Գրիգոր Պիրլիչև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գրիգոր Պիրլիչև
բուլղար․՝ Григор Пърличев
Grigor Parlichev cropped.jpg
Ծննդյան անունբուլղար․՝ Григор Ставрев Пърличев
Ծնվել էհունվարի 18, 1830(1830-01-18)[1][2]
ԾննդավայրՕխրիդ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էհունվարի 25, 1893(1893-01-25)[1][2] (63 տարեկանում)
Վախճանի վայրՕխրիդ, Օսմանյան կայսրություն
Մասնագիտությունլեզվաբան, բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրող և ուսուցիչ
Լեզուբուլղարերեն, հունարեն և նոր հունարեն
Ազգությունբուլղարացի
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունԱթենքի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներO Armatolos?, Autobiography of Grigor Parlichev?, Q20500437? և 1762 leto?
ԶավակներCyril Parlichev?
ԱզգականներCyril Parlichev?, Petar Manev? և Q12298430?
Grigor Parlichev Վիքիպահեստում

Գրիգոր Ստավրև Պիրլիչև (բուլղար․՝ Григор Ставрев Пърличев, մակեդ.՝ Григор Прличев, հունվարի 18, 1830(1830-01-18)[1][2], Օխրիդ, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 25, 1893(1893-01-25)[1][2], Օխրիդ, Օսմանյան կայսրություն), ծնունդով Մակեդոնիայից բուլղարացի լուսավորիչ[3][4], գրող և թարգմանիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիրլիչևի հայրական տունը Օխրիդում

Գրիգոր Պիրլիչևը ծնվել է 1830 թվականի հունվարի 18-ին Օխրիդում՝ արհեստավորի ընտանիքում: Սովորել է եկեղացական ուսումնարանում: Օխրիդում եղել է հունարենի ուսուցիչ: 1850-1951 և 1958 թվականներին սովորել է բժշկություն Աթենքում, 1960 թվականին տեղափոխվել է Աթենքի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ: Այդ նույն տարի հաղթել է գրական մրցույթում՝ հանդես գալով հունարեն «Ο Αρματωλός» վիպերգությամբ, և արժանացել է «Երկրորդ Հոմերոս» մականվանը: Օքսֆորդում և Բեռլինում հրաժարվել է կրթաթոշակից և վերադարձել է Օխրիդ, քանի որ նրա միշտ հիշեցնում էին նրա ոչ հունական ծագման մասին[5]:

Պիրլիչևը սկսել է եղեկեցական ծառայությունը բուլղարերենով, որի համար ենթարկվել է հունական արքեպիսկոպոս Միլետիայի ճնշումներին: Կյանքի այդ շրջանում Պիրլիչևը ակտիվորեն բուլղարերեն էր սովորում, որը անվանում էր սլավոնական[6]: Այդ պահից մինչև իր օրերի ավարտը գրել է միայն բուլղարերենով:

1869 թվականին Օխրիդում բացել է «Սուրբ Կլիմենտ» առաջին ազգային գրադարանը և դասավանդում է բուլղարերեն Օխրիդում, Ստրուգայում, Գաբրովոյում, Բիտոլայում և Սալոնական բուլղարական տղամարդկանց գիմնազիայում: 1870 թվականի գրողը թարգմանում է իր հունական վիպերգությունը և հունարենից բուլղարերեն վաղ աշխատանքները, ինչպես նաև գրում է նոր «Սկանդերբեգ»-ը: Պիրլիչև դարձել է առաջինը, ով Գոմերը «Իլիադա»-ն թարգմանել է բուլղարերեն, սակայն քննադատները բարձր չեն գնահատել նրա լեզվի օգտագործումը: Նա օգտագործում էր հին եկեղեցա-սլավոնական լեզվի և իր օխրիդյան բարբառը, որը շատ հեռու էր կանոնական բուլղարերենից[7]: Պիրլիչև կանգնել է նաև ազգային մակեդոնական գրականության ակունքների մոտ[8]:

Նրա որդի Կիրիլ Պիրչիլևը Հյուսիսային Մակեդոնիայում և Բուլղարիայում եղել է հեղափոխական շարժման գլխավոր անձ էր:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118951998 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Vassil Karloukovski։ «G. Pyrlichev, Avtob. - 16»։ www.kroraina.com։ Վերցված է 2018-03-31 
  4. Detrez Raymond (2007)։ Canonization through Competition: The Case of Grigor Părličev (part of the "Literature Thoughts collection")։ Literature institute։ էջեր 57–58 
  5. Shoreless Bridges: South East European Writing in Diaspora / Elka Agoston-Nikolova. — Rodopi, 2010. — С. 56—57. — ISBN 9042030208
  6. Jolanta Sujecka Profile of Grigor Prličev (Grigorios Stawridis)(անգլ.) // Colloquia Humanistica. — 2015. — В. 1. — Т. 0. — С. 239–241. — ISSN 2392-2419.
  7. «S·P·I·N - Study Platform on Interlocking Nationalisms» (անգլերեն)։ S·P·I·N - Study Platform on Interlocking Nationalisms։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-08-28-ին։ Վերցված է 2018-03-31 
  8. L. M. Danforth The Macedonian Conflict: Ethnic Nationalism in a Transnational Worl. — Princeton University Press, 1995. — С. 50, 62.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարլիչևի Ինքնակենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Parlichev, Grigor. Ինքնակենսագրություն: Сборник за народни умотворения, наука и книжнина, book IX, Sofia (1894) (բուլղ.)
  • Parlichev, Grigor. Автобиографија. Skopje, 1967 (scan)(մակեդ.)

Կենսագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Shapkarev, Kuzman. Материали за възраждането на българщината в Македония от 1854 до 1884 г. Неиздадени записки и писма (Materials about the Bulgarian Revival in Macedonia from 1854 to 1884. Unpublished Notes and Letters). Balgarski Pisatel, Sofia (1984) [1] (բուլղ.)
  • Sprostranov, Evtim. По възражданьето в град Охрид (On the Revival in the City of Ohrid), Сборникъ за Народни Умотворения, Наука и Книжнина, book XIII, Sofia, pp 621–681 (1896) [2] (բուլղ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]