Դեյվիդ Քրիսթալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դեյվիդ Քրիսթալ
David crystal.jpg
Ծնվել էհուլիսի 6, 1941(1941-07-06)[1] (78 տարեկան)
Lisburn, Lisburn and Castlereagh, Հյուսիսային Իռլանդիա, Միացյալ Թագավորություն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտությունլեզվաբան, գրող և լեզվի սոցիոլոգիա
Հաստատություն(ներ)Bangor University?
Գործունեության ոլորտանգլերեն
ԱնդամակցությունԲրիտանական ակադեմիա
Ալմա մատերԼոնդոնի համալսարանի քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[3]
ՊարգևներԲրիտանական Կայսրության շքանշանի սպա Բրիտանական կայսրության շքանշան Fellow of the Learned Society of Wales? Բրիտանական ակադեմիայի անդամ և Fellow of the Chartered Institute of Linguists?
Կայքdavidcrystal.com
David Crystal Վիքիպահեստում

Դեյվիդ Քրիսթալը հուլիսի 6, 1941(1941-07-06)[1], Lisburn, Lisburn and Castlereagh, Հյուսիսային Իռլանդիա, Միացյալ Թագավորություն[2] բրիտանացի լեզվաբան է, ակադեմիկոս և գրող:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիսթալը ծնվել է Լիսբերնում, Հյուսիսային Իռլանդիայում, 1941 թվականի հուլիսի 6-ին, այն բանից հետո, երբ իր մորը էվակուացրել են այդտեղ Բլիցի (ռմբակոծություն) ժամանակ: Մինչև նրա մեկ տարին լրանալը, նրա ծնողները բաժանվում են: Նա մնում է օտարացած և անտեղյակ իր հորից (Դոկտոր Սամուել Քրիսթալ) իր մանկության մեծ մասը, բայց ավելի ուշ (աշխատանքային շփումների և կիսով չափ հարազատ եղբոր միջոցով) տեղեկանում է իր հոր կյանքի և կարիերայի մասին Լոնդոնում, ինչպես նաև իր կիսով չափ հրեական ժառանգություն մասին: Նա մեծացել է իր մոր հետ Հոլիհեդում՝ Հյուսիսային Ուելսում, և Լիվերպուլում՝ Անգլիայում, որտեղ 1951 թվականից սկսած նա հաճախել է Սուրբ Մերիի քոլեջը [4] : Քրիսթալը Կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ է [5]:

Նա ներկայումս ապրում է Հոլիլենդում իր կնոջ հետ, ով նախկինում խոսքի թերապևտ էր և այժմ մանկական հեղինակ է: Նա ունի չորս չափահաս երեխա: Նրա որդին՝ Բեն Քրիսթալը, նույնպես գրող է և իր հայրիկի հետ երեք գրքի համահեղինակ է [6] :

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիսթալը ուսանել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում 1959-1962 թվականներին, և 1962-1963 թվականներին Ռենդոլֆ Քվիրքի ղեկավարության ներքո եղել է հետազոտող՝ աշխատելով «Անգլերենի կիրառումն» ուսումնասիրության վրա [7] : Այդ ժամանակից ի վեր նա դասախոսել է Բանգորի համալսարանում և Ռիդինգի համալսարանում և լեզվաբանության պատվավոր պրոֆեսոր է Բենգորի համալսարանում [8] : Թոշակի անցնելովակադեմիայի լրիվ դրույք աշխատանքից ՝ նա աշխատում է որպես գրող, խմբագիր և խորհրդատու, ինչպես նաև նպաստում է հեռուստատեսության եւ ռադիոյի հեռարձակմանը: BBC-ի (Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիայի) հետ հրա համագործակցությունն ընդգրկում է ,նախկինում, BBC Ռադիո 4-ի հեռարձակումների շարքը՝ նվիրված լեզվական հարցերին, մինչև վերջերս, BBC World Serviceի կայքում ձայնագրություններն՝ անգլերեն սովորող մարդկանց համար [9]:

Քրիստալին շնորհվել է Բրիտանական կայսրության Շքանշան 1995 թվականին և դարձել է Բրիտանական ակադեմիայի անդամ 2000 թվականին [10] : Նա նաև Ուելսի Գիտական հասարակության հիմնադիր անդամ է և Լեզվաբանների իրավասու ինստիտուտի անդամ : Նրա բազմաթիվ գիտական հետաքրքրությունները ներառում են անգլերենի ուսումն և դասավանդումը, կլինիկական լեզվաբանությունը, դատական լեզվաբանությունը, լեզվի մահը, «Խաղային լեզվաբանությունը» (Քրիսթալի նորաբանությունը լեզվական խաղի համար), ոճը, անգլերենի գրական սեռերը , Շեքսպիրը, ինդեքսավորումն և բառարանագրությունը: Նա անգլերենի՝ որպես օտար լեզվի, ուսուցիչների միջազգային ասոցիացիայի հովանավոր է , Խմբագիրների եւ Հրատաչակիչների Հասարակության պատվավոր փոխնախագահ և Մեծ Բրիտանիայի Ազգային գրագիտության ասոցիացիայի հովանավոր [11] [12] : Նա «Բաբել» լեզվական ամսագրի խորհրդատու է, որի համար նա գրել է նաև հոդվածներ [13] :

Աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեյվիդ Քրիսթալը Պրահայում, 2017 թվական

Քրիսթալը հեղինակել, համահեղինակել և խմբագրել է ավելի քան 120 գիրք լայն բազմազանությամբ առարկաների վերաբերյալ, մասնագիտանալով նաև հղումների աշխատանքներ խմբագրման մեջ ներառյալ (որպես հեղինակ) Քեմբրիջի լեզվի հանրագիտարանը (1987, 1997, 2010) և Քեմբրիջի լեզվի հանրագիտարանը (1995, 2003) և (որպես խմբագիր) Քեմբրիջի կենսագրական բառարանը, Քեմբրիջի Factfinderը, Քեմբրիջի հանրագիտարանը և Նոր պինգվին հանրագիտարանը (2003): Նա նաև գրել է պիեսներ եւ պոեզիա [14] : Նա նաև հրատարակել է մի շարք գրքեր լեզվաբանության և անգլերենի վերաբերյալ ընդհանուր ընթերցողի համար, որոնք օգտագործում են տարբեր գրաֆիկա եւ կարճ ակնարկներ, տեխնիկական նյութը մատչելի ձևով հաղորդելու համար[15] : Իր « Ո՞րն է ստանդարտ անգլերենը » հոդվածի մեջ, Քրիսթալը մի վարկած է առաջ քաշում, որ համաշխարհային մասշտաբով անգլերենը և՛ կմասնատվի, և՛ կզուգամիտվի, տեղեկան տարբերակները կդառնան պակաս են փոխադարձաբար հասկանալի և հետևաբար, անհրաժեշտություն կստեղծվի այն բանի առաջացման, ինչն ինքն անվանում է «համաշխարհային ստանդարտ խոսացական անգլերեն» [16] : Իր 2004 թվականին «Անգլերենի պատմությունները» գրքում, անգլերեն լեզվի ընդհանուր պատմություն մեջ, նա նկարագրում է այն արժեքը, որը տեսնում է լեվական բազմազանության մեջ և համապատասխան հարգանք անգլերենի տարատեսակների նկատմամբ, որոնք ընդհանուր առմամբ համարվում են «ոչ ստանդարտ» [17] :2009 թվականին Ռութլիջը հրատարակեց իր ինքնակենսագրական հուշերը «Պարզապես մի արտահայտություն, որի միջով ես անցնում եմ. Իմ կյանքը լեզվի մեջ » , որ միժամանակ թողարկվել է նրա երեք դասախոսությունների DVD- ի հետ [18]: Նրա « Տառ առ տառ ասա. անգլերենի ուղղագրության հետաքրքիր,գերող և արտառոց պատմությունը » գիրքը (2013), բացատրում է, թե ինչու է դժվար որոշ անգլերեն բառեր գրելը [19]:


Քրիսթալը հանդիսանում է նոր ուսումնասիրության ոլորտի՝ համացանցային լեզվաբանություն կողմնակից է և հրատարակել է «Լեզուն և Համացանցը» (2001) գիրքն այդ թեմայի վերաբերյալ [20] : Քրիսթալի գիրքը՝ Txtng: The Gr8 Db8 (2008) կենտրոնացած է տեքստի լեզվի և հասարակության վրա ունեցած դրա ազդեցության [21] [22] :


2001-ից 2006 թվականը Քրիսթալը հանդիսանում էր Քրիսթալ տեղեկատվական համակարգեր սահմանափակ ընկերության նախագահ,որը տեղեկատու բովանդակության, ինտերնետի որոնման և գովազդային տեխնոլոգիայի մատակարար է: Ընկերության iSense եւ Sitescreen արտադրանքները հիմնված են արտոնագրված Գլոբալ Տվյալների մոդելի՝ բարդ բովանդակային (սեմանտիկ) ցանցի վրա, որը Քրիսթալը մշակվել է 1980-ականների սկզբին և հարմարեցվել է ինտերնետում օգտագործելու համար 1990-ականների կեսերին: Սրանք ընդգրկում են բովանդակային թիրախային տեխնոլոգիա(շուկայահանված որպես iSense փեփըր լրատվամիջոցների կողմից ) եւ բրենդների պաշտպանության տեխնոլոգիա (շուկայահանված `որպես SiteScreen Emediate ApS-ի կողմից ) [23] : iSense տեխնոլոգիան արտոնագրերի առարկա է Միացյալ Թագավորությունում եւ Միացյալ Նահանգներում: Այն բանից հետո երբ Ad Pepper Media NV- ին ձեռքբերեց ընկեերությունը, նա մնաց որպես ընկերության հետազոտության եւ զարգացման տնօրեն, մինչև 2009 թվականը [24] :


Քրիսթալը՝ ազդեցիկ էր Սուրբ Հուդայի վանական համալիրը քանդելուց փրկելու քարոզարշավում, որը հանգեցրեց Ուշլդերի կենտրոնի ստեղծմանը [25] :

