Գրու Հարլեմ Բրունթլան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրու Հարլեմ Բրունթլան
Gro Harlem Brundtland2 2009 04 20.jpg
Ծնվել է ապրիլի 20, 1939({{padleft:1939|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:20|2|0}}) (77 տարեկան)
Ծննդավայր Բերում
Քաղաքացիություն Flag of Norway.svg Նորվեգիա
Կրթություն Օսլոյի համալսարան և Հարվարդի բժշկական դպրոց
Մասնագիտություն բժիշկ, քաղաքական գործիչ և դիվանագետ
Աշխատավայր Միավորված ազգերի կազմակերպություն
Ամուսին Arne Olav Brundtland
Ծնողներ հայր՝ Gudmund Harlem
Զբաղեցրած պաշտոններ Նորվեգիայի վարչապետ, Նորվեգիայի վարչապետ, Նորվեգիայի վարչապետ և Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ
Քաղաքական կուսակցություն Նորվեգական բանվորական կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Դագ Համարշոլդի պատվո մեդալ, Կարլ Մեծի միջազգային շքանշան[1], Premio Fredrikke, «Պեր Գյունտ» մրցանակ, Ինդիրա Գանդիի մրցանակ, Չորս Ազատությունների մրցանակ, Blue Planet Prize և Q211692?
Անդամություն Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա և Norwegian Association for Women's Rights
Ստորագրություն
Gro Harlem Brundtland Signature.svg
Gro Harlem Brundtland Վիքիպահեստում

Գրու Հարլեմ Բրունթլան (նորվ.՝ Gro Harlem Brundtland, ապրիլի 20, 1939, Բերում), նորվեգացի հասարակական և քաղաքական գործիչ: 1981-1996 թվականների ընթացքում երեք անգամ ընտրվել է Նորվեգիայի վարչապետ, 1974-1979 թվականներին եղել է Նորվեգիայի բնապահպանության նախարարը: 1998-2003 թվականներին զբաղեցրել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գործադիր տնօրենի պաշտոնը: 2007 թվականի մայիսի 1-ից ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի դեսպանն է կլիմայի փոփոխության հարցերով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրու Հարլեմը ծնվել է 1939 թվականի ապրիլի 20-ին նորվեգացի բժշկ, քաղաքական գործիչ Նորվեգական բանվորական կուսակցության անդամ Գուդմունդ Հարլեմի ընտանիքում: Մայրը Շվեդիայի հպատակ է եղել: 1960 թվականին Գրուն ամուսնացել է Արնե Ուլաֆ Բրունթլանի հետ: 1963 թվականին բժշկության դոկտորի աստիճանով ավարտել է Օսլոյի համալսարանը, իսկ 1965 թվականին ընդհանուր առողջապահության մագիստրոսի կոչումով` Հարվարդի համալսարանը: 1966-1969 թվականներին աշխատել է բժիշկ Նորվեգիայի առողջապահական համակարգում: 1969 թվականից աշխատել է բժիշկ Օսլոյի հասարակական դպրոցների առողջապահության ծառայությունում:

Քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես և հայրը, Գրու Հարլեմը ևս Նորվեգական բանվորական կուսակցության անդամ է: 1974-1979 թվականներին զբաղեցրել է Նորվեգիայի բնապահպանության նախարարի պաշտոնը:

1981 թվականին նա դառնում է կուսակցության ղեկավար և ստանում վարչապետի պաշտոն, քանի որ իր կուսակցությունը խորհրդարանում մեծամասնություն էր կազմում: Այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է փետրվարի 4-ից մինչև 1981 թվականի հոկտեմբերի 14-ը: Նա դարձել է առաջին կին վարչապետը Նորվեգիայում: 1986 թվականի մայիսի 9-ից մինչև 1989 թվականի հոկտեմբերի 16-ը նա կրկին զբաղեցրել է այդ պաշտոնը: Նախարարների այդ կաբինետն աչքի է ընկել կանանց մեծ թվով. 18 նախարարներից 8-ը կին են եղել: 1990 թվականի նոյեմբերի 3-ին Գրու Հարլեմը երրորդ անգամ է դառնում վարչապետ: 1992 թվականին նա թողնում է պաշտոնը` տեղը զիջելով Տուրբյորն Յագլանդին: 1994 թվականին Գրու Հարլեմն արժանացել է Կառլ Մեծի մրցանակին Եվրոպայի միավորման գործում իր ներդրումների համար: 1996 թվականին թողել է վարչապետի պաշտոնը և հեռացել քաղաքականությունից:

