Դայսյո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դայսյո թուրը պատվանդանի վրա, Էդո դարաշրջան

Դայսյո (ճապ.՝ 大小, բառացիորեն թարգմանվում է որպես «մեծ-փոքր»[1]), սամուրայի զույգ թրեր, որոնք բաղկացած են սյոտո (կարճ թրից) և դայտո (երկար թրից): Դայտո թրի երկարությունը 66 սմ-ից ավելի է, իսկ սյոտո թրի երկարությունը` 33—66 սմ: Դայտո թուրը սամուրայի հիմնական զենքն էր, իսկ սյոտո թուրը` լրացուցիչ զենք:

Դայսյոն օգտագործվում էր բացառապես սամուրայական դասի կողմից: Այդ օրենքը սրբորեն պահպանվում էր և բազմիցս հաստատվում ռազմական առաջնորդների և սյոգունների կողմից:

Դայսյոն սամուրայի համազգեստի բաղկացուցիչ մասն էր կազմում, նրա դասային վկայականը: Ռազմիկներն իրենց զենքի հետ վարվում էին համապատասխան կերպով` հետևում էին նրա վիճակին, իրենց մոտ էին պահում նույնիսկ քնելու ժամանակ: Այլ դասերը կարող էին օգտագործել միայն վակիձասի կամ տանտո տիպի թրերը:

Սամուրայական էթիկան պահանջում էր տուն մտնելիս հանել երկար թուրը (որպես կանոն, այն մնում էր ծառայի մոտ կամ հատուկ պատվանդանի վրա), իսկ կարճ թուրը սամուրայները միշտ կրում էին իրենց հետ և օգտագործում էին այն որպես անձնական զենք:

Դայտո և սյոտո: Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ 14-րդ դարը կատանա անվանում էին երկար դաշույնը կամ կարճ թուրը, որը կրում էին գոտկատեղի վրա: Այդ ժամանակ կատանան կատարում էրսյոտո թրի դերը, իսկ որպես դայտո օգտագործվում էր տատի թուրը:

14-15-րդ դարերում կատանա սկսեցին անվանել երկար թուրը (համապատասխանաբար, կատանան սկսեց կատարել դայտո) թրի դերը: Որպես սյոտո սկսեց օգտագործվել կարճ թուր վակիձասին:

Այսպիսով, դայտոն և սյոտոն համարվում են թրերի դաս, բայց ոչ թե որոշակի զենքի անվանում: Այդ հանգամանքը դարձել է տերմինների սխալ օգտագործման պատճառ: Օրինակ, եվրոպական և ռուսական գրականության մեջ կատանա սխալմամբ կոչվում է միայն երկար թուրը (դայտո):

Սովորաբար մարտի ժամանակ օգտագործվում էր դայսյո թրերից միայն մեկը: Երկու թրերով մարտը դասվում էր Ռյոտո էկզոտիկ տեխնիկային (ճապ.՝ 両刀術), որը համարվում է Տենսին Սյոդեն Կատորի Սինտո-ռյու դպրոցի մասը: Նմանատիպ տեխնիկան համարվում է նաև Խյոխո Նիտեն Իտի-ռյու դպրոցի մասը (ճապ.՝ 兵法二天一流), որը ստեղծել է Միյամոտո Մուսասին:

Հետաքրքրաշարժ փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ըստ առասպելի առաջին սամուրայական թուրը (կլորացված ձևով) ձուլել է Ամակունին և նրա որդի Ամակուրան[2].
  • Սովորական դարբինն իր կյանքի ընթացքում պատրաստել է միջինը մոտ հարյուր թուր[2]:
  • Չնայած նրան, որ դարբինների մեծ մասը պատկանում էր արհեստագործների դասին, թրերի ձուլման գործընթացի ժամանակ նրանց թույլատրվում էր հագնել պալատական արիստոկրատիայի` կուգեի հագուստը[2]:
  • Որոշ դարբիններ պատկանում էին վերին խավերին, որոնցից առավել հայտնի է Կայսր Գո-տոբան, ով իր ձեռքով պատրաստել է մի քանի թուր[2]:
  • Հայտնի դարբինները տիտղոսներ էին ստանում, երբեմն` պալատական կոչումներ[2]:
  • Գերմանիայում երկկոթանի թուրը հաճախ կրում էին կարճ թրի հետ միասին, որը կոչվում էր կացբալգեր:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The Japanese sword, Kanzan Satō, Kodansha International, 1983 p.68
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 К. С. Носов «Вооружение Самураев»

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]