Jump to content

Դեմոսցեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
«Second Reality»՝ ֆիննական Future Crew խմբի 1993 թվականի դեմոն

Դեմոսցեն (անգլ.՝ demoscene), համակարգչային արվեստի միջազգային ենթամշակույթ, որը կենտրոնացել է դեմոների ստեղծման վրա։ Դրանք ինքնաբավ, երբեմն ծայրահեղ փոքր համակարգչային ծրագրեր են, որոնք վերարտադրում են աուդիովիզուալ ներկայացումներ։ Դեմոյի նպատակն է ցուցադրել ծրագրավորման, տեսողական արվեստի և երաժշտական հմտությունները։ Դեմոները և դեմոսցենի այլ արտադրանքները (գրաֆիկա, երաժշտություն, տեսահոլովակներ, խաղեր) տարածվել, քվեարկության են արժանացել և հրապարակվել են առցանց՝ դեմոփարթի կոչվող փառատոների ժամանակ։

Այս շարժումն սկսվել է 1980-ական թվականների սկզբի տնային համակարգիչների հեղափոխությամբ և դրան հաջորդած ծրագրային ապահովման կոտրման ի հայտ գալով[1]։ Ծրագիր կոտրողները ձևափոխել են համակարգչային խաղերի կոդը՝ պատճենահանման պաշտպանությունը հեռացնելու համար՝ հեղինակային իրավունքները վերագրելով իրենց՝ ավելացնելով սեփական ներածական էկրանները։ Նրանք շուտով սկսել են մրցել այս հավելումների լավագույն տեսողական ներկայացման համար[2]։ Ներածությունների և ինքնուրույն դեմոների ստեղծման միջոցով ի վերջո ձևավորվել է մի նոր համայնք, որն անկախ է եղել խաղային[3] և ծրագրերի փոխանակման միջավայրերից։

Դեմոները ոչ պաշտոնական կերպով դասակարգվել են մի քանի կատեգորիաների, հիմնականում՝ ըստ չափերի սահմանափակման ներածությունների: Ներածությունների համար ամենատիպիկ մրցութային կատեգորիաներն են 64 ԿԲ ծավալով ինտրոն և 4K ինտրոն, որտեղ գործարկվող ֆայլի չափը սահմանափակվել է համապատասխանաբար 65536 և 4096 բայթով։ Այլ մրցույթներում սահմանափակվել է հարթակի ընտրությունը. թույլատրվել են միայն 8-բիթանոց համակարգիչներ, ինչպիսիք են Atari 800-ը կամ Commodore 64-ը, կամ 16-բիթանոց Amiga-ն կամ Atari ST-ն: Նման սահմանափակումները մարտահրավեր են նետել կոդավորողներին, երաժիշտներին և գրաֆիկական նկարիչներին՝ ստիպելով սարքին անել ավելին, քան նախատեսված է եղել դրա սկզբնական դիզայնով:

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Future Crew-ի «Second Reality» դեմոյի վերնագրային կադրը[4]

Ամենավաղ համակարգչային ծրագրերը, որոնք որոշակի նմանություն են ունեցել դեմոներին և դեմո-էֆեկտներին, հայտնաբերվել են այսպես կոչված էկրանապահների շրջանում։ Էկրանապահները մի քանի տասնամյակով նախորդել են դեմոսցենին, ընդ որում՝ ամենավաղ օրինակները թվագրվում են 1950-ական թվականների սկզբով[5]։

Դեմոսցենի իմաստով դեմոներն սկսվել են որպես ծրագրային ապահովում կոտրողների «ստորագրություններ», այսինքն՝ կրեկ-էկրաններ և կրեկ-ներածություններ, որոնք կցվել են այն ծրագրերին, որոնց պատճենահանման պաշտպանությունը հեռացվել է։ Առաջին կրեկ-էկրանները հայտնվել են Apple II համակարգչի վրա 1980-ական թվականների սկզբին, և դրանք հաճախ եղել են սովորական տեքստային էկրաններ, որոնք նշել են կրեկերին կամ նրանց խմբին: Աստիճանաբար այս ստատիկ էկրանները վերածվել են ավելի տպավորիչ տեսք ունեցող ներածությունների, որոնք պարունակել են անիմացիոն էֆեկտներ և երաժշտություն։ Ի վերջո, շատ կրեկերական խմբեր սկսել են ներածության նմանվող ծրագրեր թողարկել առանձին՝ առանց դրանք չարտոնագրված ծրագրային ապահովմանը կցելու[6]։ Այս ծրագրերը սկզբնական շրջանում հայտնի են եղել տարբեր անուններով, ինչպիսիք են նամակներ կամ հաղորդագրություններ, բայց հետագայում հայտնի են դարձել որպես դեմոներ։

1980 թվականին Atari, Inc. ընկերությունն սկսել է օգտագործել տեսողական էֆեկտներով և երաժշտությամբ կրկնվող դեմո տարբերակ՝ խանութներում Atari 400/800 համակարգիչների հնարավորությունները ցուցադրելու համար[7]։ 1985 թվականի Consumer Electronics Show-ում Atari ընկերությունը ցուցադրել է դեմոսցենի ոճի դեմո իր վերջին 8-բիթանոց համակարգիչների համար, որտեղ հերթագայել են 3D քայլող ռոբոտը և թռչող տիեզերանավը՝ յուրաքանչյուրն իր երաժշտությամբ, և անիմացիայի են ենթարկվել ավելի մեծ օբյեկտներ, քան սովորաբար տեսանելի են եղել այդ համակարգերում. երկու մասերը բաժանվել են Atari ընկերության լոգոտիպով[8]։ Ծրագիրը թողարկվել է հանրության համար։ Նույնպես 1985 թվականին, մեծ, պտտվող, շախմատաձև գունավորմամբ գունդը, որը թափանցիկ ստվեր է գցել, դարձել է այն հնարավորությունների այցեքարտային դեմոն, թե ինչի է ընդունակ սարքավորումը, երբ հայտարարվել է Commodore-ի Amiga-ն:

