Դանիա (արեւմտահայերէն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Kongeriget Danmark
Դանիա
դրօշ
զինանշանը
Նշանաբան՝
Ազգային օրհներգ՝



դիրքը
Դանիոյ տեղը Եւրոպային մէջ:
ՄայրաքաղաքՔոփընհակըն
925 քմ2
Flag of Greenland.svg Կրինլանտ 2 166 086 քմ2
Flag of the Faroe Islands.svg Ֆարեորեան
Կղզիներ 1 399) 55°43′N, 12°34′E
Պետական
լեզուներ
Դանիերէն
Շրջանային 
լեզուներ
ֆարեորերէն
կրինլանտերէն
գերմաներէն
Կառավարում
 -  Թագուհի Մարկրէթ Բ
 -  Վարչապետ Լարս Լեոքքէ Ռասմուսեն
Անկախ Կազմաւորում 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 42 925 քմ2
Flag of Greenland.svg Կրինլանտ 2 166 086 քմ2
Flag of the Faroe Islands.svg Ֆարեորեան
Կղզիներ 1 399 քմ²

  (133րդ)

Բնակչութիւն
 -  Յունուար 2016 նախահաշիւը 5 707 251
Կրինլանտ 56 114[1]
Ֆարեորեան
Կղզիներ 49 079[2]  (113րդ)
 -  խտութիւն 133 մարդ/քմ² 
ՀՆԱ (ԳՀ) 2016 գնահատում
 -  Ընդհանուր $265 302 միլիար[3] (52րդ)
 -  Մէկ շունչի հաշւով $ 46 976[3] (19րդ)
ՀՆԱ (անւանական) 2016 գնահատում
 -  Ընդհանուր $300 906 միլիար[3] (34րդ)
 -  Մէկ շունչի հաշւով $ 53 280[3] (6րդ)
Ճինի (2014) Green Arrow Up Darker.svg 27.5 
ՄԶՀ (2014) Straight Line Steady.svg 0.923[4] (4րդ)
Դրամի միավոր Դանիական Քրոն=100 օրեոյ (DKK)
Ժամային գօտի UTC+1 (CET) (UTCUTC+2)
Վերին մակարդակի ազգային տոմէյն .dk .gl .fo
Հեռախօսի քոտ +45
Ֆարեորեան Կղզիներ +298
Կրինլանտ +299

Դանիա (նաեւ Տանիմարքա) (դանիերէն՝ Danmark, ˈd̥ɛnmɑɡ̊), պաշտօնապէս՝ Դանիոյ Թագաւորութիւն (դանիերէն՝ Kongeriget Danmark, ˈkɔŋəʁiːəր ˈd̥ɛnmɑɡ̊), պետութիւն Հիւսիսային Եւրոպայի մէջ, երկու յաւելեալ բաղկացուցիչ հատուածներով, արտացամաքային՝ Հիւսիսատլանտեան Ֆարերեան կղզիները եւ Կրինլանտը՝ Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ։ Դանիան Հիւսիսային երկրներէն ամենահարաւայինն է, տեղակայուած Շուէտէն դէպի հարաւ արեւմուտք, որուն հետ միացած է կամուրջ-թիւնէլով, Նորվեկիայէն` հարաւ եւ հարաւէն սահմանակից է Գերմանիային: Երկիրը բաղկացած է մեծ թերակղզիէ մը` Յուտլանտիա եւ բազմաթիւ կղզիներէ՝ Զելանտիա, Ֆիւն, Լոլան, Ֆալսդեր եւ Պորնհոլմ, ինչպէս նաեւ հարիւրաւոր մանր կղզեակներէ, որոնց յաճախ կ՛անուանեն Դանիական կղզեխումբ։ Դանիոյ թագաւորութիւնը խորհրդարանակն համակարգով սահմանադրական միապետութիւն է, որուն կառավարութեան նստավայրը մայրաքաղաք Քոփենհակընն է։ Թագաւորութիւնը մենական է։ Դանիոյ կազմի մէջ մտնող Կրինլանտի եւ Ֆարերեան կղզիներու կառավարումը կեդրոնական կառավարութեան կողմէ վերայղուած է այդ երկրներուն՝ ներքին ինքնավարութեան սկզբունքով, որ կը կոչուի Դանիական ոստան[5]։ Ֆարերեան կղզիներու ժողովուրդը կը դիտարկուի որպէս համայնք թագաւորութեան մէջ, իսկ Կրինլանտի ժողովուրդը՝ առանձին ժողովուրդ, ինքնորոշման իրաւունքով։ Այս պայմանաւորուածութիւններուն արդիւնքին մէջ 1973 թ. Դանիան դարձաւ Եւրոմիութեան անդամ, սակայն Կրինլանտը եւ Ֆարերեան կղզիները գերադասեցին Եւրոմիութիւն չմտնել։

