Jump to content

Գրենլանդիայի ճգնաժամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրենլանդիայի ճգնաժամ
Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից բողոքի ցույցեր, Կոպենհագեն, 2026 թվական
Ամսաթիվ2025 թվականի հունվարի 20-ից մինչ օրս
ՊատճառԳրենլանդիայի ամերիկյան անեքսիայի սպառնալիքներ
Ջեֆ Լենդրիի նշանակումը որպես ԱՄՆ հատուկ դեսպան Գրենլանդիայում
Կարգավիճակշարունակվող
Հակամարտող կողմեր
Ղեկավարներ

Գրենլանդիայի ճգնաժամ, Դոնալդ Թրամփի երկրորդ վարչակազմի օրոք՝ 2025 թվականից Միացյալ Նահանգների կողմից անեքսիայի ենթարկելու մի քանի փորձեր ընդդեմ Գրենլանդիայի, որը Դանիայի Թագավորության ինքնավար տարածք է, ինքնին Եվրոպական Միության մաս է կազմում և որի քաղաքացիները նաև Եվրամիության (ԵՄ) քաղաքացիներ են։ Սա հանգեցրել է մի կողմից Միացյալ Նահանգների, մյուս կողմից՝ Դանիայի Թագավորության, Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամների միջև հակամարտության[1]։ Թրամփը նախկինում՝ իր առաջին նախագահության ընթացքում փորձել է գնել Գրենլանդիան, սակայն մերժում է ստացել․ Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենն ասել է, որ առաջարկն «աբսուրդ» է[2]։ 2025 և 2026 թվականներին շարունակական սրացումներից հետո գիտնականները և մեկնաբանները ԱՄՆ-ի գործողությունները որակել են որպես հիբրիդային պատերազմի մի ձև[3], և այդ ամենը 2026 թվականին հանգեցրել է ԱՄՆ-ԵՄ առևտրային պատերազմի[4]։

2024 թվականին վերընտրվելուց ի վեր Թրամփը մի քանի անգամ սպառնացել է ներխուժել Գրենլանդիա և տարածել է կեղծ տեղեկություններ կղզու պատմության և ժամանակակից անվտանգության մասին[5]։ Դանիայի պաշտպանության հետախուզական ծառայության 2025 թվականին հրապարակված պաշտոնական դանիական սպառնալիքի գնահատականում պատմության մեջ առաջին անգամ Միացյալ Նահանգները նշվել է որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ մեկտեղ[6][7]։ Դանիական հետախուզությունը զգուշացրել է, որ Գրենլանդիան դարձել է «տարբեր տեսակի ազդեցության քարոզարշավների» թիրախ՝ Դոնալդ Թրամփի համակիր օտարերկրյա դերակատարների կողմից[8]։ 2025 թվականի օգոստոսին Դանիական հեռարձակման կորպորացիան հաղորդել է, որ Դանիայի անվտանգության և հետախուզության ծառայության (PET) վերահսկողության տակ են Դոնալդ Թրամփի հետ կապեր ունեցած առնվազն երեք ամերիկացի տղամարդ՝ Գրենլանդիա ներթափանցելու և Դանիայի հետ նրա հարաբերություններում տարաձայնություններ ստեղծելու փորձերի համար[9]։ Թրամփի գործողությունները համեմատվել են ռուսական հիբրիդային պատերազմի հետ[10]։

Դանիացի քաղաքական գործիչները կոչ են արել փակել Գրենլանդիայում ԱՄՆ հյուպատոսությունը՝ Դանիայի ինքնիշխանությունը խաթարելու գործում ունեցած դերի համար[11]։ Պիտուֆիկ տիեզերակայանի հրամանատար Սյուզաննա Մայերսը՝ Գրենլանդիայում ամենաբարձր աստիճան ունեցող ամերիկացի սպան, հայտարարել է, որ Գրենլանդիայի հասցեին Թրամփի հնչեցրած սպառնալիքները «չեն արտացոլում Պիտուֆիկ տիեզերակայանը», ինչի հետևանքով Թրամփը նրան ազատել է պաշտոնից[12]։ Թրամփը սպառնացել է Գրենլանդիայի հարցում «ինչ-որ բան անել»՝ «ուզեն, թե չուզեն»[13]։ Նա ասել է, որ իրեն «միջազգային իրավունք պետք չէ», և որ ԱՄՆ-ի համար «կարող է ընտրություն լինել» Գրենլանդիան գրավելու և ՆԱՏՕ-ն պահպանելու միջև[14], հավելելով, որ ինքը կընտրի Գրենլանդիան «դժվարին ճանապարհը», եթե Դանիան չհրաժարվի իր տարածքից[15]։ Թրամփը նշել է, որ անձնական հոգեբանական կարիք ունի «տիրանալու» Գրենլանդիային[14][16]։ Նա դա կապել է 2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակը չստանալու հետ և ասել է, որ այլևս պարտավորված չի զգում մտածել «միայն խաղաղության մասին»[17], իսկ Սպիտակ տունը Գրենլանդիայի վերաբերյալ իր պահանջները առաջ է մղել ծայրահեղ աջակողմյան, նեոնացիստական և սպիտակների գերակայության մեմերի միջոցով[18]։ IՀամատեղ հայտարարության մեջ Գրենլանդիայի և Դանիայի վարչապետները նշել են, որ Գրենլանդիայի դեմ ԱՄՆ ճնշման արշավն անընդունելի է, որ Գրենլանդիան ոչ մի դեպքում չի վաճառվում, և որ ԱՄՆ-ն անհարգալից վերաբերմունք է ցուցաբերում[19]։ Թրամփի սպառնալիքները Գրենլանդիայի բնակչությանը տրամադրել են Միացյալ Նահանգների դեմ[20]։ 2025 թվականին Գրենլանդիայում տեղի են ունեցել Միացյալ Նահանգների դեմ ուղղված լայնամասշտաբ բողոքի ցույցեր[21][22], իսկ 2026 թվականին Գրենլանդիայում և Դանիայում կրկին անցկացվել են հակաթրամփյան «Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից» («Hands off Greenland») բողոքի ակցիաներ[23]։ «Գրենլանդիան վաճառքի ենթակա չէ» արտահայտությունը դարձել է Թրամփի դեմ ուղղված բողոքի ցույցերի հիմնական կարգախոսը[24]։

Դանիայի Թագավորության ինքնիշխանությանը և տարածքային ամբողջականությանը սպառնացող գործողությունները հանցագործություններ են համարվում դանիական քրեական օրենսդրությամբ[25]։ Գրենլանդիայում գտնվող դանիական զորքերը օրենքով պարտավոր են պաշտպանել դանիական տարածքը և, ռազմական օրենքի համաձայն, «անմիջապես սկսել մարտը՝ առանց հրամաններ սպասելու կամ խնդրելու» «դանիական տարածքի վրա հարձակման դեպքում»[25]։ Դանիայի կառավարությունը հաստատել է, որ հրամանը մնում է ուժի մեջ[26] իսկ Պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ դանիական զորքերը անմիջապես ուժով կարձագանքեն Գրենլանդիա ներխուժմանը[27]։ Պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Ռասմուս Յարլովը հայտարարել է, որ Դանիան կպաշտպանի իր տարածքը և կկիրառի ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածը, եթե ԱՄՆ-ը հարձակվի[28]։ ԵՄ պաշտպանության հանձնակատար Անդրիուս Կուբիլյուսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի կողմից Գրենլանդիա ներխուժումը կլինի ՆԱՏՕ-ի վերջը, և որ ԵՄ անդամները պարտավոր կլինեն օգնության հասնել Դանիային[29]։ Դանիան և ՆԱՏՕ-ի ութ դաշնակիցներ «Արկտիկական դիմացկունություն» գործողության շրջանակում Գրենլանդիա են տեղակայել ռազմական ուժերի ուժեղացումներ՝ տարածքը պաշտպանելու նպատակով[30]։ Համատեղ Արկտիկական հրամանատարությունը ուժեղացնելու նպատակով 200 մարտական պատրաստվածություն ունեցող դանիացի զինծառայողների նախնական տեղակայումից հետո Դանիան հունվարի 19-ին հայտարարել է հետագա «էական» լրացուցիչ տեղակայման մասին[31]։ Ի պատասխան՝ Թրամփը առևտրային պատերազմ է սկսել ԵՄ-ի հետ[32]։ Արդյունքում, ԵՄ առաջնորդները հայտարարել են, որ առաջարկվող ԵՄ-ԱՄՆ առևտրային համաձայնագրի հաստատումը չի կարող շարունակվել[33] և խոստացել են վճռական, ԵՄ-ի մասշտաբով արձագանք[34], ԵՄ առաջնորդները քննարկել են ԱՄՆ-ի դեմ Հարկադրանքի դեմ պայքարի գործիքի աննախադեպ կիրառումը[35]։ YouGov-ի անցկացրած հարցումը ցույց է տվել, որ ամերիկացիների միայն 8 %-ն է աջակցել Թրամփի կողմից Գրենլանդիա ներխուժելու սպառնալիքին[36], իսկ ԱՄՆ Կոնգրեսի երկկուսակցական պատվիրակությունն աջակցության դրսևորման նպատակով այցելել է Կոպենհագեն[37][38]։

Նախապատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գրենլանդիան Սկանդինավյան տարածաշրջանի մաս է կազմում
Դանիայի թագավորական նավատորմի ֆրեգատ HDMS Աբսալոն (F341) Գրենլանդիայի ափերի մոտ
Գրենլանդիայի պետության ղեկավար՝ թագավոր Ֆրեդերիկ X-ը, և Գրենլանդիայի վարչապետ Մուցի Էըզը այցելում են Պիտուֆիկի տիեզերական բազա և թռիչքուղում նրանց դիմավորում է ԱՄՆ բազայի հրամանատար Ջեյսոն Թերին՝ Գրենլանդիայի, Դանիայի և ԱՄՆ դրոշների ֆոնին, 2024 թվականի հունիսի 29: Թագավորը և վարչապետը կանգ են առել բազայում՝ Գրենլանդիայի հյուսիսում գտնվող Քանաք ուղևորվելիս և կրել են ավանդական գրենլանդական կապույտ անորակներ:

Գրենլանդիան Դանիայի թագավորության ինքնավար տարածք է և ավելի քան մեկ հազարամյակ կապված է եղել Դանիայի և Նորվեգիայի սկանդինավյան թագավորությունների հետ՝ սկսած 986 թվականից, երբ այժմյան Նորվեգիայից և Իսլանդիայից սկանդինավյան գաղութարարները բնակություն են հաստատել Գրենլանդիայում[39]։ 13-րդ դարում ժամանել են ինուիտները, որոնք այսօր կազմում են բնակչության մեծամասնությունը՝ դանիական ավելի փոքրաթիվ բնակչության հետ միասին, և մարդկանցից շատերն ունեն խառը ինուիտական և դանիական ծագում։ Գրենլանդացիները, որոնք ԵՄ քաղաքացիներ են, հաճախ սերտ ընտանեկան և մշակութային կապեր ունեն Դանիայի հետ, և այնտեղ ապրում են հազարավոր մարդիկ[40]։ Գրենլանդիան Նորվեգական կայսրության մաս է դարձել 1261 թվականին, որը հետագայում միացել է Դանիայի հետ 1380 թվականին։ 1814 թվականին Գրենլանդիան մնացել է Դանիայի թագի կազմում՝ Նապոլեոնյան պատերազմներից հետո Շվեդիայի հետ կնքված Քիլի հաշտության պայմանագրի շրջանակներում։ 1916 թվականին ստորագրված Դանիական Արևմտյան Հնդկաստանի պայմանագրով ԱՄՆ կառավարությունը բացահայտորեն ճանաչել է Դանիայի ինքնիշխանությունն ամբողջ Գրենլանդիայի նկատմամբ։ Դանիան 1921 թվականին՝ Վերսալյան պայմանագրից հետո, հայտարարել է Գրենլանդիայի լիակատար ինքնիշխանությունն ամբողջ Գրենլանդիայի նկատմամբ[41]։ 1933 թվականին Նորվեգիան, որը գրավել էր Արևելյան Գրենլանդիայի մի մասը, ընդունել է Իհլենի հայտարարության հետ կապված Միջազգային արդարադատության մշտական ​​պալատի որոշումը, որով հաստատվում էր Դանիայի ինքնիշխանությունն ամբողջ Գրենլանդիայի նկատմամբ, և հրաժարվել է իր պահանջից[42]։

Դանիայի 1953 թվականի Սահմանադրությունը վերջ է դրել Գրենլանդիայի գաղութային կարգավիճակին՝ այն լիովին ինտեգրելով դանիական պետությանը որպես կանոնավոր կոմսություն՝ ապագաղութացման ջանքերի շրջանակներում և Գրենլանդիայի նահանգային խորհրդի համաձայնությամբ[41]։ 1979 թվականի Գրենլանդիայի ինքնակառավարման հանրաքվեում Դանիան ինքնավարություն է շնորհել Գրենլանդիային, ինչը հանգեցրել է տեղական ինքնակառավարման մարմնի ստեղծմանը, որը պատասխանատու է տեղական հարցերի համար, սակայն Գրենլանդիան մնում է Դանիայի թագավորության մաս, որտեղ Կոպենհագենի կենտրոնական կառավարությունը միակ պատասխանատուն է պաշտպանության և արտաքին քաղաքականության համար։ 2009 թվականին Գրենլանդիան միջազգային իրավունքի համաձայն ճանաչվել է որպես արտաքին ինքնորոշման իրավունք ունեցող ժողովուրդ[41]։

Որպես Սկանդինավյան տարածաշրջանի և Դանիայի Թագավորության մաս՝ Գրենլանդիան Հյուսիսային խորհրդի ասոցացված անդամ է։ Գրենլանդիան Եվրոպական Միության (ԵՄ) արտասահմանյան երկրներից և տարածքներից մեկն է։ Դանիան ՆԱՏՕ-ի տասներկու հիմնադիր անդամ պետություններից մեկն է և 1951 թվականին ԱՄՆ-ի հետ ստորագրել է Գրենլանդիայի պաշտպանության համաձայնագիրը, որը թույլ է տալիս ԱՄՆ զինված ուժերին գործել Գրենլանդիայում Դանիայի համաձայնությամբ՝ ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում[43]։ Այդ համաձայնագրում ԱՄՆ-ն միանշանակ ճանաչել է Դանիայի Թագավորության ինքնիշխանությունը ամբողջ Գրենլանդիայի նկատմամբ[44]։ Առավելագույն շրջանում Գրենլանդիայում տեղակայված է եղել մոտ 10,000 ամերիկացի զինծառայող, որոնցից մոտ 6,000-ը գտնվում էին այժմ Պիտուֆիկ տիեզերակայանի տարածքում։ Սառը պատերազմի ավարտից հետո Գրենլանդիան դարձել է ԱՄՆ համար ավելի ցածր ռազմավարական առաջնահերթություն, և ներկայությունը աստիճանաբար նվազեցվել է մինչև մոտ 150 զինծառայող 2026 թվականի դրությամբ[45]։