Դեմոսցենը հիմնականում եվրոպական ֆենոմեն է։ Այն մրցակցությանը միտված ենթամշակույթ է, որտեղ խմբերը և անհատ արվեստագետները մրցել են միմյանց հետ տեխնիկական և գեղարվեստական կատարելության բնագավառում։ Նրանք, ովքեր հասել են կատարելության, կոչվել են «էլիտա», իսկ նրանք, ովքեր չեն հետևել դեմոսցենի անպաշտոն կանոններին, կոչվել են «լեյմերներ». նման կանոններն ընդգծել են ստեղծագործական մոտեցումը՝ ուրիշների գործերը «պատռելու» փոխարեն, սցենի ներսում լավ կապեր ունենալը և օգնություն խնդրելու փոխարեն ջանք թափելը: Թե՛ այս մրցակցությունը, թե՛ դեմոսցենի ներկայացուցիչների միջև համագործակցության զգացումը հանգեցրել են ակադեմիական հաշվարկներում վաղ հաքերային մշակույթի հետ համեմատությունների: Դեմոսցենը փակ ենթամշակույթ է, որը քիչ է հետաքրքրել հիմնական հասարակայնությանը և քիչ ուշադրություն է ստացել։ 2010 թվականի դրությամբ սցենի չափը գնահատվել է շուրջ 10․000 մարդ։

Մշակույթ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեմոսցենը հիմնականում եվրոպական ֆենոմեն է[9]։ Այն մրցակցությանը միտված ենթամշակույթ է, որտեղ խմբերը և անհատ արվեստագետները մրցել են միմյանց հետ տեխնիկական և գեղարվեստական կատարելության բնագավառում։ Նրանք, ովքեր հասել են կատարելության, կոչվել են «էլիտա», իսկ նրանք, ովքեր չեն հետևել դեմոսցենի անպաշտոն կանոններին, կոչվել են «լեյմերներ». նման կանոններն ընդգծել են ստեղծագործական մոտեցումը՝ ուրիշների գործերը «պատռելու» փոխարեն, սցենի ներսում լավ կապեր ունենալը և օգնություն խնդրելու փոխարեն ջանք թափելը[9]: Թե՛ այս մրցակցությունը, թե՛ դեմոսցենի ներկայացուցիչների միջև համագործակցության զգացումը հանգեցրել են ակադեմիական հաշվարկներում վաղ հաքերային մշակույթի հետ համեմատությունների[9][10]: Դեմոսցենը փակ ենթամշակույթ է, որը քիչ է հետաքրքրել հիմնական հասարակայնությանը և քիչ ուշադրություն է ստացել[3]։ 2010 թվականի դրությամբ սցենի չափը գնահատվել է շուրջ 10․000 մարդ[11]։

Վաղ շրջանում մրցակցությունն ընթացել է ռեկորդներ սահմանելու ձևով, ինչպես օրինակ՝ էկրանին մեկ կադրի հաշվով «բոբս»-ի (բլիթեր օբյեկտների) քանակը կամ C64-ի վրա DYCP տողերի քանակը։ Այս օրերին կան կազմակերպված մրցույթներ կամ կոմպոներ, որոնք անցկացվել են դեմոփարթիների ժամանակ, թեև եղել են նաև որոշ առցանց մրցույթներ: Սովորական է եղել նաև այն, որ սկավառակային ամսագրերն ունեցել են քվեարկության վրա հիմնված աղյուսակներ, որոնք տրամադրել են վարկանիշային ցուցակներ լավագույն կոդավորողների, գրաֆիկների, երաժիշտների, դեմոների և այլ բաների համար:

2020 թվականին Ֆինլանդիան իր դեմոսցենն ավելացրել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ազգային ցուցակում։ Այն առաջին թվային ենթամշակույթն է, որը ներառվել է ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցակում։ 2021 թվականին Գերմանիան և Լեհաստանը նույնպես ավելացրել են իրենց դեմոսցենը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ազգային ցուցակում, Նիդերլանդները՝ 2023 թվականին, իսկ Շվեդիան և Ֆրանսիան՝ 2025 թվականին[12][13]։

Խմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բլեք Մեյդենի դեմո

Դեմոսցենի ներկայացուցիչները սովորաբար կազմակերպվել են փոքր խմբերում, որոնք կենտրոնացած են եղել կոդավորողի ծրագրավորողի, երաժշտի, գրաֆիկական դիզայների և ուրիշների ստեղծագորղությունները փոստով տարածողի շուրջ:

Խմբերը միշտ ունեցել են անուններ, և նմանապես անհատ անդամներն ընտրել են կեղծանուն, որով նրանց դիմել են մեծ համայնքում։ Թեև իրական անունների փոխարեն կեղծանունների օգտագործման պրակտիկան փոխառություն է եղել կրեկերական/վարեզային մշակույթից, որտեղ այն ծառայել է իրավապահ մարմիններից կրեկերի ինքնությունը թաքցնելու համար, դեմոսցենում այն հիմնականում ծառայել է որպես ինքնարտահայտման միջոց։ Խմբի անդամները հակված են եղել նույնականանալ խմբի հետ՝ հաճախ ընդլայնելով իրենց կեղծանունը խմբի անունով՝ հետևելով «Խմբի Կեղծանունը» կամ «Կեղծանուն/Խումբ» մոդելներին[3]։

Փարթիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Assembly 2004 — դեմոփարթին և LAN փարթին համատեղող միջոցառում

Դեմոփարթին միջոցառում է, որտեղ դեմոսցենի ներկայացուցիչները[14] և համակարգչային այլ էնտուզիաստներ հավաքվել են՝ մասնակցելու մրցույթներին, որոնք ստացել են կոմպոներ անվանումը[15], որտեղ նրանք ներկայացրել են դեմոներ և այլ գործեր, ինչպիսիք են թվային արվեստը և երաժշտությունը։ Տիպիկ դեմոփարթին անդադար միջոցառում է, որը տևել է ամբողջ ուիքենդը՝ այցելուներին շատ ժամանակ տրամադրելով շփվելու համար։ Մրցակցող աշխատանքները, առնվազն ամենակարևոր մրցույթներում հանդես եկողները, սովորաբար ցուցադրվել են գիշերը՝ օգտագործելով պրոյեկցիոն սարք և բարձրախոսներ[16]։

