Գրոձիսկ Մազովեցկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
լեհ.՝ Grodzisk Mazowiecki
Զինանշան
POL Grodzisk Mazowiecki COA.svg

Grodzisk Mazowiecki 3.jpg
ԵրկիրԼեհաստան Լեհաստան
Հիմնադրված է1522 թ.
Մակերես13,19 կմ²
Բնակչություն32 125 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2019)
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Փոստային ինդեքսներ05-825
Պաշտոնական կայքgrodzisk.pl(լեհ.)
##Գրոձիսկ Մազովեցկի (Լեհաստան)
Red pog.png

Գրոձիսկ Մազովեցկի (լեհ.՝ Grodzisk Mazowiecki), քաղաք Լեհաստանի Մազովեցյան վոևոդությունում. նույնանուն գավառի (պովյատի) վարչական կենտրոնն է; Ունի գյուղաքաղաքային գմինայի (շրջանի) կարգավիճակ։ 2002 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 13,19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 30 718[1]։

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XI դարում Գրոձիսկի ներկայիս տարածքում ամրոց է հիմնվել։ 1522 թվականին Սիգիզմունդ Առաջին թագավորը բնակավայրին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։ 1540 թվականին Գրոձիսկը հրդեհի ճարակ է դարձել։ 1655 թվականին՝ պատմության մեջ «հեղեղ» անվանումով մտած շվեդական ավերիչ արշավանքի ժամանակ հրդեհվել, ավերվել է ևս մեկ անգամ։

Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո (1795 թ.) քաղաքն ընկել է Պրուսիայի տիրապետության տակ։

1845 թվականին Գրոձիսկը երկաթգծով կապվել է երկրի մայրաքաղաք Վարշավայի հետ։ 19-րդ դարի վերջերից բնակավայրը համբավվել է որպես հանքային բուժիչ ջրերով առողջարան։ 1915 թվականին վերստին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, որից զրկվել էր ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակաշրջանում[2]։

1940—1941 թվականներին գերմանացի ֆաշիստներն այստեղ հիմնել են հրեական գետտո, որտեղ կալանված շուրջ 6000 հրեաներին ոչնչացրել են։ Այդ դաժան ժամանակներում մի կաթոլիկ ագարակապան՝ Ստանիսլավա Սլավինսկան, իր կյանքը վտանգելով, նացիստների հաշվեհարդարից փրկել է բազմաթիվ հրեաների՝ ապաստան տալով, թաքցնելով իր ագարակում[3][4]։ 2008 թվականին իսրայելական «Յադ Վաշեմ» կազմակերպությունը նրան ներառել է «Աշխարհի ազգերի արդարակյացների» ցանկում, արժանացրել պարգևների[3]։ Անձնուրաց կնոջ փրկած հրեաների մեջ է եղել նաև իսրայելցի համբավավոր գործարար Յոսսի Մեյմանի մայրը[4]։

2016 թվականին քաղաքի իշխանությունները պլանավորել են հրեական գերեզմանատան տեղում կառուցել բնակելի համալիր, սակայն բողոքի հզոր ցույցերից հետո ետ են կանգնել իրենց այդ մտադրությունից և պարտավորվել են վերականգնել գերեզմանատան դարպասը՝ եբրայերեն արձանագրությամբ, և ցանկապատել հանգստարանը[5][6]։

Ներկայումս Գրոձիսկ Մազովեցկին տեղական նշանակության արդյունաբերական կենտրոն է Վարշավայի տարածաշրջանում։

Հուշարձաններ և հուշատախտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանի գրոձիսկցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գժեգոժ Կնապսկի (1564—1638) — լեհ հոգևորական գործիչ, բանասեր, բառարանագիր, բանաստեղծ, թատերագիր, հանրագիտակ, մանկավարժ

Գործընկեր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start 
  2. pl:Grodzisk Mazowiecki
  3. 3,0 3,1 Sudilovsky Judith (հոկտեմբերի 6, 2008)։ «Catholic to be honored posthumously for saving Jews during Holocaust»։ The Catholic Voice։ Վերցված է հոկտեմբերի 21, 2016 
  4. 4,0 4,1 Lefkovitz Etgar (սեպտեմբերի 18, 2008)։ «94-year-old Holocaust survivor reconnects with family that saved her life»։ The Jerusalem Post։ Վերցված է հոկտեմբերի 21, 2016 
  5. http://www.jta.org/2016/02/22/news-opinion/world/polish-town-saves-jewish-cemetery-from-developers
  6. http://www.jta.org/2014/11/26/news-opinion/world/polish-town-plans-to-turn-jewish-cemetery-into-apartment-complex.
  7. W Grodzisku Mazowieckim odsłonięto pomnik Leonida Teligi |data dostępu = 2019-09-09 |opublikowany = zagle.se.pl |url = https://zagle.se.pl/zeglarstwo/w-grodzisku-mazowieckim-oslonieto-pomnik-leonida-teligi-aa-Eo9q-tgij-uzyF.html}}
  8. Obchody 75. rocznicy likwidacji grodziskiego getta - |data = 2016-02-12 |data dostępu = 2019-09-13 |opublikowany = wpr24.pl |url = http://wpr24.pl/obchody-75-rocznicy-likwidacji-grodziskiego-getta/ |język = pl-PL}}
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Gminy partnerskie - Miasto i Gmina Grodzisk Mazowiecki - tu przyszłość jest dziś! |data = |data dostępu = 2019-09-27 |opublikowany = www.grodzisk.pl |url = https://grodzisk.pl/urzad-miejski/gminy-partnerskie/ |język = pl}}
  10. «Radviliskis»։ Radviliskis։ Արխիվացված է օրիգինալից ապրիլի 8, 2014-ին։ Վերցված է մայիսի 3, 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]