Գրու Հարլեմը ներկա է եղել Բիլդերբուրգյան ակումբի հավաքույթներին, Մադրիդյան ակումբի անդամ է:

Վարչապետի պաշտոնում Գրու Հարլեմը հայտնի է եղել իր մուլտիմշակութային քաղաքականությամբ` կողմ լինելով մշակութային տարբերությունների պահպանմանն ու զարգացմանը: 2011 թվականի հուլիսի 22Անդերս Բրեյվիկը, հարձակում գործելով Նորվեգական բանվորական կուսակցության երիտասարդական ճամբարի վրա, հայտարարել է, որ իր գլխավոր նպատակն է եղել սպանել Գրու Հարլեմին: Սակայն Գրուին գաջողվել է զերծ մնալ նրա հարձակումից, քանի որ դեպքից մի քանի ժամ առաջ լքել էր Ուտյոա կղզին[2]:

Աշխատանք միջազգային կազմակերպություններում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1983 թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Խավիեր Պերես դե Կուելյարը Գրու Հարլեմին հրավիրել է ղեկավարելու ՄԱԿ-ի` շրջակա միջավայրի պահպանության միջազգային հանձնաժողովը, որը զբաղվում էր կայուն զարգացման մշակմամբ և հասարակական լայն ու բաց քննարկումներով: Իր ունեցած նշանակալից դերի համար հանձնաժողովը հաճախ անվանել են «Բրունթլանի հանձնաժողով»: 1987 թվականին հանձնաժողովը հրապարակել է «Մեր ընդհանուր ապագան» զեկուցումը, որ հայտնի է «Բրունթլանի հաշվետվություն» անունով: Այն նվիրված է եղել կայուն զարգացման միասնական օպտիմալ տարբերակ ընտրելուն: Հանձնաժողովը «21-րդ դարի օրակարգ» ծրագրի շրջանակներում 1992 թվականին մասնակցել է «Երկրի գագաթնաժողովի» անցկացմանը:

1998 թվականի մայիսին Գրու Հարլեմ Բրունթլանը ընտրվել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գործադիր տնօրեն: Նա անդամակցել է մակրոտնտեսության և առողջապահության հանձնաժողովին, որը գլխավորել է Ջեֆրի Սաքսը: Գրուն պայքարել է բռնության դեմ` այն համարելով հասարակական առողջապահության հիմնախնդիր, գլխավորել է ծխելու դեմ միջագային պայքարը: Նրա ղեկավարությամբ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը դարձել է առաջին խոշոր գործատուն, ով աշխատանքի ընդունման նախապայման է դրել ծխելու վնասակար սովորույթից զերծ լինելը: 2003 թվականին Scientific American ամսագիրը Բրունթլանին հռչակել է տարվա քաղաքական առաջնորդ սուր անակնկալ շնչառական համախտանիշի դեմ պայքարում: 2003 թվականի հուլիսի 21-ին թողել է պաշտոնը:

2004 թվականին բրիտանական The Financial Times թերթը Գրու Հարլեմին դասել է վերջին 25 տարիների առավել ազդեցիկ գործիչների շարքում, որտեղ զբաղեցրել է 4-րդ տեղը Հովհաննես Պողոս II-ից, Միխայիլ Գորբաչովից և Մարգարետ Թետչերից հետո:

2006 թվականին որպես ազդեցիկ քաղաքական գործիչ հետևել է ՄԱԿ-ի` առևտրի և զարգացման համագումարի աշխատանքներին: 2007 թվականի մայիսի 1-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունը Գրու Հարլեմ Բրունթլանին նշանակել է գլխավոր քարտուղարի` կլիմայի փոփոխության հարցերով հատուկ դեսպան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Die Karlspreisträgerin 1994 Gro Harlem Brundtland Ստուգված է դեկտեմբերի 14-ին 2014:
  2. «Главной целью террориста, устроившего стрельбу на острове Утойа, была экс-премьер Норвегии» 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]