Դենիզ Գեզմիշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դենիզ Գեզմիշ
թուրք.՝ Deniz Gezmiş
Դենիզ Գեզմիշ.jpg
Ծնվել էփետրվարի 27, 1947(1947-02-27)
ԾննդավայրԱյաս, Անկարայի մարզ, Թուրքիա
Մահացել էմայիսի 6, 1972(1972-05-06)[1] (25 տարեկանում)
Մահվան վայրԱնկարա, Թուրքիա
ԳերեզմանKarşıyaka Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա
ԱզգությունԹուրքեր
ԿրթությունՍտամբուլի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ
Քաղաքական կուսակցությունԹուրքիայի աշխատավորական կուսակցություն
Deniz Gezmiş Վիքիպահեստում

Դենիզ Գեզմիշ (թուրք.՝ Deniz Gezmiş, փետրվարի 27, 1947(1947-02-27), Այաս, Անկարայի մարզ, Թուրքիա - մայիսի 6, 1972(1972-05-06)[1], Անկարա, Թուրքիա), թուրք իրավաբան, 1968 թվականին տեղի ունեցած թուրքական շարժման մասնակից[2]։ Գեզմիշը ընդհատակյա գործող Թուրքիայի ազգային ազատագրական բանակի թուրք.՝ Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu) հիմնադիրներից և պարագլուխներից մեկն է եղել[3]։ Մինչև մահապատիժը, եղել է մարքսիզմ- լենինիզմ գաղափարախոսության մոլի պաշտպան և առաջամարտիկ։

Պատանեկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դենիզ Գեզմիշը իր մանկությունը անց է կացրել Թուրքիայի մի քանի քաղաքներում, քանի որ նրա հայրը եղել է ուսուցիչ և տեղափոխվել է մի քաղաքից մյուսը։ Ավարտել է Ստամբուլի գիմնազիաներից մեկը։ Այդ տարիքից նրա մոտ առաջացել է քաղաքականության նկատմամբ սեր և սկսել է մասնակցել ձախական ուժերի հավաքներին։

Քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965 թվականին Գեզմիշը դարձել է Թուրքիայի աշխատավորական կուսակցության անդամ (թուրք.՝ Türkiye İşçi Partisi)։ 1966 թվականին ընդունվել է Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, որտեղ էլ 1968 թվականի հունվարի 30-ին, մի խումբ ընկերների հետ միասին, հիմնադրել է «Իրավաբանների հեղափոխական կազմակերպությունը» (թուրք.՝ Devrimci Hukuklular Örgütü)։ Գեզմիշը եղել է 1968 թվականի Ստամբուլի ցույցերի գլխավոր կազմակերպիչը։ Նա ղեկավարել է ԱՄՆ դեսպանի այցի, ինչպես նաև ամերիկյան 6-րդ նավատորմի թուրքական ափ դուրս գալու դեմ ուղղված ցույցերը։ Մի քանի անգամ ձերբակալվել է` հեղափոխական գործունեության համար։

1969 թվականի մայիսի 31-ին, իրավաբան- ուսանողների հերթական ցույցի ժամանակ, Գեզմիշը վիրավորվել է և ձերբակալվել, իսկ համալսարանը փակվել է կառավարության հրամանով։ Գտնվելով ոստիկանանական հսկողության տակ` Գեզմիշը փախել է հոսպիտալից և տեղափոխվել Հորդանան` կապեր հաստատելով ՊԱԿ-ի հետ:

Պարտիզանական պատրաստություններ անցնելուց հետո` վերադարձել է Թուրքիա, որտեղ հիմնել է «Թուրքիայի ազգային ազատագրական բանակը» (թուրք.՝ Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu

1971 թվականի հունվարի 11-ին մասնակցել է Անկարայի բանկերից մեկի թալանին, իսկ նույն տարվա մարտի 4-ին ԹԱԱԲժն գերի է վերցրել ամերիկացի չորս զինծառայողների։ Արդյունքում, Գեզմիշը` իր համախոհների Յուսուֆ Ասլանի և Հյուսեյն Ինանի հետ ձերբակալվել է Սիվասի մարզի Շարքըշլա գյուղի մոտ։ 1971 թվականի հոկտեմբերի 9-ին դատապարտվել է մահապատժի։ Որպես դատավճիռ նշված էր սահմանադրական կարգին սպառնալիք հասցնելը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Çandar Cengiz (ապրիլի 6, 2008)։ «The 68 generation, Deniz Gezmiş, and us»։ Turkish Daily News։ Վերցված է հունիսի 30, 2008 
  3. Mullenbach Mark J։ «Middle East/North Africa/Persian Gulf Region»։ Third-Party Interventions in Intrastate Disputes Project։ University of Central Arkansas։ Վերցված է հուլիսի 1, 2008