Գրոհում (նկար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Գրոհում
Suomineito.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչEdvard Isto?
տարի1899
բարձրություն200 սանտիմետր
լայնություն140 սանտիմետր
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էNational Museum of Finland?
հավաքածուNational Museum of Finland?
կայք
The Attack (painting by Isto) Վիքիպահեստում

«Գրոհում» (ֆին.՝ Hyökkäys), ֆինն նկարիչ, ակադեմիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Էդվարդ Իստոյի նկարներից: Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1899 թվականին: Յուղաներկով կտավի չափերն են 200 × 140 սմ: Այսօր «Գրոհում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆինլանդիայի ազգային թանգարանում (Հելսինկի):

Կոմպոզիցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էդվարդ Իստոն իր «Գրոհում» ստեղծագործությունը նվիրել է Ֆինլանդիայի ռուսականացմանը և այլաբանորեն պատկերել է երկգլխանի արծվին ու ֆինն աղջկան՝ Ֆինլանդիայի կույսին:

Հեղինակը նկարը վրձնել է յուղաներկով՝ կտավի վրա, որի չափերը կազմում են՝ 200×140 սմ: Նկարն իրենից ներկայացնում է քաղաքական մշակույթի բնորոշ վառ օրինակ, որը հարուստ է սիմվոլիզմի և դրամատիզմի տարրերով[1]: Ռուսական երկգլխանի արծիվը հարձակվում է աղջկա վրա՝ Ֆինլանդիայի կույսի, որն այդ երկրի խորհրդանիշն է[2]: Աղջկա հանդերձանքը հիմնականում ճերմակ է ու կապույտ, որը խորհրդանշում է Ֆինլանդիայի դրոշի գույները, իսկ գոտկատեղին ամրացրած ճարմանդի վրա Ֆինլանդիայի զինանշանն է: Երիտասարդ և առաքինի աղջիկը ոսկեծամ է. նա անօգնական տեսք ունի և խուճապի է մատնված: Աղջկան հեղինակը պատկերել է անդունդի եզրին՝ փոթորկոտ ծովափին: Աղջկա ձեռքին կա գիրք՝ Ֆինլանդիայի օրենսգիրքը՝ Ֆինլանդիայի մեծ իշխանության խորհրդանիշը: Օդում Էդվարդ Իստոն պատկերել է հարձակվող հսկայական սարսափելի թռչնի՝ երկգլխանի արծվի, որը խորհրդանշում է Ռուսական կայսրությունը: Արծիվը հարձակվել է աղջկա վրա և ուզում է ձեռքից խլել ու ոչնչացնել գիրքը, որի վրա լատիներեն գրված է «LEX», որը թարգմանաբար նշանակում է «օրենք»: Արծիվը մագիլներով քրքրում է օրենսգիրքը: Փոթորկոտ ծովը, մուգ երկինքը, անբերրի ծովափը խորհրդանշում են Ռուսական կայսրության կողմից ֆինլանդական օրենքների ոտնահարումը, իսկ աղջկա ոտքերի մոտ վայր ընկած կրակարանը խորհրդանշում է անցած-գնացած բարօրության ժամանակները: Չնայելով այս սարսափելի տեսարաններին՝ հեռվում՝ հորիզոնում, երևում է նոր օրվա այգաբացը[3][4][1][5][6]:

Պատմություն և ճակատագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էդվարդ Իստոն Ֆինլանդիայում ճանաչում չունեցող նկարիչ էր: Սակայն նկարելով «Գրոհում» ստեղծագործությունը, որը քաղաքական թեմայով ստեղծված գործ է, դարձավ Ֆինլանդիայի ամենահայտնի նկարիչներից մեկը, իսկ կտավը՝ երկրի խորհրդանիշներից մեկը[7][8]: Հեղինակը կտավն ավարտին հասցրեց 1889 թվականին, հենց այն նույն տարում, երբ Ռուսաստանի կայսր Նիկոլայ II-ը կիրառության մեջ դրեց փետրվարյան մանիֆեստը[2], որը սահմանափակում էր Ֆինլանդիայի ինքնավարությունը, ֆիննական սեյմի լիազորությունները, ինչպես նաև Ֆինլանդիայի մեծ իշխանությունը դարձնում էր կայսերական օրենքների սուբյեկտ: Այդ ժամանակահատվածը Ֆինլանդիայում անվանում են «հալածանքների ժամանակներ». ռուսաց լեզուն մուտք էր գործում ֆինլանդական կյանք՝ դպրոցից մինչև պետական կառավարում, որի արդյունքնում ֆինները կանգնեցին մայրենի լեզուն կորցնելու վտանգի առաջ[7]: Հենց այդ բարդ իրավիճակը, լարվածությունը կտավին հանձնեց Էդվարդ Իստոն[5], որում պատկերված է Ռուսաստանի ու Ֆինլանդիայի հարաբերությունները[9]: Նկարի ստեղծման գաղափարը հեղինակին տվել է ընկերոջ Բենյամին Այոյի կինը՝ Էմմա Այոն[2]: Նկարի համար որպես բնորդուհի կեցվածք է ընդունել Էմմա Կյույոստյայյան, ով Իստոյի մոտ հատուկ ժամանեց Ալատորնիոյից[10]: Ըստ արվեստի պատմաբանների, հեղինակը նկարը սկսել է վրձնել Բեռլինում, իսկ 1899 թվականի ամռանը ավարտին հասցրել Հելսինկիում[8]:

1899 թվականին նկարը գաղտնի ցուցադրության է ներկայացվել Կայվոպույստովյում՝ մի սեփական տանը, որտեղ շատ քիչ մարդիկ տեսան այս ստեղծագործությունը[10][11]: Նկարի հազարավոր կրկնօրինակները տարածվեցին ամբողջ Ֆինլանդիայի տարածքով, ինչպես նաև հասան Շվեդիա և Գերմանիա[2]: Գերմանական «Meissenbach & Rippart» ֆիրման տասը հազար փորագրանկար ստեղծեց[10]: Իստոն անձամբ կրկնօրինակները տարածում էր Ֆինլանդիայի տարածքում՝ վտանգի ենթարկելով իրեն, քանի որ դրա համար կարող էր աքսորվել Սիբիր[11]: Այս կերպով նկարը տեսան հազարավոր ֆիններ և այն դարձավ երիտասարդ ֆինների յուրօրինակ սրբապատկերը[5]: Իստոյի «Գրոհում» ստեղծագործությունը դարձավ ազգային խորհրդանիշ ու կարևոր դեր խաղաց ֆինների համար անկախության պայքարում[12]: Նկարը պաշտոնապես արգելվեց երկրում տարածել[13]. վերատպությունները գրաքննադատության էին արժանանում, տպագրական մեքենաները՝ ոչնչացվում[11]:

1900 թվականին Իստոն արտագաղթում է Շվեդիա և բնակվում Ալատորնիայի տեղական պաստորի տանը[10]: 1902 թվականին նկարն առաջին անգամ ցուցադրության է ներկայացվել շվեդաֆիննական սահմանից ոչ հեռու գտնվող Հապարանդա քաղաքում: Մի քանի տարի անց նկարիչը կտավը վաճառքի հանեց շատ յուրօրինակ ձևով: Նա թողարկեց վիճակախաղի տոմսեր՝ 20 մարկ արժողությամբ, սակայն ոչ մեկը խաղին չմասնակցեց: Հետո հեղինակը կտավը վաճառեց Լուլեո քաղաքի բիզնեսմեններից մեկին, որից էլ Նիիլո Հելանդերը գնեց Հեյնոլա քաղաքից: Վերջինիս այրին նկարը վաճառեց Հնությունների ազգային խորհրդին[10]: Այսօր «Գրոհում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Հելսինկիում գտնվող Ֆինլանդիայի ազգային թանգարանում[14][15]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Stites, 2010, էջ 60
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Rönkkö, 1990, էջ 41
  3. Schoolfield, 1998, էջ 399
  4. Jussila et al., 1999, էջ 72
  5. 5,0 5,1 5,2 Haarmann, 2016, էջ 124
  6. Nicholas Prindiville The Return of the Ingrian Finns: Ethnicity, Identity and Reforms in Finland’s Return Immigration Policy 1990-2010. — School of Slavonic and East European Studies[en]. — University College London, 2015. — С. 32. — 319 с.
  7. 7,0 7,1 «Eetu Isto "Hyökkäys" 1899»։ Transnational Learning Network։ Վերցված է 6 августа 2017 
  8. 8,0 8,1 Aimo Reitala[fi] (13 октября 2004)։ «Isto, Eetu (1865-1905)»։ Suomen kansallisbiografia[fi]։ Վերցված է 6 августа 2017 
  9. Tristan Hamel Looking for Risto. — Aalto University, 2012. — С. 37. — 197 с.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Honkanen, 1983, էջ 26–27
  11. 11,0 11,1 11,2 Raija Forsström (19 октября 1999)։ «The Attack - a symbol of independence for 100 years»։ Helsingin Sanomat։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-06-27-ին։ Վերցված է 6 августа 2017 
  12. «The Story in Paintings: The spirits of nations»։ The Eclectic Light։ 10 сентября 2016։ Վերցված է 6 августа 2017 
  13. «Finlandia by Jean Sibelius»։ This Is Finland։ Վերցված է 6 августа 2017 
  14. «Kansallismuseon perusnäyttely»։ Национальный музей Финляндии։ Վերցված է 6 августа 2017 
  15. «Eetu Isto Hyökkäys-maalaus vuodelta 1899»։ Национальный музей Финляндии։ Վերցված է 6 августа 2017 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]