Օրեսունտի կամուրջ-թիւնելը իրար կը կապէ Դանիան եւ Շուէտը

Նախապէս ըլլալով նաւագնաց հետախոյզ վայքինկներու բնակավայր, որոնք միջնադարուն ներխուժեցին Եւրոպայի եւ Ռուսիոյ բազմաթիւ տարածքներ եւ այնտեղ հետագային բնակութիւն հաստատեցին, Դանիան միջին դարերուն դարձաւ միասնական թագաւորութիւն։ Դանիոյ յետագայ պատմութեան վրայ էական ազդեցութիւն գործած է անոր աշխարհագրական դիրքը՝ Հիւսիսային եւ Պալթիկ ծովերուն միջեւ։ Այս կը նշանակէ, որ ըլլալով Շուէտի եւ Գերմանիոյ միջեւ, Դանիան յայտնուած էր Պալթիկ ծովին տիրանալու փոխադարձ պայքարի կիզակէտին, քանի որ մինչեւ Քիլի ջրանցքի փորուիլը, ջրային ուղիները դէպի Պալթիկ ծով հնարաւոր էին միայն երեք ջրանցքներով, որոնք յայտնի էին որպէս Դանիական ջրանցքներ։ Դանիան երկար ժամանակ կը վիճարկէր Շուէտի հետ Սգանիայի վրայ (Սգանիական պատերազմ) վերահսկողութիւն ունենալու իրաւունքը եւ Նորվեկիայի հետ՝ Հանսական Միութիւն Շլեզուիկ (Դանիական կալուածք) եւ Հոլշտայն (Գերմանական կալուածք) հերցոկութիւններուն վրայ վերահսկողութիւն ունենալու իրաւունքը։ Ի վերջոյ Դանիան հակամարտութեան մէջ զիջեցաւ եւ արդիւնքին մէջ սկիզբը Սքանիան զիջեցաւ Շուէտին, իսկ աւելի ուշ Շլեզուիկ-Հոլշտայնը՝ Գերմանական կայսրութեան։ Չնայած Դանիական կայսրութիւնը կը կառավարէր Դանիան եւ Նորվեկիան, սակայն 1814 թ. Դանիա-Նորվեկիայի լուծարումէն ետք Դանիան ձեռք բերաւ Կրինլանտը եւ Ֆարերեան կղզիները, որոնք ԺԴ. դարէն գաղութի կարգավիճակի մէջ էին։ 20-րդ դարուն Ֆարերեան կղզիները եւ Կրինլանտը երկուքն ալ դարձան Դանիոյ Ոստանի անքակտելի մասերը եւ ստացան ինքնակառավարման իրաւունք համապատասխանաբար 1948 եւ 1979 թթ.։

Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան եւ ՆԱԹՕ-ի հիմնադիր, Տնտեսական համագործակցութեան եւ զարգացման կազմակերպութեան անդամ Դանիան նաեւ Եւրոպայի անվտանգութեան եւ համագործակցութեան անդամ է։ Գերզարգացած խառն ճարտարարուեստ ունեցող տնտեսութեամբ եւ համատարած բարեկեցիկ Դանիան առաջատար երկրներէն է բնակչութեան եկամուտի հաւասարաչափ բաշխուածութեան ցուցանիշով եւ մէկ շունչին ինկող եկամուտի ցուցանիշով եօթներորդն է աշխարհի մէջ։ Յաճախ Դանիան կը գնահատուի որպէս ամենաերջանիկ երկիրը[6], իսկ կաշառակերութեամբ՝ վերջինը[7][8]։ Պաշտօնական լեզուն դանիերէնն է, որ սերտօրէն կապուած է շուէտերէնի եւ նորվեկերէնի հետ, որոնց հետ անիկա ունի մշակութային եւ պատմական սերտ կապեր։ Դանիան Շուէտի եւ Նորվեկիայի հետ միասին Սգանտինավիա մշակութային տարածքի մասն է, ինչպէս նաեւ Հիւսիսային խորհուրդի անդամ է։

Անուանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դանիա բառի ստուգաբանութիւնը միշտ բանավէճերու առարկայ դարձած է[9][10]։ Բանավէճերը հիմնականօրէն կեդրոնացած են "Դան" նախածանցի վրայ, արդեօք այն կը կապուի Դաներ գերմանական ցեղին, թէ պատմական նշանակալի անձ Դան թագաւորին։ Շատ ձեռնարկներ կը բացատրեն[11], որ դան թերմինը ժողովուրդի անուանում է, որ կը նշանակէ "հարթավայր", գերմաներէնով Tenne "ներքնայարկ", անգլերէնով den "քարանձաւ", սանսքրիթով dhánuṣ- (धनुस्; "անապատ")։ Առաջին անգամ Դանիա բառի արձանագրութիւնը գտած են սեպագիրներու տեսքով Ելինկի մէջ գրուած Կորմ Մեծահասակի կողմէն 955 թ. եւ Հերալտ Ա․ Քափթաթամի կողմէն 965 թուականին։ Դանիա բառը, Երկու քարերուն վրայ եւս, փորագրուած է տարբեր լեզուներով։

Պատմութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախապատմութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին հնագիտական բացայայտումները Դանիոյ (Denmark) կը վերաբերուին Ք.Ա. 130,000–110,000 թուականներուն[12]։ Դանիա բնակչութիւն ունեցեր է մօտաւորապէս Ք.Ա. 12.500 թուականներուն, իսկ գիւղատնտեսութիւնը այստեղ զարգացեր է մօտ Ք.Ա. 3900 թուականին[13]։ Դանիոյ տարածքին յայտնաբերեր են նաեւ Պրոնզէ դարու (1800–600 Ք․Ա.) դամբարաններ եւ գերեզմանատուներ, ուր թաղուած են պրոնզէ տարատեսակ իրեր եւ Արեւային սայլեր։

Երկաթէ դարու ընթացքին տեղւոյն բնակիչները սկսան գաղթել հարաւ, Հռոմէական կայսրութեան ժամանակ Հռոմէական մարզերը (provinces) սկսան առեւտուրով զբաղիլ տեղի ցեղերուն հետ, այդ մասին կը վկայեն Դանիոյ տարածքին գտնուած Հռոմէական մետաղադրամները։ Մեծ էր նաեւ Քելթական (Celtic) մշակոյթի հետեւանքները տարածաշրջանին վրայ, այս մասին կը վկայեն երկրի տարածքին գտնուած Քելթական սպասքը եւ տարատեսակ այլ իրեր։

Արեւային սայլակի ոսկեջրուած մասը

Պատմաբանները կը հաւատան, որ Դանիոյ նախնիները եկած են Դանիա կղզիներու հարաւէն «Զիլանտ» (Zealand) եւ կը խօսէին վաղ Գերմանական լեզուներով, իսկ Ժութլանտիայի (Jutland) եւ մօտակայ կղզիներուն մեծ մասի բնակիչները Ժութերները եղած են։ Յետագային անոնք հրաւիրուեցան Մեծ Բրիտանիա, որպէս վարձկաններ Բրիտանական թագաւոր Վորթիկերնի (Vortigern) կողմէն եւ բնակութիւն հաստատեցին Կենտի հարաւ-արեւելեան մասը, Ուայթ կղզին (Isle of Wight) նոյնպէս այն կղզիներէն էր, ուր անոնք բնակութիւն հաստատեցին։ Յետագային անոնք ենթարկուեցան ցեղային (ethnic) զտման անգլո-սաքսոններու կողմէն։ Մնացած բնակչութիւնը ձուլուեցաւ Դանիոյ ժողովուրդին հետ։

Միջին դարեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լատպի նաւակը, ամենամեծ թաղուած նաւակնը որ յայտնաբերուած է Դանիոյ մէջ