Ամենակարևոր մրցույթը սովորաբար եղել է դեմո կոմպոն[17]։ Assembly-ն ամենամեծ դեմոսցեն փարթին է[18]։ The Gathering-ը դարձել է ավելի շատ խաղացողների փարթի՝ աշխարհի ամենամեծ համակարգչային փարթին[19]։

Կոնցեպտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեմոփարթիի այցելուները հաճախ բերել են իրենց սեփական համակարգիչները՝ մրցելու և իրենց աշխատանքները ցուցադրելու համար։ Այս նպատակով փարթիների մեծ մասը տրամադրել է մեծ սրահ՝ սեղաններով, էլեկտրականությամբ և սովորաբար համացանցին միացված լոկալ ցանցով։ Այս առումով շատ դեմոփարթիներ նմանվել են LAN փարթիներին, և խոշորագույն միջոցառումներից շատերը նաև հավաքել են խաղացողների և համակարգչային այլ էնտուզիաստների՝ ի հավելումն դեմոսցենի ներկայացուցիչների։ Իրական դեմոփարթիի և LAN փարթիի միջև հիմնական տարբերությունն այն է, որ դեմոսցենի ներկայացուցիչները սովորաբար ավելի շատ ժամանակ են անցկացրել շփվելով, քան իրենց համակարգիչների առջև[20]։

