Գրիգորի Գագարին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գրիգորի Գագարին
G. G. Gagarin 1867.jpg
Ծնվել էմայիսի 11, 1810(1810-05-11)
ԾննդավայրՍանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[1]
Վախճանվել էհունվարի 30, 1893(1893-01-30)[2] (82 տարեկանում)
Մահվան վայրChâtellerault[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Մասնագիտությունարվեստների գործիչ, դիվանագետ, սրբանկարիչ, նկարիչ, գրող և ճարտարապետ
ՊարգևներՍուրբ Ալեքսանդր Նևսկու ասպետական շքանշան Սուրբ Աննայի Առաջին Փառքի շքանշան Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան Սպիտակ արծվի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 2-րդ աստիճանի շքանշան Q52563445? Q52565790? և Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան
Grigory Gagarin Վիքիպահեստում

Գրիգորի Գրիգորևիչ Գագարին (ռուս.՝ князь Григорий Григорьевич Гагарин, ծնվ. մայիսի 11, 1810 թ. Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - մահ. հունվարի 30, 1893 թ. Շատելռո, Ֆրանսիա), իշխան, ռուս նկարիչ, նկարազարդող, արվեստի հետազոտող, ճարտարապետ, Նորին կայսերական մեծության պալատական օբեր-գոֆմեյստեր, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի փոխնախագահ, գեներալ-մայոր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրիգորի Գագարինը Գագարինների իշխանական տան ավագ սերնդի ներկայացուցիչներից էր: Ծնվել է 1810 թվականի ապրիլի 29-ին (մայիսի 11), դիվանագետի ընտանիքում: Հայրը իշխան Գրիգորի Իվանովիչ Գագարինն էր՝ բանաստեղծ և արվեստների հովանավոր, իսկ մայրը՝ Եկատերինա Պետրովնա Սոյմոնովան[3]: Երբ Գրիգորին վեց տարեկան էր, նրանց ընտանիքը մեկնեց Եվրոպայում ճամփորդելու, որի ընթացքում նրանք հաստատվեցին Իտալիայում: Այնտեղ ընտանիքի հայրը կատարում էր դեսպանի պարտականություններ: Գագարինների տունը Հռոմում դարձել էր ռուսական համայնքի մշակութային կյանքի կենտրոն: Նրանց մշտապես հյուրընկալվում էին Գեղարվեստի ակադեմիայի թոշակառուներ՝ Ալեքսանդր և Կառլ Բրյուլովները, Ֆեոդոր Բրունին, Սիլվեստր Շչեդրինը, Պյոտր Բասինը և Սամուիլ Հալբերգը: Գրիգորիի հայրը երիտասարդ նկարիչներին օգնում էր պատվիրատուներ գտնելու գործում, նրանց համար թույլտվություն էր ստանում՝ Հռոմի մասնավոր հավաքածուներում պահվող նկարներից կրկնօրինակներ անելու համար[4]:

Գրիգորին վաղ տարիքից հետաքրքրվում էր նկարչությամբ: Նրա առաջին փորձերը թվագրվում են 1815 թվականով: Դրանք հիմնականում ջրաներկով արված նկարներ էին, ընտանեկան դիմանկարներ և գեղանկարներ: Հաճախ օգնում էր ընտանեկան թատրոնի բեմանկարների հարցում: Ոչ միայն նրա շրջապատը, այլ նաև Իտալիայում և Հռոմում տիրող մթնոլորտը ազդում էին նրա «էսթետիկական աշխարհընկալման» զարգացման վրա, քանի որ Հռոմն այն ժամանակ Եվրոպայի գեղարվեստական կենտրոնն էր: 14 տարեկանում նա ընդունվել է Սիենայի Պտղոմեոսի քոլեջը: Ընտանիքի հետ ճամփորդելու ընթացքում այցելել է նաև Փարիզ, որտեղ ապրում էր մորաքույրը՝ Սոֆյա Սվեչինան[5]:

1829 թվականին Գրիգորի Գագարինը Փարիզում գրագրի պաշտոնով աշխատանքի է անցել: Այդ ընթացքում հնարավորություն է ստացել Սորբոնում ճարտարապետություն և շինարարական գործ սովորել, զուգահեռաբար դասախոսություններ էր լսում մաթեմատիկայի, իրավունքի, բանասիրության և փիլիսոփայության թեմաներով[6]:

1832 թվականին Գրիգորին մեկնել է Սանկտ Պետերբուրգ: Հասարակության մեջ նա արագորեն ձեռք է բերել հմուտ նկարչի համբավ: Նա ծանոթացել է Վասիլի Ժուկովսկու, Ալեքսանդր Պուշկինի, Վլադիմիր Օդոևսկու հետ: 1832 թվականին նա մի շարք նկարազարդումներ է կատարել Պուշկինի «Ռուսլան և Լյուդմիլա» պոեմի համար, իսկ 1833 թվականին՝ «Հեքիաթ Սալթան թագավորի մասին» հեքիաթի համար: Նույն թվականին մեկնել է Մոսկվա, որտեղ ջրաներկով նկարել է մոսկովյան ճարտարապետական հուշարձանները: Նրա ուրվանկարները առանձնանում են մանրամասների պատկերմանն ուղղված ուշադրությամբ և հաջող կերպով մատուցում են շինություններից փոխանցվող ընդհանուր տպավորությունը:

1841 թվականին Գրիգորի Գագարինը ընդգրկվել է զինվորական ծառայության մեջ, պարգևատրվել Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանով: 1842 թվականին մասնակցել է իշխան Ալեքսանդր Չերնիշովի Դաղստան կատարվող արշավանքին: 1848 թվականին գործուղվել է Թիֆլիս՝ իշխան Միխայիլ Վորոնցովի մոտ: Բացի զինվորական և վարչական պարտավորություններից, որոնց համար արժանացել է մի շարք շքանշանների և կոչումների (ռոտմիստր, գնդապետ, գեներալ-մայոր), Գագարինը աշխատանք է տարել նաև կովկասյան քաղաքների կարիքները հոգալու համար: Թիֆլիսում նրա նախագծով կառուցվել է թատրոնի շենք, վերականգնել է Սիոնի վանքի և այլ վանքերի, այդ թվում նաև Վրացական Բեթանիա վանքի որմնանկարները:

1858 թվականին նրան շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում, իսկ 1859 թվականին ստացել է Գեղարվեստի ակադեմիայի փոխնախագահի պաշտոնը[7]: 1864 թվականին անցել է քաղաքացիական ծառայության՝ գաղտնի խորհրդականի պաշտոնով: Ակադեմիայի փոխնախագահի պաշտոնն զբաղեցրել է մինչև 1872 թվականը:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդության տարիներին երկար ժամանակով արտասահմանում գտնվելը նպաստել էր արվեստի նկատմամբ Գրիգորի Գագարինի ունեցած սիրո ձևավորմանը: Նա զբաղվում էր գեղանկարչությամբ և դեպի Արևելք կատարած ճամփորդությունները նպաստեցին, որպեսզի հրապուրվեր բյուզանդական սրբանկարչության և զարդապատկերների ոճով: Հետագայում նա փորձել է կապ տեսնել բյուզանդական և ռուսական արվեստների միջև: Հայտնի են «Le Caucase pittoresque» շքեղ հրատարակության համար արված նրա նկարները: Գրիգորի Գագարինը նկարներ ունի նաև հայկական թեմաներով («Իջևանատուն Էրիվանում», «Էջմիածնի վանքը», «Հայ վաճառականների կանգառը», «Հայուհին», «Սևանա լճի ափին» և այլն):

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրիգորի Գագարինն ամուսնացել է երկու անգամ: Առաջին անգամ ամուսնացել է 1843 թվականին՝ իշխան Նիկոլայ Դոլգորուկովի (Երկայնաբազուկ) դստեր՝ Աննա Նիկոլաևնայի հետ: Ունեցել են մեկ դուստր: Ծննդաբերելուց մի քանի օր հետո կինը մահացել է:

1847 թվականին ամուսնացել է պետական գործիչ, նահանգապետ Անդրեյ Դաշկովի դստեր՝ Սոֆյա Դաշկովայի հետ: Այդ ամուսնությունից ունեցել է վեց երեխա:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]