Դանիան ուժեղացրել է իր արկտիկական պաշտպանությունը և 2025 թվականին գլխավորել է ՆԱՏՕ-ի խոշոր զորավարժությունները Գրենլանդիայում[46]։ Զորավարժություններին մասնակցել են ավելի քան 550 զինվորներ, այդ թվում՝ հատուկ նշանակության ջոկատայիններ Դանիայից, Նորվեգիայից, Շվեդիայից, Ֆրանսիայից և Գերմանիայից[47][48]։ Սկանդինավյան երկրները նաև համագործակցում են արկտիկական պաշտպանության շուրջ՝ տարածաշրջանում անցկացվող ՆԱՏՕ-ի զորավարժությունների միջոցով, ինչպիսին է 2025 թվականի «Համատեղ Վիկինգ» զորավարժությունը[49]։ 2025 թվականին Դանիան հայտարարել է 14,6 միլիարդ կրոն չափով ծրագրի մասին՝ Արկտիկայի պաշտպանության ուժեղացման համար։[50]

Գրենլանդիան գտնվում է Արկտիկական միացյալ հրամանատար, դանիացի գեներալ Սյորեն Անդերսենի ռազմական հրամանատարության ներքո[51]։ Արկտիկական հրամանատարությունն ունի մոտ 150 մշտական անձնակազմ, բայց պարբերաբար տեղակայում է Դանիայի պաշտպանական ուժերի ստորաբաժանումներ, այդ թվում՝ Արկտիկական արձագանքման ուժերը՝ ինքնաթիռներով և նավերով, որոնք պատրաստ են աջակցել Գրենլանդիայում գտնվող ուժերին[52]։ Սիրիուսի շների սահնակով պարեկային հատուկ նշանակության ստորաբաժանումը գործում է Գրենլանդիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Դանեբորգի շրջակայքում, որը ազգային պարկ է, բայց կազմում է Գրենլանդիայում Դանիայի և դաշնակիցների ռազմական կարողությունների միայն մի փոքր մասը[52]։ 2026 թվականի դրությամբ ՆԱՏՕ-ի անդամները քննարկումներ են վարում Գրենլանդիայում ՆԱՏՕ-ի մշտական առաքելություն՝ «Արկտիկական պահակախումբ» ստեղծելու շուրջ, որը կառուցված է Բալթյան պահակախմբի մոդելով՝ Գերմանիայի առաջարկից հետո[53]։ Գրենլանդիայի իրավապահ մարմիններում աշխատում է մոտ 350 մարդ[54]։

Թրամփի առաջին վարչակազմի օրոք Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն պետք է գնի Գրենլանդիան։ Դանիայի և Գրենլանդիայի կառավարությունները պարզաբանել են, որ Գրենլանդիան վաճառքի համար չէ և չի կարող վաճառվել Դանիայի սահմանադրության համաձայն, և Դանիայի կառավարությունը միշտ մերժել է նման առաջարկները, որոնք վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը անվանել է «աբսուրդային քննարկում»[2]։ Գրենլանդիան հրավիրել է ԱՄՆ ներդրումները՝ հայտարարելով, որ «մենք բաց ենք բիզնեսի համար, բայց վաճառքի ենթակա չենք»[55]։

Թրամփը պաշտոնաթող է եղել 2021 թվականին՝ վերջ դնելով Գրենլանդիան ստանալու նրա սկզբնական ջանքերին։ 2024 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում Թրամփի հաղթանակից հետո վերսկսել է Գրենլանդիայի դեմ իր թշնամական հռետորաբանությունը, սկսել է այն, ինչը փորձագետները նկարագրել են որպես դանիական տարածքի դեմ հիբրիդային պատերազմի արշավ[3][56], ինչը հանգեցրել է դանիական հետախուզության կողմից Միացյալ Նահանգների պաշտոնական դասակարգմանը որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք[7], և սպառնացել է ներխուժել Դանիայի Թագավորություն[57]՝ միաժամանակ սպառնալով Գրենլանդիայի վարչապետին[58]։ Մայքլ Ուոլցն ասել է, որ Թրամփի հետաքրքրությունը Գրենլանդիայի նկատմամբ կապված է «կարևորագույն հանքանյութերի» և «բնական պաշարների» հետ[59]։ Թրամփը մի քանի անգամ տարածել է Գրենլանդիայի վերաբերյալ կեղծ պնդումներ, այդ թվում՝ ենթադրյալ ռուսական և չինական գործունեության մասին[5], որոնք արտաքին գործերի նախարար Լարս Լյոկե Ռասմուսենը մերժել է որպես ապատեղեկատվություն[60]։

ԱՄՆ-ի գործողությունները Գրենլանդիայի և Դանիայի դեմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դեյվիդ Վենսը և նրա կինը՝ Ուշա Վենսը, Պիտուֆիկի տիեզերական բազա չհրավիրված մեկօրյա այցի ժամանակ՝ 2025 թվականի մարտի 28-ին։ Նրանց այցից հետո բազայի հրամանատար Սյուզաննա Մեյերսը աշխատանքից ազատվել է՝ Գրենլանդիայի դեմ ԱՄՆ սպառնալիքներից իրեն և բազան հեռու պահելու համար։

2024 թվականին վերընտրվելուց ի վեր Թրամփը մի քանի անգամ սպառնացել է Գրենլանդիային և Դանիային՝ հրաժարվելով բացառել երկրի ներխուժումը և մասնակցել է Դանիայի դեմ սադրանքներ համարվող գործողությունների և մեկնաբանությունների: 2025 թվականին պաշտոնը ստանձնելուց առաջ Թրամփը հայտարարել է, որ չի բացառի Գրենլանդիայի դեմ տնտեսական կամ ռազմական ուժի կիրառումը՝ ասելով, որ իրեն Գրենլանդիան է պետք[61]։

Ըստ Danmarks Radio-ի՝ Գրենլանդիան գրավելու Թրամփի ծրագրերը բաժանված են երեք հիմնական փուլերի, որոնք սկսվել են 2024 թվականի դեկտեմբերից՝ գրավչության քարոզարշավ, ճնշում Դանիայի կառավարության վրա և գրենլանդական հասարակության ներթափանցում[9]։

2025 թվական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2025 թվականի հունվարին Դոնալդ Թրամփ կրտսերը մասնավոր այցով մեկնել է Գրենլանդիա։ Գրենլանդիայի լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Թրամփի շքախումբը տեղացիներին բաժանել է MAGA գլխարկներ և փորձել է բնակիչների հետ խոսել բարձրախոսով[62][63]։ Գրենլանդիայի խորհրդարանի անդամ Պիպալուկ Լինգեն այցն անվանել է «բեմադրված»[63]։

Փետրվարին հանրապետական կոնգրեսական Բադի Քարթերն ԱՄՆ Կոնգրեսում օրինագիծ է ներկայացվել՝ Գրենլանդիան բռնակցելու և այն «Կարմիր, Սպիտակ և Կապույտ երկիր» վերանվանելու ջանքերը առաջ մղելու համար։ Դանիացի քաղաքական գործիչներն այն որակել են աբսուրդային և դանիա-ամերիկյան հարաբերություններին վնասակար[64][65]։

2025 թվականի մարտին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն առանց հրավերի այցելել է Պիտուֆիկի տիեզերական ռամաբազա և ելույթ ունեցել այն մասին, թե ինչպես է Դանիան հիասթափեցրել գրենլանդացիներին[9]։ Այցը դատապարտել են գրենլանդացի և դանիացի քաղաքական գործիչները և որակվել որպես սադրանք[66][67][68][69][70]։ Այցի հետ կապված՝ Գրենլանդիայում ԱՄՆ ամենաբարձրաստիճան սպա, հրամանատար Սյուզաննա Մեյերսը հայտարարել է, որ Թրամփի վարչակազմի սպառնալիքները Դանիայի թագավորության դեմ «չեն արտացոլում Պիտուֆիկի տիեզերական բազայի դիրքորոշումը»[12]։ Ի պատասխան՝ Մեյերսը հեռացվել է աշխատանքից[71]․ Թրամփի վարչակազմը մեջբերել է այն պահանջը, որ ռազմական ղեկավարները պետք է մնան անկուսակցական և հավատարիմ հրամանատարական շղթային[72]։

