Jump to content

Գրոձիսկ Մազովեցկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Գրոձիսկ Մազովեցկի
լեհ.՝ Grodzisk Mazowiecki
Զինանշան

52°6′32″N 20°37′30″E / 52.10889°N 20.62500°E / 52.10889; 20.62500
ԵրկիրԼեհաստան Լեհաստան
ՀամայնքGmina Grodzisk Mazowiecki?
Հիմնադրված է1522 թ.
Մակերես13,19 կմ²
Բնակչություն▲33 708 մարդ (մարտի 31, 2021)[1]
Փոստային դասիչ05-825
Պաշտոնական կայքgrodzisk.pl​(լեհ.)
Գրոձիսկ Մազովեցկի (Լեհաստան)
Գրոձիսկ Մազովեցկի (Լեհաստան)

Գրոձիսկ Մազովեցկի (լեհ.՝ Grodzisk Mazowiecki), քաղաք Լեհաստանի Մազովեցյան վոևոդությունում. նույնանուն գավառի (պովյատի) վարչական կենտրոնն է; Ունի գյուղաքաղաքային գմինայի (շրջանի) կարգավիճակ։ 2002 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 13,19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 30 718[2]։

Ժողովրդագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XI դարում Գրոձիսկի ներկայիս տարածքում ամրոց է հիմնվել։ 1522 թվականին Սիգիզմունդ Առաջին թագավորը բնակավայրին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։ 1540 թվականին Գրոձիսկը հրդեհի ճարակ է դարձել։ 1655 թվականին՝ պատմության մեջ «հեղեղ» անվանումով մտած շվեդական ավերիչ արշավանքի ժամանակ հրդեհվել, ավերվել է ևս մեկ անգամ։

Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո (1795 թ.) քաղաքն ընկել է Պրուսիայի տիրապետության տակ։

1845 թվականին Գրոձիսկը երկաթգծով կապվել է երկրի մայրաքաղաք Վարշավայի հետ։ 19-րդ դարի վերջերից բնակավայրը համբավվել է որպես հանքային բուժիչ ջրերով առողջարան։ 1915 թվականին վերստին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, որից զրկվել էր ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակաշրջանում[3]։

1940—1941 թվականներին գերմանացի ֆաշիստներն այստեղ հիմնել են հրեական գետտո, որտեղ կալանված շուրջ 6000 հրեաներին ոչնչացրել են։ Այդ դաժան ժամանակներում մի կաթոլիկ ագարակապան՝ Ստանիսլավա Սլավինսկան, իր կյանքը վտանգելով, նացիստների հաշվեհարդարից փրկել է բազմաթիվ հրեաների՝ ապաստան տալով, թաքցնելով իր ագարակում[4][5]։ 2008 թվականին իսրայելական «Յադ Վաշեմ» կազմակերպությունը նրան ներառել է «Աշխարհի ազգերի արդարակյացների» ցանկում, արժանացրել պարգևների[4]։ Անձնուրաց կնոջ փրկած հրեաների մեջ է եղել նաև իսրայելցի համբավավոր գործարար Յոսսի Մեյմանի մայրը[5]։

2016 թվականին քաղաքի իշխանությունները պլանավորել են հրեական գերեզմանատան տեղում կառուցել բնակելի համալիր, սակայն բողոքի հզոր ցույցերից հետո ետ են կանգնել իրենց այդ մտադրությունից և պարտավորվել են վերականգնել գերեզմանատան դարպասը՝ եբրայերեն արձանագրությամբ, և ցանկապատել հանգստարանը[6][7]։

Ներկայումս Գրոձիսկ Մազովեցկին տեղական նշանակության արդյունաբերական կենտրոն է Վարշավայի տարածաշրջանում։

Հուշարձաններ և հուշատախտակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանի գրոձիսկցիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Գժեգոժ Կնապսկի (1564—1638) — լեհ հոգևորական գործիչ, բանասեր, բառարանագիր, բանաստեղծ, թատերագիր, հանրագիտակ, մանկավարժ

Գործընկեր քաղաքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ https://bdl.stat.gov.pl/api/v1/data/localities/by-unit/071413005044-0920380?var-id=1639616&format=jsonapi
  2. ↑ «Bank Danych Lokalnych». Główny Urząd Statystyczny. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 3-ին.
  3. ↑ pl:Grodzisk Mazowiecki
  4. 1 2 Sudilovsky, Judith (2008 թ․ հոկտեմբերի 6). «Catholic to be honored posthumously for saving Jews during Holocaust». The Catholic Voice. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  5. 1 2 Lefkovitz, Etgar (2008 թ․ սեպտեմբերի 18). «94-year-old Holocaust survivor reconnects with family that saved her life». The Jerusalem Post. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  6. ↑ http://www.jta.org/2016/02/22/news-opinion/world/polish-town-saves-jewish-cemetery-from-developers
  7. ↑ http://www.jta.org/2014/11/26/news-opinion/world/polish-town-plans-to-turn-jewish-cemetery-into-apartment-complex.
  8. ↑ W Grodzisku Mazowieckim odsłonięto pomnik Leonida Teligi |data dostępu = 2019-09-09 |opublikowany = zagle.se.pl |url = https://zagle.se.pl/zeglarstwo/w-grodzisku-mazowieckim-oslonieto-pomnik-leonida-teligi-aa-Eo9q-tgij-uzyF.html}}
  9. ↑ Obchody 75. rocznicy likwidacji grodziskiego getta - |data = 2016-02-12 |data dostępu = 2019-09-13 |opublikowany = wpr24.pl |url = http://wpr24.pl/obchody-75-rocznicy-likwidacji-grodziskiego-getta/ |język = pl-PL}}
  10. 1 2 3 4 5 6 Gminy partnerskie - Miasto i Gmina Grodzisk Mazowiecki - tu przyszłość jest dziś! |data = |data dostępu = 2019-09-27 |opublikowany = www.grodzisk.pl |url = https://grodzisk.pl/urzad-miejski/gminy-partnerskie/ |język = pl}}
  11. ↑ «Radviliskis». Radviliskis. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 3-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրոձիսկ Մազովեցկի» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գրոձիսկ_Մազովեցկի&oldid=10514165» էջից