Դեմոփարթիների ցանկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Փարթիի / միջոցառման անունը Վայրը Տարիներ Նկարագրություն
7DX Party Ստամբուլ, Թուրքիա 2002–2015 7DX-ը ամենամյա դեմոփարթի է, որն անցկացվել է 2002 թվականից ի վեր Թուրքիայում։ Այն Թուրքիայի առաջին դեմո միջոցառումն է, որը բաղկացած է դեմո-ուղղվածություն ունեցող մրցույթներից։
Abstract Գլիվիցե, Լեհաստան 2001–2009 Ամենամյա դեմոփարթի, որը կազմակերպվել է բազմաթիվ դեմոների, ինտրոների և չիպթյուն երաժշտության ուղեկցությամբ։
ACG Hack Ումեո, Շվեդիա 1997–1999 Դեմո և LAN միջոցառում, որը կազմակերպվել է Ումեոյի Amiga համակարգչային խմբի կողմից։
Alternative Party Հելսինկի, Ֆինլանդիա 1998–2013, 2024 Ալտերնատիվ միջոցառում, որն առավելապես հյուրընկալել է դեմոսցենայի վետերաններին։
Arok Party Այկա, Հունգարիա 1999– 8-բիթանոց միջոցառում, որն անցկացվել է յուրաքանչյուր ամառ։
Art Engine Սան Պաուլու, Բրազիլիա 2012 Բրազիլիայում երբևէ կազմակերպված երկրորդ դեմոփարթին է։
Assembly Հելսինկի, Ֆինլանդիա 1992– Աշխարհում ամենաերկար պատմությունն ունեցող դեմոփարթիներից մեկն է։ Այն ասոցացվել է Boozembly-ի հետ։
@party (Atparty) Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ 2010– Ամենամյա դեմոփարթի Մասաչուսեթսում։
BIRDIE Ուփսալա, Շվեդիա 1993– Շվեդիայի հնագույն LAN միջոցառումն է, որն ունի դեմոսցենայի ուղղվածություն։
Bizarre Էտտեն-Լեուր, Նիդերլանդներ 1994–2000 Առաջին PC դեմոփարթին է Նիդերլանդներում։ Առաջին թողարկումն անցկացվել է Նեյմեյխենում, իսկ մնացած բոլորը՝ Էտտեն-Լյուրում։
Blockparty / PixelJam Քլիվլենդ, Օհայո, ԱՄՆ 2007–2010, 2011–2012 Երկու միջոցառումներն էլ անցկացվել են Notacon-ի հետ համատեղ։
BCN Party Բարսելոնա, Իսպանիա 2000–2007 Բարսելոնայում անցկացվող միակ դեմոսցենա միջոցառումն է։
Breakpoint Բինգեն ամ Ռայն, Գերմանիա 2003–2010 Նախկինում եղել է աշխարհի ամենամեծ «միայն սցենայի համար» նախատեսված դեմոփարթին, որը հանդիսացել է Mekka & Symposium միջոցառումների շարքի հաջորդը։ Դրան հաջորդել է Revision-ը։
CAFePARTY Կազան, Ռուսաստան 1999– Ռուսաստանի գլխավոր հին դպրոցի (oldschool) միջոցառումն է։
Chaos Constructions Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան 1999– Նախկին ԽՍՀՄ երկրների ամենամեծ դեմոփարթին է, որը հանդիսացել է Enlight միջոցառումների հաջորդը։
Cookie Փարիզ, Ֆրանսիա 2016– Փարիզում անցկացվող դեմոփարթի, որը հաջորդել է DemoJS-ին, սակայն դուրս է թողել վեբ տեխնոլոգիաների վրա կենտրոնացումը։
Compusphere Գյոթեբորգ, Շվեդիա 1993– Շվեդիայի հնագույն դեմոփարթիներից մեկն է։
Coven Ադելաիդա, Հարավային Ավստրալիա, Ավստրալիա 1995–2001 Մեկնարկել է Ադելաիդայի համալսարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Ngapartji մուլտիմեդիա կենտրոն։ Կազմակերպվել է տեղական POP և FTS խմբերի կողմից։
Datastorm Գյոթեբորգ, Շվեդիա 2010–2019 Amiga և Commodore 64 համակարգիչների քոփիփարթի (copy party) է։
Deadline Բեռլին, Գերմանիա 2014– Բեռլինում անցկացվող ամենամյա դեմոփարթի և համակարգչային արվեստի փառատոն, որը կազմակերպվել է Computerkunst e.V.-ի կողմից։
Demobit Բրատիսլավա, Սլովակիա 1995– Սլովակիայի ամենամեծ բազմապլատֆորմ միջոցառումն է։ Վերածնվել է 20 տարի անց՝ 2017 թվականին։
DemoJS Փարիզ, Ֆրանսիա 2011–2014 Միակ դեմոփարթին է, որը խստորեն կենտրոնացել է բաց վեբ տեխնոլոգիաների վրա։ Դրան հաջորդել է Cookie-ն։
Demosplash Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ 2011– Հյուրընկալվել է Քարնեգի Մելոն համալսարանի համակարգչային ակումբի կողմից։
DiHalt Նիժնի Նովգորոդ, Ռուսաստան 1999– Ռուսաստանի մեծությամբ երկրորդ դեմոփարթին է (Chaos Constructions-ից հետո)։
DreamHack Յոնշյոպինգ, Շվեդիա 1994– Աշխարհի ամենամեծ LAN միջոցառումն է, որը հետագայում ավելի շատ վերածվել է գեյմինգ փառատոնի և էլեկտրոնային սպորտի իրադարձության։
Equinox[21] Ֆրանսիա 1988–2007 Atari ST և PC պլատֆորմների համար։
Euskal Encounter Բասկերի Երկիր, Իսպանիա 1994– Սկզբնապես ստեղծվել է որպես մաքուր Amiga դեմոփարթի, ներկայումս հանդիսանում է LAN և դեմո միջոցառում։
Evoke Քյոլն, Գերմանիա 1997– Դեմոփարթի, որը կազմակերպվել է Digitale Kultur-ի կողմից։
Flashback Սիդնեյ, Ավստրալիա 2011–2015, 2019–
Flashparty Բուենոս Այրես, Արգենտինա 1998–2001, 2003–2005, 2007, 2018– Առաջին դեմոփարթին է Լատինական Ամերիկայում։
Forever Սլովակիա 2000– 8-բիթանոց միջոցառում Commodore 64, Spectrum և Atari պլատֆորմների համար։
Function Բուդապեշտ, Հունգարիա 2003–2023
Gardening Պատրաս, Հունաստան 1995–1997 Առաջին դեմոփարթին է Հունաստանում։
The Gathering Համար, Նորվեգիա 1992– Նորվեգիայի ամենամեծ դեմոփարթին է, որը հետագայում ավելի շատ վերածվել է LAN և խաղային միջոցառման։
Gubbdata Լունդ, Շվեդիա 2012–2022 Amiga և Commodore 64 համակարգիչների դեմոփարթի է։ Կազմակերպվել է Genesis Project-ի կողմից։
Hackerence Հերնյոսանդ, Շվեդիա 1989–2000 Կազմակերպվել է ComUn (Computer Union) երիտասարդական ակումբի կողմից։
Horde Ուդինե, Իտալիա 2007 Առաջացել է Codex Alpe Adria համակարգչային միջոցառումից առանձնանալու արդյունքում՝ նպատակ ունենալով կենտրոնանալ բացառապես դեմոսցենայի վրա։
Icons Artparty Հելսինկի, Ֆինլանդիա 2007, 2008, 2012 Դեմոփարթի և էլեկտրոնային արվեստի փառատոն։
Inércia Demoparty Պորտուգալիա 2001–2006, 2008, 2010, 2012, 2018– Պորտուգալիայում գործող հնագույն դեմոփարթին է։
Kindergarten Հագա, Նես, Նորվեգիա 1994–2014 Հանդիսացել է աշխարհում ամենահին մաքուր դեմոփարթին, սակայն չի անցկացվել 2014 թվականից հետո։
Last Party Օպալենիցա, Լեհաստան 1997–2003, 2017 Ձմեռային Atari քոփիփարթի է։
Lato Ludzików Օպալենիցա, Լեհաստան 1999–2002 Ամառային Atari քոփիփարթի է։
LayerOne Demoparty Փասադենա, Կալիֆոռնիա 2014– Համեմատաբար նոր դեմոփարթի, որն անցկացվում է ամեն տարի LayerOne անվտանգության համաժողովի շրջանակներում։
Lost Party Լիխեն Ստարի, Լեհաստան 2019– Ամառային 8-բիթանոց դեմոփարթի է։
Lovebyte Նիդերլանդներ 2021– Դեմոփարթի՝ նվիրված սայզկոդինգին (sizecoding):
Mekka & Symposium Ֆալինգբոստել, Գերմանիա 1996–2002 Ամենահարգված դեմոփարթիներից մեկն է։ Կազմակերպչական կազմի մի մասը հետագայում հիմնել է Breakpoint միջոցառումը։
Movement Աշկելոն, Իսրայել 1995–1998 Իսրայելի դեմոսցենայի ամենամյա դեմոփարթին է։
NAID Լոնգյոյ, Քվեբեկ, Կանադա 1995–1996 Առաջին և մինչ օրս ամենամեծ դեմոփարթին է Հյուսիսային Ամերիկայում։
Nordlicht Բրեմեն, Գերմանիա 2012– Առաջին մաքուր դեմոսցենա միջոցառումն է Բրեմենում 1997 թվականի Siliconvention-ից հետո։
NOVA Էքսետեր, Միացյալ Թագավորություն 2017–
Nullarbor Փերթ, Արևմտյան Ավստրալիա, Ավստրալիա 2006–2008 [22][23][24]
NVScene Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ 2008, 2014, 2015 2008 թվականին անցկացվել է Nvision-ի (nVidia-ի համաժողով) հետ համատեղ։
Optimise Յոհաննեսբուրգ, Հարավային Աֆրիկա 2000– Հարավային Աֆրիկայի առաջնային դեմոփարթին է։
Outline Օմեն, Նիդերլանդներ 2004– նախատեսված է Atari-ի և բոլոր այլ պլատֆորմների համար։
The Party Օրս, Դանիա 1991–2002 Ամենահին և ամենամեծ միջոցառումներից մեկն է։[25][26][27][28]
Pilgrimage Սոլթ Լեյք Սիթի, Յուտա, ԱՄՆ 2003–2005 [29][30]
QBParty Շյուլիշապ, Հունգարիա 2015– Անցկացվել է յուրաքանչյուր տարի մայիսի 10-ից հետո առաջին հանգստյան օրերին։
Remedy Ստոկհոլմ, Շվեդիա 1995–2001, 2004–2005
Reunion Բուխարեստ, Ռումինիա 1997–2001 Առաջին դեմոփարթին է Ռումինիայում։ Այն անցկացվել է յուրաքանչյուր տարվա օգոստոս ամսին և կազմակերպվել է Virtual Eagle-ի կողմից։
Revision Սաարբրյուկեն, Գերմանիա 2011– Աշխարհի ամենամեծ «միայն սցենայի համար» նախատեսված դեմոփարթին է, որը հանդիսացել է Breakpoint միջոցառումների շարքի հաջորդը։
Rewired Մաասեյկ, Բելգիա