8-րդ դարէն մինչեւ 10-րդ դար Դան ժողովուրդը յայտնի էր որպէս վայքինկներ։ Նորվեկացիներու եւ շուէտներու հետ անոնք գաղութ հաստատած են եւ առեւտուրով զբաղած Եւրոպայի մեծ մասին հետ։ Վայքինկ նաւագնացները յանկարծակի 9-րդ դարուն յայտնաբերեցին Իսլանտան, Ֆարօ կղզիներու ճամբուն յայտնաբերեցին նաեւ "Վինլանտը" (գինու երկիր), որ այժմ յայտնի է Նիւֆաունտլանտ անուանմամբ Քանատայի մէջ։ Դանիական վայքինկները ամէնէն աշխուժն էին բրիտանական կղզիներուն եւ Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ։ Անոնք ժամանակաւորապէս բնակութիւն հաստատեցին Անգլիա, Իրլանտա եւ Ֆրանսա, ուր հիմնեցին Նորմանտան։ Շատ անգլո-սաքսոններ այս ժամանակահատուածին բնակութիւն հաստատեցին Դանիա, ետքը տեղափոխուեցան Անգլիա։ Ինչպէս կը վկայեն սեպագիր գրութիւնները, Դաները քրիստոնէութին ընդունած են մօտ 965 թուականին, որուն գլխաւոր տարածողը Հերալտ Պլիւթութը եղած է։ Կայ այն ենթադրութիւնը, որ Դանիան դարձած է քրիստոնեայ քաղաքական պատճառներով, որպէսզի ապահովագրուի աճող քրիստոնէական ուժի ներխուժումէն եւ Գերմանիոյ հետ առեւտրային յարաբարութիւններու պահպանմամբ։ Այս ժամանակահատուածին Հերալտը կառուցեց վեց ամրոց Դանիոյ տարածքին, իսկ աւելի ուշ կառուցեց Դաներվիրկէն։ 11-րդ դարու սկզբը Քնուտ մեծը յաղթանակ տարաւ եւ միաւորեց Դանիան, Անգլիան եւ Նորվեկիան մօտ 30 տարի[14]։

Բարձր եւ ուշ միջնադարերուն Դանիան նուաճեց նաեւ Սքանիան (Սքոնը, Հալլանտը եւ Պլեքինկը) եւ Դանիական Էսթոնիան, ինչպէս նաեւ Սուեզլիքի եւ Հոլշթէյնի դքսութիւնները։

1397 թուականին, Դանիան միութիւն ստեղծեց Նորվեկիոյ եւ Շուէտի հետ, այն կը ղեկավարէր Մարկրիթ Ա. թագուհին։ Միութեան երեք երկիրներու իրաւունքները հաւասար էին։ Սակայն Մարկրիթի ղեկավարութիւնը Դանիային կու տար փոքր շատ իրաւունքներ[15]։ Այսպէս սկանտինաւեան պատմութեան յաջորդ 125 տարին կապուած էր այս միութեան հետ։

Բողոքականներու բարեփոխումները Սկանտինաւիա եկան 1530-ականներուն եւ յաջորդեց քաղաքացիական պատերազմը, Դանիան ընդունեց Լիւթերականութիւնը 1536 թուականին։ Աւելի ուշ Դանիան Նորվեկիայի հետ ստեղծեց նոր միութիւն։

Վաղ Ժամանակակից Պատմութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոլանտայի ճակատամարտը, Դանիա-Նորվեկական եւ Նիտերլանտական դաշինքի եւ Շուէտական ռազմածովային ուժերու միջեւ՝ 1676-ի Յունիս մէկին։

1523 թուականին Շուէտ՝ Քալմարեան միութիւնէն դուրս գալէն ետք, Դանիան անընդհատ կը փորձէր վերականգնել իր տիրապետութիւնը Շուէտի մէջ։ Առաջին փորձը Հիւսիսային եօթնամեայ պատերազմն էր, որ ընթացաւ 1563 - 1570 թուականներ։ Երկրորդ փորձը Քալմարեան պատերազմն էր, երբ Քրիսթիան 4-րդը յարձակեցաւ Շուէտի վրայ 1611 թուականին, բայց չհասաւ իր հիմնական նպատակին՝ պարտադրել, որ Շուէտն վերադառնայ միութիւն։ Պատերազմը տարածքային փոփոխութիւններ չմտցուց, բայց Շուէտը ստիպուած վճարեց 2 միլիոն արծաթ՝ ռազմական տուգանք[16]։

