Դիմերկապրոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Blue pill container spilled icon.svg
Դիմերկապրոլ
Dimercaprol.svg
Նույնացուցիչներ
CAS համար59-52-9
PubChem CID3080
DrugBank06782
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.000.394 Խմբագրել Վիքիդատայում


Դիմերկապրոլ, դեղամիջոց, հայտնի է նաև Բրիտանական հակալյուիզիտ, արսենի, սնդիկի, ոսկու և կապարի հակաթույն[1] ։ Պակաս արդյունավետությամբ օգտագործվում է նաև ծարիրով, թալիումով և բիսմուտով թունավորումների դեպքում [1][2] ։ Կիրառվում է միջմկանային ներարկումների միջոցով[1]։

Կողմնակի երևույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորաբար որպես կողմնակի երևույթներ դիտվում է արյան ճնշման բարձրացում, ցավ ներարկման հատվածում, փսխում և տենդ[1] ։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել գետնանույշի նկատմամբ ալերգիա ունեցող մարդկանց[1]։ Կասկածներ կան հղիության ընթացքում պտղի վրա ունեցած բացասական ազդեցության վերաբերյալ[1]։ Դիմերկապրոլի հակատոքսիկ ազդեցությունը պայմանավորված է նրա՝ ծանր մետաղներին կապելու հատկության հետ[1]։

Դիմերկապրոլը առաջին անգամ սինթեզվել է Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքում[3]։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը այն ներառել է առաջին անհրաժեշտության դեղամիջոցների ցանկում[4] ։ ԱՄՆ-ում այս դեղամիջոցով բուժման կուրսը արժե 200 ամերիկյան դոլար[5]։

Բժշկական կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիմերկապրոլը կիրառվում է կապարով և արսենով թունավորումների դեպքում[6] [7] ։ Այն նաև քիմիական զենք Լյուիզիտի հակաթույնն է։ Դիմերկապրոլը ունի արտահայտված կողմնակի երևույթներ և այդ պատճառով գիտնականները զբաղված են պակաս թունավոր անալոգի ստեղծման աշխատանքներով։

Վիլսոնի հիվանդությունը գենետիկ խանգարում է, որի ժամանակ պղինձը կուտակվում է լյարդում՝ առաջացնելով էնդոգեն թունավորում։ Դիմերկապրոլը պղնձի հետ առաջացնում է խելատային կոմպլեքսներ և այդ պատճառով կիարռվում է Վիլսոնի հիվանդության բուժման համար[8]։

Ազդեցության մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արսենը և ծանր մետաղները միանում են բազմաթիվ ֆերմենտների թիոլային խմբերի հետ՝ առաջացնելով խելատային կոմպլեքսներ։ Վերջիններիս պատճառով այդ ֆերմենտները կորցնում են իրենց կենսաբանական ակտիվությունը՝ բերելով նյութափոխանակության տարաբնույթ խանգարումների[9]։ Դիմերկապրոլը ծանր մետաղների հետ խելատային կոմպլեքսներ է առաջացնում, իսկ վերջիններս հյուսվածքներից արյան միջոցով անցնում է մեզի մեջ և դուրս գալիս օրգանիզմից [10]։

Դիմերկապրոլը բավականին տոքսիկ դեղամիջոց է և կարող է բերել արսենի՝ որոշ օրգաններում կոտակումների։ Ունի լուրջ կողմնակի երևույթներ, ընդհուպ մինչև նեֆրիտներ և հիպերտենզիա։ Դիմերկապրոլը առաջացնում է կայուն խելատային կոմպլեքսներ սնդիկի, ծարիրի, բիսմութի, կադմիումի, քրոմի, կոբալտի, ոսկու և նիկելի հետ և այդ պատճառով օգտագործվում է այս մետաղներով թունավորումների դեպքում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն առաջին անգամ սինթեզվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ Օքսֆորդի կենսաքիմիկոսների կողմից և նախատեսված էր որպես Լյուիզիտ քիմիական զենքի հակաթույն[11][12] ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պենիցիլամին
  • Ծանր մետաղներով թունավորումներ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 «Dimercaprol»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  2. WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջ 62։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  3. Greenwood David (2008)։ Antimicrobial Drugs: Chronicle of a Twentieth Century Medical Triumph (անգլերեն)։ OUP Oxford։ էջ 281։ ISBN 9780199534845։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-20-ին 
  4. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  5. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 470։ ISBN 9781284057560 
  6. Flora, SJ; Pachauri, V (2010), «Chelation in metal intoxication», International Journal of Environmental Research and Public Health 7 (7): 2745–2788, doi:10.3390/ijerph7072745, PMID 20717537. 
  7. «WHO Model List of Essential Medicines» (PDF)։ World Health Organization։ October 2013։ Արխիվացված օրիգինալից 23 April 2014-ին։ Վերցված է 22 April 2014 
  8. Leggio L, Addolorato G, Abenavoli L, Gasbarrini G (2005)։ «Wilson's disease: clinical, genetic and pharmacological findings.»։ International journal of immunopathology and pharmacology 18 (1): 7–14։ PMID 15698506։ doi:10.1177/039463200501800102 
  9. Goldman M, Dacre JC. (1989) Lewisite: its chemistry, toxicology, and biological effects. Rev Environ Contam Toxicol 110: 75-115
  10. https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+4004
  11. Domingo Tabangcura, Jr., G. Patrick Daubert։ «British anti-Lewisite»։ Արխիվացված օրիգինալից 2009-02-02-ին 
  12. Peters R, Stocken L, Thompson R. (1945)։ «British Anti-Lewisite (BAL)»։ Nature 156 (3969): 616–619։ PMID 21006485։ doi:10.1038/156616a0