Գրոզնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Գրոզնի
Грозный
Դրոշ Զինանշան
Flag of Grozny (Chechnya).png Coat of Arms of Grozny (Chechnya).png

Grozny.png
Գրոզնին
Կոորդինատներ: 43°19′0″ հս․ լ. 45°42′0″ ավ. ե. / 43.31667° հս․. լ. 45.70000° ավ. ե. / 43.31667; 45.70000
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Քաղաքային օկրուգՉեչնիա
Ներքին բաժանում4 վարչական շրջաններ
ՔաղաքապետԻսլամ Քադիրով
Հիմնադրված է1818 թ.
Այլ անվանումներԳրոզնայա
Մակերես324,16 կմ²
ԲԾՄ130 մետր
Պաշտոնական լեզուչեչեներեն, ռուսերեն
Բնակչություն 292.630[1] մարդ (2010)
Խտություն954.870 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա446.630
Ազգային կազմչեչեններ, ռուսներ, ինգուշներ, հայեր
Կրոնական կազմՍուննի իսլամ, Ուղղափառ եկեղեցիներ, Հայ Առաքելական եկեղեցի
ՏեղաբնականունԳրոզնեցի
Ժամային գոտիUTC+03:00
Հեռախոսային կոդ8712
Փոստային ինդեքսներ364000–364099
Պաշտոնական կայքgroz-mer.ru
##Գրոզնի (Ռուսաստան)
Red pog.png
##Գրոզնի (Չեչնիա)
Red pog.png

Գրոզնի (չեչեներեն՝ Соьлжа-ГӀала), Չեչնիայի մայրաքաղաքն է։ Հյուսիսային Կովկասի ամենամեծ քաղաքներից է՝ մակերեսով երկրորդը և բնակչությամբ երրորդը։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է շուրջ 292600 մարդ, ինչը Չեչնիայի ընդհանուր բնակչության մոտ 22%-ը։

Հայերը Գրոզնիում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրոզնիում հայերը բնակություն են հաստատել 19-րդ դարի 1-ին կեսին: Նրանք կենտրոնացել են քաղաքի կենտրոնում գտնվող մի մեծ թաղամասում, զբաղվել առևտրով: 1872-ին գործել է Ս. Առաքելոց հայկական եկեղեցին (քանդվել է 1932-33-ին՝ խորհրդային իշխանությունների կարգադրությամբ): 20-րդ դարի սկզբին բացվել է հայկական ծխական դպրոց: 1911-ին ստեղծվել է թատերախումբ:

Հայերի թիվն աճել է Գրոզնիում արդյունաբերության բուռն զարգացման հետևանքով: Նրանք այստեղ են տեղափոխվել ինչպես Հյուսիսային Կովկասից, այնպես էլ Անդրկովկասից: Մասնակցել են քաղաքի սոցիալ-տնտեսական կյանքի բոլոր ոլորտներին: Հայտնի էին խոշոր հայ վաճառականների առևտրական տները՝ «Ա. Ի. Ռոստեանով», «Գ. Ա. Սաֆարյանց և ընկ.», «Ն. Բաղրամով, Տերտերյանց և ընկ.» և ուրիշներ:

1893-ին հայազգի Ի. Հախվերդովը Գրոզնիում բացել է առաջին նավթահորը, նա էլ հիմնել է կերոսինի գործարանը, որը հետագայում վերափոխվել է նավթավերամշակման ձեռնարկության: Գրոզնիում ստեղծվել են Բաքվի հայ նավթարդյունաբերողներ Լիանոզովների, Մայիլովների, Ծատուրովների ընկերությունների մասնաճյուղերը: Հայերը չուգունաձուլական գործարանների ու արհեստանոցների տերեր էին: Ֆանիևների, Մանթաշևների, Լիսիցյանների ձեռնարկությունները քաղաքի արդյունաբերության կորիզն էին: Անդրկովկասից մեծ թվով հողազուրկ հայ գյուղացիներ գալիս էին Գրոզնի և աշխատանքի ընդունվում քաղաքի արդյունաբերական ձեռնարկություններում: 1913-ին Գրոզնիում բնակվել է 1400 հայ: Նրանք նկատելի դեր են խաղացել քաղաքի հասարակական կյանքում: 1910-ական թթ. քաղաքային դումայի նախագահն էր Գ. Ա. Երզնկյանը: 1920-ին Գրոզնիում ապրել է 5 հազարից ավելի հայ:

Խորհրդային իշխանության տարիներին հայերի ազգային կյանքն անկում է ապրել: Քաղաքում բնակվող հայերն աշխատել են նավթարդյունաբերության ձեռնարկություններում, լուսավորության, առողջապահության, մշակույթի բնագավառներում: 1990-ական թթ. սկիզբ առած Չեչենական պատերազմի տարիներին հայերի մեծ մասը լքել է քաղաքը և տեղափոխվել Ռուսաստանի այլ շրջաններ[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]