Քրիսթիան թագաւորը այս միջոցներով կառուցեց քանի մը քաղաքներ եւ ամրոցներ, որոնցմէ ամէնէն յայտնիներն են՝ Կլիւքսթատթը Glückstadt (որպէս հակակշիռ Համպուրկին), Քրիսթիանիան (Christiania) (յետագային վերանուանուեցաւ Օսլօ), Քրիսթիանշաւնը, Քրիսթիանսթատը եւ Քրիսթիանսանտը։ Ոգեշնչուելով Նիտըրլանտներու գաղութատիրական քաղաքականութենէն թագաւոր Քրիսթիանը որոշեց ծրագրաւորել դանիական գաղութատիրական քաղաքականութիւնը, որուն մտահորիզոններուն մէջ կը ծրագրաւորուէր գաղութականացնել Շրի Լանքան, սակայն այս ծրագիրի արդիւնքով յաջողուեցաւ գաղութականացնել Թրանքըպար-ը (Tranquebar) Հնդկաստանի մէջ։ Դանիոյ գաղութատիրական կայսրութիւնը կը սահմանափակուի միայն քանի մը որոշիչ առեւտրային տարածքներով Ափրիկէ եւ Հնդկաստան։

Ֆրետերիքսպորկ դղեակը

Պատերազմի երեսուն տարիներու ընթացքին Քրիսթիան թագաւորը փորձեց ղեկավարել Գերմանիոյ Լիւթերական նահանգները, բայց ջախջախիչ պարտութիւն կրեց Լիւթերի ճակատամարտին[17]։ Որուն հետեւանքով կաթոլիկ բանակը գլխաւորութեամբ՝ Ալպրեխթ ֆոն Վալենշթայնի (Albrecht von Wallenstein) գրաւեց եւ կողոպտեց Յուտլանտ[18] ստիպելով Դանիոյն դուրս գալ պատերազմէն։ Դանիան կարողացաւ խուսափիլ տարածքներ կորսնցնելէ, սակայն տարածաշրջանին ընդհանուր հսկողութիւնը անցաւ Շուէտի ձեռքը։ Շուէտական զօրքերը 1643 թուականին ներխուժեցին Յուտլանտա եւ նուաճեցին Սքանիան (Scania) 1644 թուականին։ Շուէտական ներխուժումին հետեւանքով Դանիոյ գիւղատնտեսութիւնը տուժեց, իսկ բնակչութիւնը նուազեցաւ 20 տոկոսով[19]։

1645 թուականին Պրոմսպրոյի պայմանագրով (Treaty of Brømsebro) Դանիան կորսնցուց Հալլանտը, Կոթլանտը, Դանիական Էսթոնիայի մնացած հատուածը եւ Նորվեկիայի որոշ տարածքներ։ 1657 թուականին Ֆրետերիք Գ.-ը պատերազմ յայտարարեց Շուէտի վրայ եւ ուղղուեցաւ դէպի Պրեմեն-Վերտեն (Bremen-Verden)։ Այս պատճառ դարձաւ, որ դանիական զօրքերը վերջնականապէս ջախջախուին եւ 1658 թուականին Ռոսքիլտի պայմանագրով (Peace of Roskilde) Շուէտին անցան Յուտլանտը, Ֆունենը (Funen) եւ Զիլանտի (Zealand) մեծ մասը։ Չարլզի Ժ. Կուսթաւը (Charles X Gustav) զղջաց, որ ամբողջութեամբ չէր ոչնչացուցած Դանիան եւ սկսաւ Քոփընհակընի երկու տարուան պաշարումը, բայց չկրցաւ գրաւել զայն։ Յաջորդ հաշտութեան պայմանագրով Դանիան յաջողեցաւ պահպանել իր անկախութիւնը։