Հասելտ, Բելգիա

 2008–2014 [31][32][33]
Riverwash Կատովիցե, Լեհաստան 2007–2018
Saturne Party Փարիզ, Ֆրանսիա 1993–1997
Silly Venture Գդանսկ, Լեհաստան 2000, 2010–2014, 2016–2019, 2021 Սկզբնապես նախատեսվել է բացառապես Atari սցենայի համար, սակայն 2020+1 ամառվանից ի վեր դարձել է բազմապլատֆորմ։
Solskogen Ֆլատեբյու, Նորվեգիա 2002–2020 Մեկնարկել է Օսում (Նորվեգիա), սակայն 2013 թվականին տեղափոխվել է Ֆլատեբյու։ Ունեցել է մոտ 200 մասնակից։
Somewhere in Holland Նեյմեյխեն, Նիդերլանդներ 1993, 1995 Դեմոփարթի Նիդերլանդներում։
Sundown Էքսետեր, Միացյալ Թագավորություն 2005–2016 Միացյալ Թագավորությունում հիմնված առաջին միջոցառումն է 1999 թվականից ի վեր։ Դրան հաջորդել է NOVA դեմոփարթին։
Syntax Party Մելբուռն, Վիկտորիա, Ավստրալիա 2007– Մելբուռնի ամենամեծ և (ներկայումս) միակ դեմոփարթին է։
Takeover Էյնդհովեն, Նիդերլանդներ 1997–2001 Առաջին թողարկումն անվանվել է X'97 Takeover, քանի որ այն անցկացվել է X միջոցառման հետ համատեղ։
The Ultimate Meeting Գրիսհայմ, Գերմանիա 1999–2013 Գերմանական ամենամեծ դեմոփարթիներից մեկն է, որն սկզբնապես մտահղացվել է որպես նախապատրաստական հանդիպում The Party միջոցառման համար։ Այն ի վերջո տեղափոխվել է The Party-ի նույն ամսաթվին, երբ պարզ է դարձել, որ The Party-ն այլևս չի արդիականացվել։
VIP Լիոն, Ֆրանսիա 1999–2002, 2008–2019 Կազմակերպվել է PoPsY TeAm-ի կողմից։ Այն հանդիսացել է Ֆրանսիայում դեռևս գործող ամենահին մաքուր դեմոսցենա միջոցառումը։
Wired Մոնս, Բելգիա 1994–1998 [34][35][36]
X Սոմերեն, Նիդերլանդներ 1995– Commodore 64-ի միջոցառում է, որը ներկայումս անցկացվում է մոտավորապես երկու տարին մեկ անգամ։ Վերջինն անցկացվել է 2023 թվականի հունիսի 2–4-ը։ 1995 և 1996 թվականներին հանդիսացել է նաև PC դեմոփարթի, իսկ 1997 թվականին համատեղվել է Takeover-ի հետ։[37]
Xenium Կատովիցե, Լեհաստան 1999, 2019– Riverwash միջոցառման հաջորդն է։

64 ԿԲ ծավալով ինտրո

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

64 ԿԲ ծավալով ինտրոն դեմո է, որի գործարկվող ֆայլի չափի սահմանափակումը կազմել է 64 կիբիբայթ կամ 65,536 բայթ։ Սա ավանդական սահմանափակում է, որը ժառանգվել է COM ֆայլի առավելագույն չափից։ Դեմոներն ավանդաբար սահմանափակվել են օպերատիվ հիշողության չափով, իսկ ավելի ուշ՝ կրիչի տարողությամբ։ 1990-ական թվականների սկզբին դեմոների չափերը մեծացել են, ուստի ստեղծվել են սահմանափակ չափերի կատեգորիաներ, որոնք ստիպել են մշակողներին ոչ թե պարզապես տվյալներ հոսքագծել կրիչից, այլ այլ լուծումներ գտնել:

Ֆայլի չափը նվազեցնելու համար 64 ԿԲ ծավալով ինտրոներում հաճախ օգտագործվել են գործարկվող ֆայլերի սեղմում և պրոցեդուրային գեներացում[38], ինչպիսիք են ձայնային սինթեզը, ցանցերի գեներացումը, պրոցեդուրային տեքստուրաները և պրոցեդուրային անիմացիան[39]։

fr-08-ը, որը Farbrausch-ի կողմից ստեղծված 64k PC դեմո է և թողարկվել է Աարս քաղաքում անցկացված The Party 2000-ի ժամանակ, հանդիսացել է այս կատեգորիայի հանրաճանաչության շրջադարձային կետը[40]: Մյուս նշանավոր գործերից են եղել Conspiracy խմբի Chaos Theory-ն (2006), Approximate-ի Gaia Machina-ն (2012), Ctrl-Alt-Test-ի — Felix's Workshop-ը (2012)[41][42], Mercury-ի Fermi paradox-ը (2016) և Conspiracy-ի Darkness Lay Your Eyes Upon Me-ն (2016)[43]:

Մրցանակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամեն տարի դեմոսցենի մրցանակաբաշխությունները մեծարել են դեմոսցենի խմբերի և անհատների ստեղծագործական միտքը, տեխնիկական հմտությունն ու գեղարվեստական տեսլականը.