2025 թվականի ապրիլին Դանիան մեղադրել է Թրամփի վարչակազմին գաղտնի մարքեթինգային արշավներ անցկացնելու մեջ, որոնք սոցիալական ցանցերի, գովազդի և առաջխաղացման միջոցով նպատակ են հետապնդել համոզել գրենլանդացիներին անջատվել Դանիայից[8][73]։ 2025 թվականին ամերիկացի ազդեցիկ ինֆլուենսերները Նուուկի փողոցներում դոլարային թղթադրամներ են բաժանել[74]։ Սա հանգեցրել է նրան, որ 2025 թվականի օգոստոսին Դանիայի անվտանգության և հետախուզության ծառայությունը (PET) հետևել է Թրամփի հետ կապեր ունեցող առնվազն երեք ամերիկացի տղամարդկանց, որոնք փորձել են Գրենլանդիա ներթափանցել Դանիայի հետ տարաձայնություններ ստեղծելու նպատակով՝ օգտագործելով առկա կամ կեղծ անհամաձայնությունները[9][75]։ Danmarks Radio-ը հաղորդել է, որ հայտնի են այդ երեքի անունները, սակայն, աղբյուրի պաշտպանության նկատառումներից ելնելով, որոշվել է չհանրացնել նրանց անունները[9]։

2025 թվականի դեկտեմբերին Թրամփը Ջեֆ Լենդրիին նշանակել է Գրենլանդիայում հատուկ դեսպան[76]։ Դերը նկարագրվել է որպես ոչ պաշտոնական և միակողմանի[77]։ Լենդրին ասել է, որ կաշխատի Գրենլանդիան ԱՄՆ-ի մաս դարձնելու ուղղությամբ[78] և մտադիր է առանց հրավերի մասնակցել ավանդական շնասահնակով մրցավազքին[79]։ Դանիան կանչել է ԱՄՆ դեսպան Քեն Հաուերիին[80], իսկ արտաքին գործերի նախարար Լարս Լյոկե Ռասմուսենը Լենդրիի հայտարարություններն անվանել է «լիովին անընդունելի»՝ հավելելով. «Մենք պնդում ենք, որ բոլորը, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ն, պետք է հարգանք ցուցաբերեն Դանիայի թագավորության տարածքային ամբողջականության նկատմամբ»[81][82]։

2026 թվական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սթիվեն Միլլեր

2026 թվականին ԱՄՆ-ի կողմից Վենեսուելայում հարվածներից անմիջապես հետո Սպիտակ տան աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Սթիվեն Միլերը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն իրավունք ունի գրավել Գրենլանդիան[83][84]։ Նրա կինը՝ Քեյթի Միլերը, հրապարակել է Գրենլանդիայի քարտեզը, որը ծածկված էր ԱՄՆ դրոշով՝ «ՇՈՒՏՈՎ» գրությամբ, ինչը լայնորեն դատապարտվել է[85][86]։ ԱՄՆ հանրապետական սենատոր Թոմ Թիլիսը Սթիվեն Միլերի հայտարարությունն անվանել է «աբսուրդ»[87]։

2026 թվականի հունվարի 6-ին Թրամփի վարչակազմը սպառնացել է ռազմական գործողությամբ՝ Գրենլանդիայի վերահսկողությունն ստանալու հնարավորության հետ կապված[88]։ ԱՄՆ անանուն բարձրաստիճան պաշտոնյան ասել է, որ «դիվանագիտությունը միշտ նախագահի առաջին տարբերակն է ամեն ինչի հարցում, ինչպես նաև գործարքների կնքումը. նա սիրում է գործարքներ», մինչդեռ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հայտարարել է, որ նպատակը կղզին Դանիայից գնելն է[89]։

Թրամփը հրամայել է Համատեղ հատուկ գործողությունների հրամանատարությանը մշակել ծրագրեր այն բանի համար, ինչը նա անվանել է «Գրենլանդիայի հնարավոր ներխուժում»։ Այս քայլը հանդիպել է Շտաբների պետերի համատեղ կոմիտեի դիմադրությանը[57]։ Թրամփի կուսակցության մի քանի անդամներ նաև ԱՄՆ Կոնգրեսում առաջ են քաշել Գրենլանդիայի միակողմանիորեն բռնակցումը հայտարարելու առաջարկներ, այդ թվում՝ Գրենլանդիան ԱՄՆ դրոշի գույներով վերանվանելու առաջարկներ՝ Կարմիր, Սպիտակ և Կապույտ երկիր։

2026 թվականի հունվարի 9-ին Թրամփը հայտարարել է, որ «ինձ միջազգային իրավունք պետք չէ» և որ ԱՄՆ-ի համար «կարող է ընտրություն լինել» Գրենլանդիան գրավելու և ՆԱՏՕ-ն պահպանելու միջև[14]: Թրամփը հայտարարել է, որ գոյություն ունեցող պայմանագրային իրավունքները բավարար չեն, պնդելով, որ ամբողջական սեփականությունը «հոգեբանորեն անհրաժեշտ է հաջողության համար»[14][16]։ Թրամփը սպառնացել է Գրենլանդիայի հարցում «ինչ-որ բան անել»՝ «ուզեն, թե չուզեն»[13][90], որ նա Գրենլանդիան կվերցնի «կոշտ ճանապարհով», եթե Դանիան չհրաժարվի իր տարածքից[15], պնդելով, որ «այն փաստը, որ [Դանիան] 500 տարի առաջ այնտեղ նավակ է ունեցել, չի նշանակում, որ նրանք տիրապետում են այդ հողին»[91]։

2026 թվականի հունվարի 12-ին Թրամփը հայտարարել է, որ «Այսպես թե այնպես, մենք ունենալու ենք Գրենլանդիան» և որ «մենք խոսում ենք ձեռք բերելու, այլ ոչ թե վարձակալելու, այլ ոչ թե կարճաժամկետ ունենալու մասին»[92]։ Նույն օրը հանրապետական կոնգրեսական Ռենդի Ֆայնը առաջարկել է, որ ԱՄՆ-ն միացնի Գրենլանդիան, ինչը նա անվանել է «Գրենլանդիայի միացման և պետականության մասին օրենք»[93][94]։ Ի պատասխան Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենի այն հայտարարության, որ Գրենլանդիան չի ցանկանում միանալ ԱՄՆ-ին, Թրամփը շարունակել է սպառնալ նրան և հերքել է, որ ճանաչում է նրան[58][95][96]։

Հունվարի 13-ին Թրամփի պաշտոնյաները կրկին սպառնացել են, որ ԱՄՆ նախագահը կարող է ձեռնարկել գործողություններ Գրենլանդիայի նկատմամբ մի քանի շաբաթվա ընթացքում[97]։

Դոնալդ Թրամփի նամակը Նորվեգիային, որով Թրամփը կիսվել է Վաշինգտոնում դեսպանների հետ

Սիրելի Յոնաս,
Հաշվի առնելով, որ ձեր երկիրը որոշեց ինձ չտալ Նոբելյան խաղաղության մրցանակ՝ այն փաստի համար, որ ես կանգնեցրի 8-ից ավել պատերազմներ, ես այլևս չեմ զգում պարտավորություն միայն խաղաղության մասին մտածելու, չնայած այն միշտ առաջնային կմնա, բայց այժմ կարող եմ մտածել այն մասին, թե ինչը լավ և պատշաճ է Միացյալ Նահանգների համար: Դանիան չի կարող պաշտպանել այդ տարածքը Ռուսաստանից կամ Չինաստանից, և ինչու նրանք ընդհանրապես ունեն «տիրապետության իրավունք»։ Գրավոր փաստաթղթեր չկան, պարզապես նավ է մտել այնտեղ հարյուրավոր տարիներ առաջ, բայց մեր նավերը նույնպես այնտեղ են եղել: Ես ավելի շատ եմ արել ՆԱՏՕ-ի համար, քան որևէ այլ անձ՝ դրա հիմնադրման պահից ի վեր, և այժմ ՆԱՏՕ-ն պետք է ինչ-որ բան անի Միացյալ Նահանգների համար: Աշխարհը անվտանգ չէ, եթե մենք չունենք Գրենլանդիայի լիակատար և ամբողջական վերահսկողությունը:
Շնորհակալություն
Նախագահ Դոնալդ Ջ. Թրամփ[98]