«Սքանիա պատերազմի» ժամանակ Դանիան փորձեց վերականգնել վերահսկողութիւնը Սքանիոյ մէջ, բայց չյաջողեցաւ։ Յաջորդ «Հիւսիսային Մեծ պատերազմին» (1700–1721 թուականներուն), Դանիան յաջողեցաւ վերականգել հսկողութիւնը Շլեսվիկի եւ Հոլսթէյնի մէջ։ Նափոլէոնական պատերազմներուն Դանիան պահպանեց չէզոք դիրք, շարունակելով առեւտրային յարաբերություններու մէջ մնալ հակամարտող կողմերուն հետ եւ միացաւ Երկրորդ չէզոք զինուած լիկային՝ Ռուսական կայսրուեան, Շուէտի եւ Փրուսիոյ հետ միասին։ Մեծ Բրիտանիան այս միացման ընթացքը համարեց թշնամական արարք եւ յարձակեցաւ Քոփընհակըն վրայ, որուն հետեւանքով Դանիոյ ռազմածովային ուժերը ոչնչացան եւ Քոփընհակընի հատուած մը քանդուեցաւ։ Սկսաւ Դանիա-Բրիտանական պատերազմը, որուն արդիւնքով Դանիան կանգնեցաւ տնտեսական շրջափակման եւ տնտեսութիւնը անկման եզրին կանգնեցաւ։ Դանո-Նորվեկիական դաշինքը խզուեցաւ «Քիէլի պայմանագրով» 1814 թուականին։ Նորվեկիան Շուէտի հետ ստեղծեց նոր միութիւն, որ գոյատեւեց մինչեւ 1905 թուականին։ Դանիան ի վիճակի եղաւ պահպանել Իսլանտիան, Ֆերոյի կղզիները եւ Կրինլենտը։

Կերպարուեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «2015 Population 1st July»։ Stat.gl։ Statistics Greenland։ Վերցված է 18 January 2016 
  2. «Population, births, deaths and migrations by sex, village/city, monthly (1985–2015)»։ Hagstova.fo։ Hagstova Føroya։ Վերցված է 18 January 2016 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Denmark»։ International Monetary Fund։ Վերցված է October 2015 
  4. «2015 Human Development Report»։ United Nations Development Programme։ 2015։ Վերցված է 14 December 2015 
  5. Harhoff, Frederik (1993) Rigsfællesskabet (Realm). Århus: Klim, p. 498. ISBN 87-7724-335-8 (դան.), (անգլերէն)ամփոփումով
  6. «Transparency International – the global coalition against corruption»։ Transparency.org։ 15 December 2010։ Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 2 (չաշխատող հղում)
  7. Francesca Levy, "The World's Happiest Countries", Forbes 2010 հուլիսի 14 (անգլերէն)
  8. Francesca Levy, "Table: The World's Happiest Countries", Forbes 2010 հուլիսի 14 (անգլերէն)
  9. Kristian Andersen Nyrup, Middelalderstudier Bog IX. Kong Gorms Saga (դան.)
  10. Indvandrerne i Danmarks historie, Bent Østergaard, Syddansk Universitetsforlag 2007, ISBN 978-87-7674-204-1, pp. 19–24 (դան.)
  11. J. de Vries, Altnordisches etymologisches Wörterbuch, 1962, 73; N. Å. Nielsen, Dansk etymologisk ordbog, 1989, 85–96. (գերմ.)
  12. Michaelsen (2002), p. 19.
  13. Nielsen Poul Otto (May 2003)։ «Denmark: History, Prehistory»։ Royal Danish Ministry of Foreign Affairs։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 22 November 2005-ին։ Վերցված է 2006 թ․ մայիսի 1 
  14. Lund Niels (May 2003)։ «Denmark – History – The Viking Age»։ Denmark։ Royal Danish Ministry of Foreign Affairs։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2006 մայիսի 10-ին։ Վերցված է 24 June 2012  (անգլ.) Historical Atlas of Denmark (անգլ.)
  15. Palle Lauring, A History of the Kingdom of Denmark (Host & Son Co.: Copenhagen, 1960) p. 108. (անգլ.)
  16. «Kalmarkriget 1611–1613»։ Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 11 October 2007-ին։ Վերցված է 2007 թ․ մայիսի 4  (շվեդ.)
  17. Parker, pp. 69–70.
  18. Parker, p. 70.
  19. Geoffrey Parker (2001). "Europe in crisis, 1598–1648". Wiley-Blackwell. p.205. ISBN 0-631-22028-3 (անգլ.)