  • Scene.org Awards-ը եղել է ամենամյա մրցանակ, որը հանձնվել է Scene.org-ի կողմից 2003-2012 թվականներին:
  • The Meteoriks-ն ամենամյա մրցանակ է, որն անցկացվել է ամեն տարի՝ սկսած 2014 թվականից: Մրցանակաբաշխության արարողությունն անցկացվել է Revision փառատոնի ժամանակ:

Ազդեցություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև դեմոները արվեստի բավականին անհայտ ձև են նույնիսկ ավանդաբար ակտիվ դեմոսցենային երկրներում, սցենն իր ազդեցությունն է թողել այնպիսի ոլորտների վրա, ինչպիսիք են համակարգչային խաղերի արդյունաբերությունը և նոր մեդիա արվեստը[44][45][46]։

Եվրոպացի շատ խաղային ծրագրավորողներ, նկարիչներ և երաժիշտներ եկել են դեմոսցենից՝ հաճախ իրենց աշխատանքում կիրառելով ձեռք բերված տեխնիկաները, փորձն ու փիլիսոփայությունը։ Օրինակ՝ ֆիննական Remedy Entertainment ընկերությունը, որը հայտնի է Max Payne խաղերի շարքով, հիմնադրվել է Future Crew PC խմբի կողմից, և դրա աշխատակիցների մեծ մասը եղել են ֆիննական նախկին կամ ակտիվ դեմոսցենիստներ[47][48]։ Երբեմն դեմոներն ուղղակի ազդեցություն են ունեցել նույնիսկ այնպիսի խաղերի մշակողների վրա, որոնք կապ չեն ունեցել դեմոսցենի հետ. օրինակ՝ Վիլյամ Ռայթը նշել է դեմոսցենը որպես հիմնական ազդեցություն Maxis-ի Spore խաղի վրա, որը մեծապես հիմնված է պրոցեդուրային բովանդակության գեներացման վրա[49]։ Նմանապես, 2011 թվականի QuakeCon-ում Ջոն Կարմակը նշել է, որ ինքը «բարձր է գնահատում» այն մարդկանց, ովքեր ստեղծում են 64 ԿԲ ծավալով ինտրոներ՝ որպես ստեղծագործական ծրագրավորումը խրախուսող արհեստական սահմանափակումների օրինակ[50]։ Ջերի Հոլկինսը Penny Arcade-ից հայտարարել է, որ «մնայուն սեր» ունի դեմոսցենի հանդեպ և նշել է, որ դա «իմացության արժանի բան» է[51]։

Համակարգչային արվեստի որոշակի ձևեր սերտ կապ են ունեցել դեմոսցենի հետ: Թրեքերային երաժշտությունը, օրինակ, սկիզբ է առել Amiga-ի խաղային արդյունաբերությունից, բայց շուտով այնտեղ սկսել են գերիշխել դեմոսցենի երաժիշտները. պրոդյուսեր Ադամ Ֆիլդինգը պնդել [52] է, որ ունի թրեքերային/դեմոսցենային արմատներ: Ներկայումս գոյություն ունի մեծ թրեքերային սցեն, որն առանձնացված է բուն դեմոսցենից: Ստատիկ համակարգչային գրաֆիկայի մի ձև, որտեղ դեմոսցենիստներն ավանդաբար աչքի են ընկել, պիքսելային արվեստն է: Այնպիսի ստեղծագործական կոդավորման գործիքների ակունքները, ինչպիսիք են Shadertoy-ը և Three.js-ը, կարող են ուղղակիորեն կապվել սցենի հետ[53]:

Տարիների ընթացքում սեղանի համակարգիչների սարքավորումների հնարավորությունները բազմապատիկ բարելավվել են, և ծրագրավորողների մեծ մասի համար սարքավորումների խիստ սահմանափակումներն այլևս ընդհանուր խնդիր չեն եղել։ Այնուամենայնիվ, դեմոսցենիստները շարունակել են ուսումնասիրել և փորձարկել սահմանափակ սարքավորումների վրա տպավորիչ էֆեկտների ստեղծումը։ Քանի որ ձեռքի կոնսոլները և բջջային հեռախոսներն ունեցել են հին սեղանի հարթակներին համեմատելի մշակման հզորություն կամ հնարավորություններ (օրինակ՝ ցածր թույլատրությամբ էկրաններ, որոնք պահանջում են պիքսելային արվեստ, կամ երաժշտության վերարտադրման համար շատ սահմանափակ հիշողություն), շատ դեմոսցենիստներ կարողացել են կիրառել իրենց նեղ մասնագիտական հմտությունները այս հարթակների համար խաղեր մշակելու և դրանով ապրուստ վաստակելու համար։ Մեկ կոնկրետ օրինակ է Angry Birds-ը, որի առաջատար դիզայներ Յաակկո Իիսալոն 1990-ական թվականներին եղել է ակտիվ և հայտնի դեմոսցենիստ[54]։ Unity Technologies-ը մեկ այլ ուշագրավ օրինակ է. iPhone, Android և Nintendo Switch հարթակներում դրա տեխնիկական ղեկավարներ Ռենալդաս Զիոման և Էրիկ Հեմմինգը[55][56] հանդիսացել են PlayStation Portable կոնսոլի համար նախատեսված Suicide Barbie[57] դեմոյի հեղինակները, որը թողարկվել է 2007 թվականին։

Որոշ փորձեր են արվել դեմոները որպես արվեստի ձև ավելի ճանաչելի դարձնելու ուղղությամբ։ Օրինակ՝ եղել են դեմո-շոուներ, դեմո-պատկերասրահներ և դեմոսցենին առնչվող գրքեր, երբեմն նույնիսկ հեռուստատեսային հաղորդումներ, որոնք ներկայացրել են ենթամշակույթն ու դրա գործերը։ Շվեդիայի Լինչոպինգ քաղաքի IT-ceum թանգարանն ունեցել է դեմոսցենին նվիրված ցուցահանդես[58][59]։

Համակարգչային խաղերի արդյունաբերություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