Ներգրավվածություն Շեքսպիրյան ստեղծագործություններում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես անգլերեն լեզվի զարգացման փորձագետ,Շեքսպիրյան Գլոբում 2004 և 2005 թվականներին նա ներգրավված էր Շեքսպիրյան ժանանակաշրջանին հատուկ «Բնօրինակային արտասանություն» բեմդրության մեջ, որտեղ նա գրում էր, դերասաններին սովորեցնում էր այդ ժամանակաշրջանին համապատասխան արտասանությունը, և այդ ժամանակից ի վեր նա եղել էխորհրդատու մի շարք այլ Շեքսպիրյան ներկայացումներում՝ բեմադրված «Բնօրինակային արտասանությամբ», ներառյալ «Միջամառային գիշերվա երազ», «Համլետ», «Մաքբեթ», «Պերիկլես», «Վենետիկի վաճառականը» և «Հենրի 5-րդ» [26] [27]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Crystal, David (1995). The Cambridge encyclopedia of the English language. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Crystal, David (2002). "Language Death." Cambridge University Press.
  • Crystal, David and Crystal, Ben (2004). Shakespeare's Words: A Glossary and Language Companion. Penguin.
  • Crystal, David (2004). The Stories of English. The Overlook Press.
  • Crystal, David (2005). Pronouncing Shakespeare: The Globe Experiment. Cambridge University Press.
  • Crystal, David (2006). The Fight for English. Oxford University Press.
  • Crystal, David (2007). By Hook or By Crook; A Journey in Search of English. The Overlook Press.
  • Crystal, David (2010). A Little Book of Language. Yale University Press.
  • Crystal, David (2012). Think on my Words: Exploring Shakespeare's Language. Cambridge University Press.
  • Crystal, David (2012). Spell It Out. St.Martin's Press.
  • Crystal, David (2016). The Oxford Dictionary of Original Shakespearean Pronunciation. Oxford University Press.
  • Crystal, David (2017). Making Sense: The Glamorous Story of English Grammar. Profile Books.

Քննադատական ուսումնասիրություններ եւ ակնարկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Morrisby, Edwin (Oct 1995). "A gallimaufry of Englishes". Books. Quadrant. 39 (10): 84–86. Review of The Cambridge encyclopedia of the English language.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #108484866 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. "All About...The Author". Cambridge University Press. Archived from the original on 19 March 2006. Retrieved 22 May 2015.
  5. Crace, John (15 September 2008). "Interview: John Crace meets language guru David Crystal". The Guardian.
  6. Lo Dico, Joy (14 March 2010). "Watch what you're saying!: Linguist David Crystal on Twitter, texting and our native tongue". The Independent. Retrieved 21 May 2015.
  7. "Staff Profile of Professor David Crystal". Prifysgol Bangor University. Archived from the original on 17 November 2012. Retrieved 22 May 2015.
  8. "David Crystal profile". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
  9. "Biography". Crystal Reference. 2005. Archived from the original on 26 October 2007. Retrieved 15 October 2007.
  10. Hazel Bell (1 October 1999). "David Crystal". Journal of Scholarly Publishing. Archived from the original on 29 September 2007. Retrieved 15 October 2007.
  11. David Crystal, "Carrolludicity" Archived 27 February 2008 at the Wayback Machine.
  12. Marks, Paul (25 June 2010). "Innovation: Smarter books aim to win back the kids". new Scientist. Retrieved 22 May 201
  13. "Babel The Language Magazine". babelzine.com. Retrieved 22 May 2015.
  14. "David Crystal Books & Articles". www.davidcrystal.com. Retrieved 22 May 2015.
  15. "David Crystal: Books in chronological order". Crystal Reference. 2005. Archived from the original on 14 May 2008.
  16. "What Is Standard English". davidcrystal.com. Retrieved 22 May 2015.
  17. Crystal, David (2004). The Stories of English. Penguin Books. ISBN 0 713 99752 4.
  18. Balik, Rachel (29 September 2009). "Just A Phrase I'm Going Through : My Life in Language David Crystal review". PopMatters. Retrieved 22 May 2015.
  19. Leith, Sam (14 September 2012). "Spell It Out by David Crystal – review". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
  20. Crystal, David (25 January 2001). "Weaving a Web of linguistic diversity". The Guardian. Retrieved 22 May 2015.
  21. The Times Review, Txtng: The Gr8 Db8
  22. Gr8 db8r takes on linguistic luddites, The Guardian.
  23. "Executive Profile David Crystal O.B.E". Bloomberg Business. Retrieved 22 May 2015
  24. "Crystal Semantics: About Us". Retrieved 2007-10-15.
  25. "The Ucheldre Story". www.ucheldre.org. Retrieved 22 May 2015.
  26. Robert Siegel, "Shakespeare's Tongue, Heard at the Globe", All Things Considered (NPR), 19 July 2005. Retrieved 2013-09-13.
  27. The Open University, "Shakespeare: Original Pronunciation" on YouTube, 17 October 2011. Retrieved 2013-09-13.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]