2026 թվականի հունվարի 14-ին Թրամփն իր TruthSocial կայքում գրառում է կատարել՝ «ՆԱՏՕ. Ասա Դանիային, որ ՀԻՄԱ դուրս հանի նրանց այստեղից» և կրկնել է այն կեղծ պնդումները, որ Գրենլանդիան պաշտպանող Դանիայի պաշտպանական ուժերը բաղկացած են «երկու շնասահնակներից»[99][100]։

2026 թվականի հունվարի 17-ին Թրամփը TruthSocial-ում գրառում է կատարել «Արկտիկական դիմացկունություն» գործողությանը մասնակցած երկրների նկատմամբ մաքսատուրքեր սահմանելու մասին՝ սկսած 2026 թվականի փետրվարի 1-ից Դանիայի, Նորվեգիայի, Շվեդիայի, Գերմանիայի, Միացյալ Թագավորության, Նիդեռլանդների և Ֆինլանդիայի նկատմամբ սահմանվելիք 10% ներմուծման մաքսատուրքը կկազմի 25% մինչև հունիսի 1-ը[101][102]։

Նորվեգիայի վարչապետ Յոնաս Գահր Ստյորեն ուղղված նամակում, որը Թրամփը խնդրել է կիսել Վաշինգտոնում մի քանի դեսպանների հետ, նա վերահաստատել է «Գրենլանդիայի լիակատար և լիակատար վերահսկողության» իր պահանջը և դա կապել է 2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակը չստանալու հետ՝ գրելով, որ այլևս չի զգում «պարտավորություն մտածել միայն խաղաղության մասին»[98][103][104]։ Նույն օրը ավելի ուշ Թրամփը կրկին հրաժարվել է բացառել Գրենլանդիա ներխուժելու հնարավորությունը[105]։

Վերլուծություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիբրիդային պատերազմի կիրառում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թրամփի վարչակազմի գործողությունները Գրենլանդիայի և Դանիայի դեմ, որոնք սկզբում անվանվել են Գրենլանդիայի ճգնաժամ[106], գիտնականների և մեկնաբանները նկարագրել են որպես հիբրիդային պատերազմ[75][107][108][109], լայն հասկացություն, որը կարող է ներառել քաղաքական պատերազմի, կեղծ լուրերի, դիվանագիտության, իրավական գործընթացների, ռեժիմի փոփոխության և օտարերկրյա ընտրական միջամտության կիրառումը, ի թիվս այլ մեթոդների: Գրենլանդիան միասնական է ԱՄՆ-ի դատապարտման հարցում[110]՝ այն որակելով որպես «բոլորովին նոր և անհանգստացնող իրավիճակ»[111], հաշվի առնելով, որ Գրենլանդիան չունի իրատեսական հակազդեցություններ[112]։

Դանիական լրատվամիջոցները հարցազրույց են վերցրել մի քանի փորձագետներից, որոնք նշել են, որ ԱՄՆ-ի գործողությունները Գրենլանդիայի դեմ անկասկած հիբրիդային պատերազմի են նման[3]։ Հիբրիդային պատերազմի հետազոտող Անդրե Քեն Յակոբսոնը դեռևս 2025 թվականի գարնանը ասել է, որ «[Գրենլանդիայում] իր նպատակներին հասնելու համար Միացյալ Նահանգների կողմից օգտագործվող գործիքները նույնպես ընկնում են հիբրիդային պատերազմին բնորոշ մոխրագույն գոտու մեջ»[113]։ Յակոբսոնը կարծում է, որ Միացյալ Նահանգներն այժմ դիտավորյալ ձգտում է մասնատել Դանիայի Թագավորությունը՝ օգտագործելով հետախուզական գործակալությունները[111], և որ ԱՄՆ-ն Գրենլանդիան գրավելու իր արշավում օգտագործել է իր բոլոր միջոցները՝ բացի սովորական պատերազմից[56]։

ԱՄՆ-ի հիբրիդային պատերազմի և լրտեսության մասին խոսելով՝ DR մեկնաբան Նիլս Ֆասթրուփն ասել է, որ ԱՄՆ-ն 2019 թվականին Գրենլանդիան գնելու փորձից անցել է հիբրիդային ազդեցության գործողությունների, որոնք իրականացրել են Թրամփին մոտ կանգնած մասնավոր անձիք[114]։ Շվեդիայի արտաքին գործերի մեկնաբան և ահաբեկչության փորձագետ Վոլֆգանգ Հանսոնը համեմատել է Թրամփի գործողությունները Ռուսաստանի հիբրիդային պատերազմին՝ նշելով, որ «Թրամփը հասկացավ, որ Գրենլանդիան ռազմական ճանապարհով վերցնելը կլինի թանկ, ռիսկային և լավ չի դիտվի, իսկ հիբրիդային պատերազմը էժան է և հեշտ է հերքել»[10]։

Հետևանքները ՆԱՏՕ-ի համար

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դոնալդ Թրամփը և Վլադիմիր Պուտինը 2025 թվականի Ալյասկայի գագաթնաժողովում։

Գրենլանդիայի դեմ Թրամփի սպառնալիքները նկարագրվել են որպես ՆԱՏՕ-ի համար նոր, հնարավոր է՝ աննախադեպ մարտահրավեր[39], հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ զինված ուժերն արդեն իսկ լիարժեք մուտք ունեն Գրենլանդիա, Դանիան եղել է ԱՄՆ-ի շատ հավատարիմ դաշնակիցը և չինական ներդրումներն ու տեխնոլոգիաները հեռու է պահել Գրենլանդիայից[40]։

ՆԱՏՕ-ի Պաշտպանության քոլեջի նախկին ղեկավար Արնե Բորդ Դալհաուգն ասել է, որ Գրենլանդիայի դեմ Թրամփի սպառնալիքները «թվացյալ են Թրամփի կողմից Պուտինին տրված նվերի տեսքով», ինչը նրան ազատություն է տալիս Արևելյան Եվրոպայում[115]։ Միջազգային հարաբերությունների գիտնական Իվեր Բ. Նոյմանի կարծիքով՝ Թրամփը բաժանում է Արևմուտքը ռուսների անունից, ինչը տարիներ շարունակ եղել է Ռուսաստանի և Խորհրդային Միության արտաքին քաղաքականության հիմնական նպատակը[115]։

Դանիայի թագավորական պաշտպանության քոլեջի ռազմական վերլուծաբան Անդերս Պակ Նիլսենը և պաշտպանության և տիեզերքի հարցերով ԵՄ հանձնակատար Անդրիուս Կուբիլիուսը համաձայն են, որ եթե ամերիկյան ներխուժումը Գրենլանդիա իրականացվի, դա կլինի ՆԱՏՕ-ի վերջը[116][117]։ Նիլսենը շեշտել է, որ այժմ պարզ է, որ Դանիան այլևս չի կարող հույսը դնել ԱՄՆ-ի վրա, և որ ապագան եվրոպական պաշտպանական համագործակցության մեջ է՝ առանց ԱՄՆ-ի մասնակցության[116]։ Քաղաքագետ Բերնտ Հագտվետը Թրամփին բնութագրել է որպես «կայսր Բոկասայի և մաֆիայի պարագլուխի խառնուրդ»[118]։ Կորի Շակեն ասել է, որ մի ամբողջ սերունդ կպահանջվի Թրամփի կողմից ԱՄՆ-ի ամենամոտ դաշնակիցների միջև վստահության փլուզումը և վնասը վերականգնելու համար[119]։