4players.de ընկերությունը հայտնել է, որ մինչև 2007 թվականը «բազմաթիվ» դեմո և ինտրո ծրագրավորողներ, նկարիչներ և երաժիշտներ աշխատանքի են անցել խաղերի արդյունաբերության մեջ։ Տեսախաղերի ընկերությունները, որոնց անձնակազմում եղել են դեմոսցենի անդամներ, ներառել են Digital Illusions, Starbreeze, Ascaron[60], 49Games, Remedy, Housemarque, IO Interactive, Techland, Lionhead Studios, Bugbear[61], Digital Reality, Guerrilla Games և Akella ընկերությունները[62][63]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «About the Demoscene». Demoscene - The Art of Coding (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 17 May 2020-ին. Վերցված է 2020-05-22-ին.
  2. ↑ Reunanen, Markku (15 April 2014). «How Those Crackers Became Us Demosceners». WiderScreen. Արխիվացված օրիգինալից 2021-05-24-ին. Վերցված է 2021-06-04-ին.
  3. 1 2 3 Markku Reunanen (2010). Computer Demos—What Makes Them Tick? (Lic.). Aalto University.
  4. ↑ «Slashdot's "Top 10 Hacks of All Time"». slashdot.org. 13 December 1999. Արխիվացված օրիգինալից 2 May 2009-ին. Վերցված է 25 December 2010-ին. «Second Reality by Future Crew – Awesome, Mindblowing, Unbelievable, Impossible. Some of the words used to describe what this piece of code from demoscene gods Future Crew did on 1993-era PC hardware. Even by today's standards, what this program can do without relying on any kind of 3D graphics acceleration is impressive. As if the graphics weren't impressive enough, it can even playback in Dolby Surround Sound.»
  5. ↑ Raymond, Eric S. «display hacks». The Jargon File. Արխիվացված օրիգինալից 8 October 2017-ին. Վերցված է 18 March 2018-ին.
  6. ↑ Green, Dave (1 July 1995). «Demo or Die!». Wired. Արխիվացված օրիգինալից 19 March 2018-ին. Վերցված է 18 March 2018-ին.
  7. ↑ «Atari In-Store Demonstration Program by Atari, 1980». YouTube. 23 April 2017. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-18-ին.
  8. ↑ «Atari 1985 CES Demo». YouTube. 13 April 2016. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-18-ին.
  9. 1 2 3 Reunanen, Markku; Silvast, Antti (2009). Demoscene Platforms: A Case Study on the Adoption of Home Computers. History of Nordic Computing. էջեր 289–301. doi:10.1007/978-3-642-03757-3_30.
  10. ↑ Turner-Rahman, Gregory (2013). «the demoscene». In Chris, Cynthia; Gerstner, David A. (eds.). Media Authorship. Routledge.
  11. ↑ Hartmann, Doreen (2010). Computer Demos and the Demoscene: Artistic Subcultural Innovation in Real-Time (PDF). 16th International Symposium of Electronic Art. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016-08-05-ին.
  12. ↑ Carlsson, Anders (31 March 2025). «The demoscene as a UNESCO heritage in Sweden». GOTO8O. Վերցված է 31 March 2025-ին.
  13. ↑ «La demoscene enfin reconnue comme patrimoine culturel en France». De Association MO5.COM. 10 April 2025. Վերցված է 10 April 2025-ին.
  14. ↑ Borzyskowski, George (1997). «The Hacker Demo Scene And It's [sic] Cultural Artifacts». Curtin University. Արխիվացված օրիգինալից 19 January 2017-ին. Վերցված է 11 November 2017-ին.
  15. ↑ «Demoparty». catb.org. Արխիվացված օրիգինալից 11 November 2007-ին. Վերցված է 11 November 2017-ին.
  16. ↑ Williams, Jeremy (2002). «Demographics: Behind the Scene». Վերցված է 17 February 2011-ին.
  17. ↑ Scheib, Vince. «Demos Explained; What are Demos? What is a Demo? - Vince Scheib». scheib.net. Արխիվացված օրիգինալից 27 September 2017-ին. Վերցված է 11 November 2017-ին.
  18. ↑ «Demoscene Assembly 2019». Geeks3D.com. 5 August 2019.
  19. ↑ «The Gathering 2006». Demoparty.net (անգլերեն).
  20. ↑ «Breakpoint 2010 - Like There's No Tomorrow // Bingen am Rhein, Germany, Easter Weekend 2010». Արխիվացված օրիգինալից 10 November 2007-ին. Վերցված է 11 November 2017-ին.
  21. ↑ Mark J. P. Wolf, ed. (2021). Encyclopedia of Video Games: The Culture, Technology, and Art of Gaming (2nd ed.). Abc-Clio. էջ 251. ISBN 978-1440870200. Արխիվացված օրիգինալից 25 April 2023-ին. Վերցված է 19 March 2023-ին.
  22. ↑ «nullarbor». pouët.net. Վերցված է 18 June 2024-ին.
  23. ↑ Edith Cowan University Corporate Communications (1 February 2006). «Electronic art on show at ECU». Արխիվացված է օրիգինալից 20 August 2006-ին. Վերցված է 10 January 2007-ին.
  24. ↑ «Official website». notrees.org. Արխիվացված է օրիգինալից 14 June 2008-ին. Վերցված է 18 June 2024-ին.
  25. ↑ «The Party». theparty.dk. Արխիվացված օրիգինալից 6 February 2003-ին. Վերցված է 5 June 2024-ին.
  26. ↑ «The Party». pouët.net. Վերցված է 5 June 2024-ին.
  27. ↑ «The Party 2002». Demozoo. Վերցված է 5 June 2024-ին.
  28. ↑ «History - Year: 1992». Jesper Kyd. Արխիվացված է օրիգինալից 24 February 2008-ին. Վերցված է 5 June 2024-ին.
  29. ↑ «Pilgrimage». pilgrimage.scene.org. Արխիվացված է օրիգինալից 20 March 2005-ին. Վերցված է 26 June 2024-ին.
  30. ↑ Caballo, Enrique (August 29, 2004). «Pilgrimage Inc Interview - Pilgrimage Demo Party 2004». 3DLUVR.com. Արխիվացված է օրիգինալից September 27, 2011-ին.
