութագրում են նմանատիպ խոսքերով. «կարծես թե դա ինձ տեղի չի ունենում»: Որոշ դեպքերում անձը կարող է այնքան դիսոցիացվել իրենից, որ սկսի իրեն տեսնել կողքից, մինչև անգամ ունենա իր մարմնից դուրս գալու զգացողություն:

Որպես հարմարվողական գործընթաց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորմայում դիսոցիացիան հանդիսանում է որպես արձագանք հոգեբանական տրավմային կամ այնպիսի ուժգին բացասական պայմաններին, որոնք պահանջում են հուզական հավաքվածություն և սեփական գործողությունների վերահսկում: Սեփական կյանքի իրադարձություններին կողքից նայելու դեպքում անձը հնարավորություն է ստանում սառը դատել և վերլուծել դրանք[1]:

Որպես պաշտպանական մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև դիսոցիացիայի հարմարվողական գործառույթն ինքնին նաև պաշտպանական է, սակայն այս մեխանիզմը որոշ մարդկանց կողմից կարող է կիրառվել ոչ միայն բարդ և վտանգավոր իրադրություններից, այլև հուզական անտանելի ապրումներից պաշտպանվելու համար: Բացասական հույզերի նկատմամբ բարձր զգայունակություն ունեցող մարդիկ կարող են դիսոցիացնել ուրիշների համար շատ պարզ իրադրություններում: Այդպիսի մարդիկ դժվարությամբ են հուզական կոնտակտ հաստատում: Ցանկացած իրավիճակ սառը դատելու կարողությունը, դիսոցիացիան մասամբ արգելափակում է այն հուզականորեն գնահատելու հնարավորությունը:

Դիսոցիացիային առավելապես հակված են այն մարդիկ, ովքեր տարել են ծանր հոգեբանական տրավմաներ (հատկապես մանկության տարիներին), ենթարկվել են բռնության, աղետների[1]:

Կապ հոգեկան խանգարումների հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նենսի Մաք-Վիլյամսը դիսոցիացիան նկարագրում է որպես «բազմակի անձ» տեսակի խանգարումով մարդկանց հիմնական պաշտպանական ռեակցիա[1]: Ընդհանրապես այս մեխանիզմն ընկած է դիսոցիատիվ բոլոր խանգարումների հիմքում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Мак-Вильямс, Нэнси. Психоаналитическая диагностика: Понимание структуры личности в клиническом процессе = Psychoanalytic diagnosis: Understanding personality structure in the clinical process. — Москва: Класс, 1998. — 480 с. — ISBN 5-86375-098-7.