Եվրոպական առաջնորդները զգուշացրել են, որ Թրամփի սպառնալիքները հիմնարար կերպով խաթարել են Միացյալ Նահանգների նկատմամբ վստահությունը որպես անվտանգության և տնտեսական գործընկեր, արագացնելով ԱՄՆ-ից կախվածությունը նվազեցնելու և ԱՄՆ-ից անկախ եվրոպական պաշտպանության, անվտանգության և քաղաքական համակարգման կառույցներ զարգացնելու ջանքերը[120]։

Ամերիկյան էքսպանսիոնիզմը Թրամփի օրոք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրենլանդիայի դեմ ամերիկյան սպառնալիքների սրումը մի շարք մեկնաբաններ կապել են 2026 թվականին Վենեսուելայում Միացյալ Նահանգների միջամտության ակնհայտ հաջողության հետ[121]։

Որոշ մեկնաբաններ Գրենլանդիայի ճգնաժամը կապել են նաև Թրամփի կողմից Կանադայի դեմ ուղղված սպառնալիքների հետ։ Օնտարիոյի նախկին վարչապետ և ՄԱԿ-ում Կանադայի մշտական ներկայացուցիչ Բոբ Ռեյը նշել է, որ Թրամփը «լուրջ չի ընդունում Կանադայի ինքնիշխանությունը», մինչդեռ վարչապետի նախկին գլխավոր քարտուղար Ջերալդ Բաթսը նշել է, որ չնայած չի հավատում, որ Թրամփը ուղղակիորեն կներխուժի Կանադա, «մենք տեսնելու ենք շատ սպառնալիքներ և ամերիկացիների կողմից կանադական կյանքում ամերիկամետ ակտիվության մեծ աճ»[121]։

ԱՄՆ-ի նկատմամբ վերաբերմունք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թրամփի սպառնալիքները «Լը Մոնդ»-ը նկարագրել է որպես այն, որ գրենլանդացիները վճռականորեն դեմ են դարձել ԱՄՆ-ին։ Մինչ Գրենլանդիան ԱՄՆ-ի վաղեմի դաշնակիցն է՝ երկրի նկատմամբ ավանդաբար դրական վերաբերմունքով, Թրամփի վարքագծի արդյունքում ԱՄՆ-ի վերաբերմունքը դարձել է խիստ բացասական[20]։

Իրավական և ռազմական շրջանակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դանիայի Պաշտպանության կոմիտեի նախագահ, պահպանողական Ռասմուս Յարլովը հայտարարել է, որ Դանիան կպաշտպանի իր տարածքը և կկիրառի ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածը, եթե ԱՄՆ-ն հարձակվի[28]

Թոմաս Քրոսբին, ԱՄՆ ռազմական փորձագետ, որն աշխատում է Դանիայի թագավորական պաշտպանության քոլեջում, նշել է, որ Գրենլանդիան գրավելու ցանկացած փորձ կհամարվի քրեական հանցագործություն, և որ Դանիան, իր դաշնակիցների աջակցությամբ, կունենա օրինական իրավունք ձերբակալելու նման գործողություններին մասնակցող ցանկացած ամերիկացու և նրանց հետապնդելու Դանիայի քրեական օրենսդրության համաձայն[25]։

Գրենլանդիայում գտնվող դանիական զորքերը պարտավոր են պաշտպանել Դանիայի տարածքը՝ համաձայն ռազմական օրենքի։ 1952 թվականի մշտական հրամանագրի համաձայն՝ դանիական զորքերը հրամայված է «անմիջապես սկսել մարտը՝ առանց հրամաններ սպասելու կամ խնդրելու» «դանիական տարածքի վրա հարձակման դեպքում»[25][52]։ Դանիայի կառավարությունը հաստատել է, որ հրամանը մնում է ուժի մեջ, և որ դանիացի զինվորները կպատասխանեն, եթե Գրենլանդիան հարձակման ենթարկվի[26]։ Պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ դանիական զորքերն անմիջապես ուժով կարձագանքեն Գրենլանդիա ներխուժելուն, իսկ Պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Ռասմուս Յարլովը հայտարարել է, որ Դանիան կկիրառի 5-րդ հոդվածը, եթե ԱՄՆ-ն հարձակվի[27][28]։ Յարլովն ասել է, որ ԱՄՆ հարձակումը կնշանակի պատերազմ Դանիայի հետ[122]։ 2026 թվականի հունվարի դրությամբ ՆԱՏՕ-ի պատմության մեջ Գլուխ 5-ը կիրառվել է միայն մեկ անգամ՝ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ԱՄՆ-ի վրա հարձակումներին ի պատասխան, երբ Դանիան կամավոր մասնակցել է «երկու տարբեր հակամարտություններում ամերիկացի զինվորների կողքին պայքարելուն»[123]։

Արձագանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դանիայի Թագավորություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2025 թվականի հունիսի 18-ին Գրենլանդիայի, Դանիայի և Ֆարերյան կղզիների կառավարությունները մասնակցել են Տորսհավնում կայացած իրենց երկամյա հանդիպմանը[124]։ Չնայած Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը այդ ժամանակ չէր ցանկանում մանրամասնել իր բանակցությունները Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների հետ, նա հորդորեց միասնություն պահպանել Դանիայի Թագավորության երեք կառավարությունների միջև, մինչդեռ Ֆարերյան վարչապետ Աքսել Վ. Յոհանեսենը պահանջեց Ֆարերյան կղզիների համար ավելի մեծ արտաքին քաղաքական ինքնավարություն։

ԱՄՆ-ի կողմից Գրենլանդիայի և Դանիայի Թագավորության դեմ ուղղված սպառնալիքներին ի պատասխան՝ վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը հիշեցրել է Թրամփին, որ Դանիայի Թագավորության վրա հարձակումը ՆԱՏՕ-ի վրա հարձակում է, և որ բոլոր անդամները պարտավոր են պաշտպանել Դանիային՝ կոչ անելով ԱՄՆ-ին դադարեցնել իր սպառնալիքները[125], որոնք սպառնում են ՆԱՏՕ-ի գոյությանը և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից ի վեր ստեղծված անվտանգության շրջանակին[126][127]։

Դանիայի պաշտպանության հետախուզական ծառայության 2025 թվականին հրապարակված դանիական սպառնալիքների պաշտոնական գնահատականում առաջին անգամ ԱՄՆ-ն նշվել է որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ մեկտեղ[6][128][129]։

Ամերիկյան ազդեցության գործողություններին ի պատասխան՝ և՛ վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը, և՛ թագավոր Ֆրեդերիկ X-ը այցելելն են Դանիայի տարած[74]։ 2025 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ, երբ Թրամփը կրկին վերսկսեց սպառնալիքները, արտաքին գործերի նախարար Լարս Լյոկե Ռասմուսեն պնդել է, որ «Պետք է պահպանվի Դանիայի Թագավորության տարածքային ամբողջականությունը»[81][82]։

Դանիացի քաղաքական գործիչները կոչ են արել փակել Գրենլանդիայում ԱՄՆ հյուպատոսությունը՝ Դանիայի ինքնիշխանությունը խաթարելու գործում դրա դերի պատճառով[11]։ Դանիայի նախկին արտաքին գործերի նախարար Պեր Ստիգ Մյոլերը նշել է, որ Թրամփի վարքագիծը ոչնչացրել է ԱՄՆ-ի և Դանիայի հարաբերությունները և համեմատել այն 1930-ականներին Լեհաստանի տարածքի նկատմամբ Գերմանիայի պահանջների հետ[130]։ Դանիացի նախկին եվրոպական հանձնակատար Մարգրետե Վեստագերը Թրամփի սպառնալիքները անվանել է ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպայի համար գոյության սպառնալիք[131]։

Գրենլանդիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենն ասել է, որ Թրամփը չի «ստանա» Գրենլանդիան[132]
Դանիացի քաղաքական գործիչները կոչ են արել փակել Նուուկում ԱՄՆ հյուպատոսությունը[11]