  31. ↑ «Rewired». rewired.be. Արխիվացված օրիգինալից 5 March 2012-ին. Վերցված է 4 June 2024-ին.
  32. ↑ «Rewired». Demozoo. Վերցված է 4 June 2024-ին.
  33. ↑ «ReWired». pouët.net. Վերցված է 4 June 2024-ին.
  34. ↑ «Wired». demoparty.net. Վերցված է 2021-05-08-ին.
  35. ↑ «Wired 1998». demozoo.org. Վերցված է 2021-05-08-ին.
  36. ↑ «Paper: Alex's 64k demo from 1996». Media Molecule. Վերցված է 2021-05-08-ին.
  37. ↑ «The X Party». xparty.net. Վերցված է 26 June 2024-ին.
  38. ↑ Campbell-Dollaghan, Kelsey. «This Incredible Animation Was Made By Code That Could Fit on a Floppy». Gizmodo (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 10 December 2022-ին. Վերցված է 2018-03-16-ին.
  39. ↑ «Resources». 64K Scene. Արխիվացված օրիգինալից 10 April 2024-ին. Վերցված է 10 April 2024-ին.
  40. ↑ «BitJam Episode #39 interview with Boyc that sums up how 64k's changed around 2000, because of fr-08. Features music from 64k intros». Արխիվացված օրիգինալից 10 December 2022-ին. Վերցված է 10 December 2022-ին.
  41. ↑ «Gaia Machina by Approximate». 2012-04-08. Արխիվացված օրիգինալից 10 December 2022-ին. Վերցված է 2018-07-28-ին.
  42. ↑ «Daytime Selects - Demoscene | SIGGRAPH 2013». 2017-03-27. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-27-ին. Վերցված է 2018-03-19-ին.
  43. ↑ «Siggraph 2016 Advance Program» (PDF). 2016-07-06. էջ 16. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 19 March 2023-ին. Վերցված է 10 December 2022-ին.
  44. ↑ David 'Fargo' Kosak (14 March 2005). «Will Wright Presents Spore... and a New Way to Think About Games». GameSpy. Արխիվացված օրիգինալից 11 February 2019-ին. Վերցված է 1 February 2019-ին.
  45. ↑ Moses Grohé (15 October 2006). «Warum Informatiker Demo-Codern mit offenem Mund zuhören - und was Will "Sims" Wright der Demoscene schuldet». Der Spiegel. Արխիվացված օրիգինալից 2 September 2019-ին. Վերցված է 1 February 2019-ին.
  46. ↑ Bobic and Axel (1 August 2010). «Demo Effects in Games». Bitfellas. Արխիվացված օրիգինալից 23 September 2019-ին. Վերցված է 1 February 2019-ին.
  47. ↑ Bobic (18 January 2007). «Sceners in the Games Industry». 4players.de. Արխիվացված օրիգինալից 14 March 2012-ին. Վերցված է 17 February 2011-ին.
  48. ↑ «Jaakko Lehtinen appointed as a Professor in the School of Science». 2012-09-28. Արխիվացված օրիգինալից 4 October 2012-ին. Վերցված է 2 October 2012-ին. «The so-called demoscene has laid a foundation for the active and internationally astonishingly successful Finnish games industry.»
  49. ↑ Dave 'Fargo' Kosak (2005-03-14). «Will Wright Presents Spore... and a New Way to Think About Games». GameSpy. Արխիվացված օրիգինալից 15 October 2007-ին. Վերցված է 16 October 2007-ին.
  50. ↑ «QuakeCon 2011 – John Carmack Keynote». YouTube. 2011-08-05. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-18-ին.
  51. ↑ «Lickr». 2012-04-13. Արխիվացված է օրիգինալից 15 April 2012-ին. Վերցված է 21 April 2012-ին.
  52. ↑ Artist Feature: Adam Fielding ՅուԹյուբում
  53. ↑ NVScene (24 March 2015). «NVScene 2015 Session: Reinventing The Wheel - One Last Time (Ricardo Cabello)». YouTube. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-18-ին.
  54. ↑ «Edge Magazine – GamesRadar+». edge-online.com. 7 August 2023. Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2012-ին. Վերցված է 16 December 2012-ին.
  55. ↑ Nutt, Christian (2012-02-29). «Unity's Future In High-Definition». www.gamasutra.com (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 1 December 2020-ին. Վերցված է 2021-01-03-ին.
  56. ↑ Nutt, Christian (2012-01-05). «How Unity tackles Android support, straight from its lead developer». www.gamasutra.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 6 August 2021-ին. Վերցված է 2021-01-04-ին.
  57. ↑ GitHub repository for Suicide Barbie a Playstation Portable demo, The Black Lotus, 2021-01-03, Արխիվացված օրիգինալից 2 January 2021-ին, Վերցված է 2021-01-03-ին
  58. ↑ «scene.org file archive:: browsing /resources/media/». scene.org. Արխիվացված օրիգինալից 17 May 2013-ին. Վերցված է 26 June 2017-ին.
  59. ↑ «Linköping – Do & See – Datamuseet It-ceum». Արխիվացված է օրիգինալից 1 April 2012-ին. Վերցված է 9 September 2011-ին. «and visitors can also learn more about today's demo scene»
  60. ↑ Bobic (18 January 2007). «Spielkultur | Special | 4Sceners». 4players.de. էջ 1. Արխիվացված օրիգինալից 14 March 2012-ին. Վերցված է 21 September 2014-ին.
  61. ↑ Bobic (18 January 2007). «Spielkultur | Special | 4Sceners». 4players.de. էջ 2. Արխիվացված օրիգինալից 13 October 2013-ին. Վերցված է 21 September 2014-ին.
  62. ↑ Bobic (18 January 2007). «Spielkultur | Special | 4Sceners». 4players.de. էջ 3. Արխիվացված օրիգինալից 4 March 2016-ին. Վերցված է 21 September 2014-ին.
  63. ↑ Game Development and Production Արխիվացված 25 Ապրիլ 2023 Wayback Machine by Erik Bethke, page 341

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Դեմոսցեն&oldid=10879465» էջից