Դեղին (գոյն, արեւմտահայերէն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դեղին
#FFFF00
Նոր-Եորքին մէջ դեղինը թաքսիներու աւանդական գոյնն է
Tour de France-ին առաջատար հեծանիւ վարողները դեղին շապիկ կը հագնին

Դեղին, արեւին, ոսկիի գոյնն է։ Դեղին գոյնը կը կազմուի երկու գոյներէ՝ կարմիր եւ կանանչ։

Դեղինին ալիքները կը սկսին 570-նանոմեդրէ եւ կը վերջանան 580-ով։
Գոյներու սփեքդրին մէջ դեղինը կը գտնուէ կանանչին եւ նարնջագոյնին միջեւ:

Գոյներու սփեքդրին մէջ դեղինը կը գտնուե կանանչին եւ նարնջագոյնին միջեւ:

Դեղին գոյնի նշանակութիւնները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արեւմուտքի մէջ դեղինը կը նշանակէ հարստութիւն, քանի որ ոսկու եւ արեւին գոյնն է։
  • Կը նշանակէ գողութիւն եւ խաբեբայութիւն։
  • Գայթակղութեան նուիրուած թերթերը կը կոչուին դեղին թերթեր։
  • Սուտ ժպիտը կը կոչուի դեղին ժպիտ։
  • Չինացիներուն քով կը նշանակէ կայսրութիւն ունի հաջողութեան, փառքի եւ ներդաշնակութեան իմաստ։
  • Օրհնուած գոյն է դեղինը Հինտոսներու մօտ։ Հինտոսներու կրօնական մարդիկը կը հագնուին դեղին կամ ճերմակ հագուստներ։
  • Հին եգիպտացիները օգտագործած են դեղինը՝ որպէս աստուածութեան նշան։

Դեղին գոյնը մեր շուրջը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշակոյթի մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Beatles խումբին ամենէն յայտնի երգերէն մէկն է «Դեղին Սուզանավը» (անգլերէն՝ Yellow submarine)
  • Tour de France-ին առաջատար հեծանիւ վարողները դեղին շապիկ կը հագնին
  • «Պորուսիա» (Տորթմունտ) ֆութպոլի թիմին, որուն խաղացողն է Հէնրիխ Մխիթարեան, լօկոն դեղին շրջան մըն է[1]
  • Ֆուտպոլին մէջ մրցավարը որպէս զգուշացում խաղացողին «դեղին քարտ» ցոյց կուտայ
  • Շինարարութեան մէջ աշխատող մեքենաներու շարժուող մասերը կը նորկուին դեղին գոյնի, յաճախ սեւ շեղ շերտերով՝ աշխատողներուն զգուշացնելու նպատակով
  • Նացիստական Գերմանիո մէջ (1939÷45) հրեաներու կուրծքներին կը փակցնեին դեղին գոյնի Դաւիթի աստղի ձեւով նշան[2]
  • Դեղին մամուլ՝ պարզունակ լրագրողական լեզուով, անստոյգ եւ աղմուկ յարուցանող, մակերեսային մեկնաբանութիւններով մամուլ
  • Դեղին էջեր՝ որոշակի աշխարհագրական շրջանին կազմակերպութիւններուն հասցէներու եւ հեռախօսահամարներու տեղեկագիրք
  • Դեղին տենդ՝ սուր տարփոխիկ վիրուսային հիւանդութիւն մը

Անուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դեղին գետ՝ Աղստեւին ձախակողմեան վտակներէն մին
  • Դեղին սար՝ գագաթ մը Նախիջեւանի տարածքին մէջ նախկինում հայաբնակ գիւղին մօտ
  • Դեղին ծով[3]` չինարէն՝ 黄海 [հուան-հայ], կորէերէն՝ 황해 [հուանգհէ] Խաղաղ ովկիանոսին պատկանող ներփակեալ ծով մը։

Երկիրներու դրօշակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանի մը երկիրներու դրօշակներու դեղինը կը նշանակէ բարեբեր դաշտերը՝ Ուքրանիա[4], Լիթուանիա[5]

Բնութեան մէջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնութեան մէջ ամենատարածուած գոյներէն է: Ծաղիկներու գոյներու մէջ գերակշիռը դեղինն է՝ արեւածաղիկ, կուժկոտրուկ, հիրիկ եւ այլն: Նոյնը կրնայ ըսւի թռչուններու վերաբերեալ: Կենդանիներու(մողէսներ, օձեր, գորտեր), նաեւ՝ սունկերու դեղին գոյնը ցոյց կուտայ, որ անոնք թունաւոր են:


Ծանոթագրություններ և նշումներ

  1. Borussia Dortmund logo.svg
  2. Yellowbadge logo.svg
  3. Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 51. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 
  4. Flag of Ukraine.svg
  5. Flag of Lithuania.svg