ԱՄՆ-ի սպառնալիքներին ի պատասխան՝ Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենն ասել է, որ Թրամփը չի «ստանա» Գրենլանդիան, և որ այն վաճառքի ենթակա չէ[132][133]։ ԱՄՆ-ի սպառնալիքները դադարեցրել են անկախության վերաբերյալ քննարկումները, որոնք Նիլսենը խթանել էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ[133]։ Վարչապետը հայտարարել է, որ «երբ կանգնած է ԱՄՆ-ի և Դանիայի միջև ընտրության առաջ, Գրենլանդիան ընտրում է Դանիան»[134]։

Գրենլանդիայի խորհրդարանի բոլոր կուսակցությունների կողմից հրապարակված համատեղ հայտարարության մեջ պահանջվել է, որ ԱՄՆ-ն հարգանք ցուցաբերի և որ նրանք չեն ցանկանում դառնալ ԱՄՆ-ի մաս[22][135], որ նրանք «չեն ուզում լինել ամերիկացիներ»[136][137][138], այսինքն՝ անեքսիան կստիպի գրենլանդացիներին, ովքեր չեն ցանկանում լինել ԱՄՆ քաղաքացիներ, դառնալ ԱՄՆ քաղաքացիներ իրենց կամքին հակառակ։

Գրենլանդիան քայլեր է ձեռնարկել արտաքին քաղաքական ֆինանսավորումն արգելելու ուղղությամբ՝ ի պատասխան ԱՄՆ միջամտության[139]։

2025 թվականին Գրենլանդիայում տեղի են ունեցել ԱՄՆ-ի դեմ մեծ ցույցեր, որոնց ժամանակ գրենլանդացիները շեշտել են, որ «մենք չենք վաճառվում»[21]։ Ցուցարարները կրում էին «ոչ, նշանակում է՝ ոչ», «դադարեցրեք մեզ սպառնալը» և «Յանկի, գնացեք տուն» կարգախոսներով պաստառներ[21][22]։

2026 թվականի հունվարի 12-ին Գրենլանդիայի կառավարությունը հայտարարություն է տարածել, որ իրենք «ոչ մի դեպքում» չեն կարող ընդունել ԱՄՆ պահանջները Գրենլանդիան ԱՄՆ-ի մաս դարձնելու վերաբերյալ, և որ «Գրենլանդիան Դանիայի Թագավորության մաս է կազմում», ընդգծելով ՆԱՏՕ-ի դերը դրա պաշտպանության գործում[140]։ Կառավարությունը ողջունել է ՆԱՏՕ-ի վեց անդամների (հայտարարվում է, որ դրանք են՝ Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան, Լեհաստանը և Իսպանիան) նախաձեռնությունը՝ Գրենլանդիայում ՆԱՏՕ-ի ակտիվությունը մեծացնելու վերաբերյալ[141][142][143]։

2026 թվականի հունվարի 13-ին Գրենլանդիայի և Դանիայի վարչապետները համատեղ հայտարարության մեջ նշել են, որ Գրենլանդիան բախվում է «անընդունելի ճնշման» արշավի և ԱՄՆ-ի կողմից առաջացած «աշխարհաքաղաքական ճգնաժամի»։ Նրանք նշել են, որ Գրենլանդիան ոչ մի դեպքում չի վաճառվում։ Ֆրեդերիկսենն ասել է. «մեր ուղերձը հստակ է. Գրենլանդիան չի վաճառվում» և «դուք չեք կարող գնել մեկ այլ ժողովրդի»։ Նիլսենը ընդգծել է, որ մեկ այլ ժողովրդի գնման մասին խոսակցությունները ցույց են տալիս անհարգալից վերաբերմունք[19][144] և որ Գրենլանդիան չի ցանկանում լինել ԱՄՆ-ի սեփականությունը կամ կառավարվել նրա կողմից[145]։

Գրենլանդիայի քաղաքական գործիչները ողջունել են Գրենլանդիայում ՆԱՏՕ-ի առաքելության իրականացումը՝ կղզին պաշտպանելու համար՝ Թրամփի սպառնալիքներից հետո[146]։

Ֆարերյան կղզիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2025 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դանիայի պաշտպանության նախարար Տրոելս Լունդ Պոուլսենը այցելել է Ֆարերյան կղզիներ, որտեղ երկու կողմերն էլ քննարկել են Ֆարերյան կղզիների մասնակցությունը Գրենլանդիայում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ[147]։

2025 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Ֆարերյան կղզիների կառավարությունը սահմանափակող միջոցներ է ձեռնարկել այն անձանց, կազմակերպությունների և մարմինների նկատմամբ, որոնք նպատակ ունեին «անկայունացնել իրավիճակը»[148]։

Արկտիկական այլ երկրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսաստան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսաստանը հաստատել է, որ Գրենլանդիան համարում է դանիական տարածք և մեղադրել է արևմտյան տերություններին երկակի ստանդարներ ցուցաբերելու մեջ[149]։

Ռուսաստանի նախկին նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հեգնանքով առաջարկել է, որ Թրամփը պետք է «շտապի», հակառակ դեպքում Գրենլանդիան կարող է ընտրել Ռուսաստանին միանալը[150]։ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը հետևում է իրավիճակին՝ այն անվանելով «տարօրինակ» և «անսովոր»[151]։

Իսլանդիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2026 թվականի հունվարի 5-ին RÚV-ն հաղորդել է, որ վարչապետ Կրիստրուն Ֆրոստադոութիրը աջակցություն է հայտնել Գրենլանդիային և Դանիային, չնայած նա ուղղակիորեն չի հիշատակել Միացյալ Նահանգներին կամ Դոնալդ Թրամփին[152]։ Նույն օրը արտաքին գործերի նախարար Տորգերդուր Կատրին Գունարսդոտիրը Vísir-ում գրել է, որ չնայած ԱՄՆ-ի հետ Իսլանդիայի երկկողմ պաշտպանական համաձայնագիրը մնում է անփոփոխ, նա խորհուրդ է տալիս ազգին պահպանել զգոնությունը և պաշտպանել Իսլանդիայի շահերը, և կոչ է արել քննարկել Իսլանդիայի դիրքորոշումը «մեր անմիջական միջավայրում» տիրող անորոշության պայմաններում[153]։

2026 թվականի հունվարի 14-ին կառավարությունը Գրենլանդիա է ուղարկել Իսլանդիայի ափային պահպանության երկու սպա[154]։

2026 թվականի հունվարի 14-ին ԱՄՆ-ի Իսլանդիայում դեսպանի թեկնածու Բիլլի Լոնգը «կատակել է», որ Իսլանդիան պետք է դառնա Միացյալ Նահանգների 52-րդ նահանգը։[155] Նա ներողություն խնդրեց այդ դիտողության համար[156]։

Կանադա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2026 թվականի հունվարին Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին հայտարարել է, որ Կանադան «միշտ կաջակցի Դանիայի ինքնիշխանությանը և տարածքային ամբողջականությանը, այդ թվում՝ Գրենլանդիային»։ Կանադայի արտաքին գործերի նախարար Անիտա Անանդը հայտարարել է, որ Կանադան հյուպատոսություն կբացի Նուուկում, իսկ գեներալ-նահանգապետ Մերի Սայմոնը կմեկնի Գրենլանդիա և Դանիա՝ ցույց տալու իրենց աջակցությունը Արկտիկական կարևոր դաշնակցին[157]։

2026 թվականի հունվարի 16-ին Քարնին ասել է, որ «Գրենլանդիայի ապագան որոշում է Գրենլանդիան և Դանիայի թագավորությունը»։ Նա ընդգծել է, որ Գրենլանդիայի սեփականության վերաբերյալ որոշումը Թրամփինը չէ[158][159]։

