ԴՆԹ-պոլիմերազ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

ԴՆԹ պոլիմերազ, ֆերմենտ, որը մասնակցում է ԴՆԹկրկնապատկման պրոցեսին։ Այս դասի ֆերմենտները կատալիզում են դեզօքսիռիբոնուկլեոտիդների պոլիմերացումը ԴՆԹ-ի շղթայի երկայնքով, որում կոդավորված ինֆորմացիան ֆերմենտը կարդում է՝ օգտագործելով որպես կաղապար։ Նոր մոլեկուլը հավաքվում է կոմպլիմենտարության սկզբունքի համաձայն։ ԴՆԹ պոլիմերազը համարվում է հոլոֆերմենտ։ Նրա նորմալ ակտիվության համար անհրաժեշտ են մագնեզիումի իոններ, որպես կոֆակտոր ։ Մագնեզիումի իոնների բացակայության դեպքում այն կարելի է համարել ապոֆերմենտ։

ԴՆԹ պոլիմերազի աշխատանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես գիտենք ՆԴԹ-ի երկու շղթաները հակազուգահեռ են։ Դրա ծայրերը կոչվում են 3' վերջ, 5' վերջ։ Ռեպլիկացիան միաժամանակ անընդհատ է երկու ուղղություններով։ Միայն 3'-5' ուղղւթյամբ է ԴՆԹ-ն համարվում անընդհատ մատրիցա ԴՆԹ պոլիմերազի համար։ Այն ավելացնում է նոր նուկլեոտիդներ 3' վերջին և սկսում շղթայի սինթեզը։ ԴՆԹ-ի 3'ծայրը համարվում է «առաջնորդող» (գլխավորող) ։ 5' ծայրից տրանսկրիպցիան կատարվում է կարճ հատվածներով, որոնք կոչվում են Օկազակիի հատվածներ։ Հայտնի ԴՆԹ պոլիմերազներից և ոչ մեկը չի կարող հավաքել նուկլեոտիդային շղթան 0-ից. դրանք կարող են միայն ավելացնել նուկլեոտիդներ արդեն գոյություն ունեցող շղթայի 3'-հիդրօքսիլային խմբին։ Դրա համար ԴՆԹ պոլիմերազին անհրաժեշտ է պրայմեր, որին նա կմիացնի առաջին նուկլեոտիդը։ Պրաիմերը նուկլեինաթթվի փոքրիկ հատված է, որը սինթեզվում է պրայմազ ֆերմենտով։ Որոշ ԴՆԹ պոլիմերազներ կարող են ուղղել ԴՆԹ-ի շղթայի հավաքման ժամանակ առաջացած վրիպակները։ Եթե հայտնաբերվում են սխալ նուկլեոտիդային զույգեր, ԴՆԹ պոլիմերազը ցատկում է մեկ քայլ հետ։ Եվ շնորհիվ իր 3'-5' էկզոնուկլեազային հիդրոլիտային ակտիվության ԴՆԹ պոլիմերազը կարող է բացառել սխալ նուկլեոտիդը շղթայից և տեղադրել դրա տեղը ճիշտը։ Դրանից հետո ռեպլիկացիան կշարունակվի։

ԴՆԹ պոլիմերազների բազմազանությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]