Ընդդիմությունը Միացյալ Նահանգներում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ԿՀՎ նախկին տնօրեն Ջոն Օ. Բրենանը հայտարարել է, որ ամերիկացիները ամաչում են Գրենլանդիայի դեմ Թրամփի սպառնալիքներից

Թրամփի գործողությունները բախվել են Կոնգրեսի երկու խոշոր կուսակցությունների կոշտ դիմադրությանը։

ԿՀՎ նախկին տնօրեն Ջոն Օ. Բրենանը «անընդունելի» է անվանել այն, որ մենք սպառնում ենք Դանիային» և որ ամերիկացիների շրջանում կա «ամոթի զգացում» Թրամփի վարքագծի պատճառով[160]։ ԱՄՆ հանրապետական սենատոր Թոմ Թիլիսը և դեմոկրատ սենատոր Ջին Շեյհինը, որոնք Սենատի ՆԱՏՕ-ի դիտորդական խմբի համանախագահներ են, ասել են, որ «Միացյալ Նահանգները պետք է հարգի իր պայմանագրային պարտավորությունները և հարգի Գրենլանդիայի և Դանիայի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը»[161][162]։ Սենատի զինված ուժերի նախագահ, հանրապետական սենատոր Ռոջեր Ուիքերը նշել է, որ Գրենլանդիան զավթելու Թրամփի սպառնալիքները «պետք է հանվեն»[163] և զգուշացրել է Թրամփին ժամանակ չվատնել «դաշնակիցներին թշնամացնելու» վրա[164]։ Դանիացի պաշտոնյաների հետ հանդիպումից հետո Ուիքերը նշել է, որ պարզ է, որ բանակցությունների տեղ չկա, և որ Գրենլանդիան ստանալու Թրամփի փորձը իրատեսական չէ[165]։

Հանրապետական սենատոր Միթչել ՄակՔոնելը Գրենլանդիան զավթելու փորձերը բնութագրել է որպես «մեր դաշնակիցների ինքնիշխանության, հարգանքի և վստահության ոտնահարում» և որ «ուժի կիրառումը… կլինի ռազմավարական ինքնավնասման հատկապես աղետալի ակտ Ամերիկայի և նրա համաշխարհային ազդեցության համար»[163][166][167]։
Հանրապետական սենատոր Սյուզան Քոլինզը և Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Մայքլ Ջոնսոնը սպառնալիքներն ու ԱՄՆ-ի հնարավոր ռազմական գործողություններն անվանել են «լիովին անտեղի»[163]։

2026 թվականի հունվարի 12-ին հայտարարվել է, որ ԱՄՆ Կոնգրեսի երկկուսակցական պատվիրակությունը, որի կազմում էին դեմոկրատ սենատոր Քրիս Քունսը և հանրապետական սենատոր Թոմ Թիլիսը, կմեկնի Կոպենհագեն՝ հանդիպելու դանիացի և գրենլանդացի պաշտոնյաների հետ՝ ընդգծելու նրանց գործընկերության արժեքը[168]։

ԱՄՆ-ի զինված ուժերի վերահսկողության, ստուգման և համապատասխանության հարցերով նախկին պետքարտուղարի օգնական Ֆրենկ Ա. Ռոուզը, որը Դանիայի հետ պաշտպանական համաձայնագրի շուրջ բանակցություններ վարած վերջին ամերիկացի պաշտոնյան էր, ասել է, որ Թրամփի վարքագիծը սպառնում է խաթարել Միացյալ Նահանգների մուտքը Դանիայի տարածք, քանի որ 1951 թվականի համաձայնագրի համաձայն՝ այն արդեն իսկ ունի իրեն անհրաժեշտ ողջ ռազմական մուտքը[91]։

2026 թվականի հունվարի 7-ին ԱՄՆ սենատոր Ռուբեն Գալեգոն ԱՄՆ Սենատում ներկայացրել է մի բանաձև՝ Թրամփին Գրենլանդիա ներխուժելուց արգելելու համար[169]։ Մի քանի օր անց դեմոկրատ և հանրապետական սենատորները ներկայացրին երկկուսակցական «ՆԱՏՕ-ի ներխուժման համար միջոցներ չտրամադրելու մասին» օրենքը, որն արգելում է դաշնային միջոցների օգտագործումը ՆԱՏՕ-ի որևէ անդամ պետության կամ ՆԱՏՕ-ի կողմից պաշտպանվող տարածք ներխուժելու համար[170], ինչպես նաև երկկուսակցական «ՆԱՏՕ-ի միասնության պաշտպանության մասին» օրենքը՝ «արգելելու ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության կամ Պետդեպարտամենտի միջոցների օգտագործումը ՆԱՏՕ-ի անդամ պետության ինքնիշխան տարածքի շրջափակման, օկուպացիայի, անեքսիայի կամ այլ կերպ վերահսկողություն հաստատելու համար՝ առանց այդ դաշնակցի համաձայնության կամ Հյուսիսատլանտյան խորհրդի թույլտվության» առաջարկով, որը ներկայացրել էին հանրապետական սենատոր Լիզա Մերկաուսկին և դեմոկրատ սենատոր Ջին Շեյհինը[171]։ Լիզայի խոսքով՝ օրենքը նպատակ ունի դադարեցնել Թրամփի սպառնալիքները Գրենլանդիայի դեմ[172]։

YouGov-ի տվյալներով՝ ամերիկացիների 8 տոկոսը կողմ է Գրենլանդիան Դանիայից վերցնելու համար ռազմական ուժի կիրառմանը, իսկ ամերիկացիների 28%-ը կողմ է Գրենլանդիան «գնելու» առաջարկներին[36]։

ԱՄՆ երկկուսակցական կոնգրեսական պատվիրակությունը մեկնել է Կոպենհագեն՝ Դանիա-ԱՄՆ հարաբերություններին սատարելու համար[37][173]։ Հանրապետական սենատոր Թոմ Թիլիսը նշել է, որ կարծում է, որ սենատը կունենա բավարար թվով պատգամավորներ՝ Թրամփի կողմից Գրենլանդիա ներխուժումը կանխելու համար պատերազմական լիազորությունների մասին բանաձև ընդունելու համար։

Հնարավոր երրորդ իմպիչմենտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանրապետական կոնգրեսական Դոն Բեյքոնը կանխատեսել է, որ Գրենլանդիայի ներխուժումը կհանգեցնի Թրամփի անհապաղ իմպիչմենտի՝ հանրապետականների աջակցությամբ[174][175]։ Բեյքոնն ասել է, որ ինքը հակված է Թրամփի իմպիչմենտին, և որ շատ հանրապետականներ զայրացած են Գրենլանդիայի դեմ Թրամփի սպառնալիքներից՝ ընդգծելով, որ Թրամփը պետք է նահանջի, եթե ցանկանում է փրկել իր նախագահությունը[176]։

Եվրոպական Միության և ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը (աջ) կոչ է արել «Միացյալ Նահանգներին դադարեցնել պատմականորեն մտերիմ դաշնակցի դեմ ուղղված սպառնալիքները»[125], իսկ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը (ձախից) ասել է, որ ԵՄ-ն «լիակատար համերաշխություն է հայտնում Դանիայի և Գրենլանդիայի ժողովրդին»[77]։

ԵՄ-ն, Միացյալ Թագավորությունը, Նորվեգիան և Կանադան միավորվել են Դանիայի կողքին[33][77][177][178], և դատապարտել ԱՄՆ սպառնալիքները[157][179][180]։

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը հայտարարել է, որ ԵՄ-ն «լիակատար համերաշխություն է հայտնում Դանիային և Գրենլանդիայի ժողովրդին» ԱՄՆ սպառնալիքների դեմ[77]։ ԵՄ պաշտպանության հանձնակատար Անդրիուս Կուբիլյուսը զգուշացրել է, որ եթե ԱՄՆ-ն ներխուժի Գրենլանդիա, դա կլինի ՆԱՏՕ-ի վերջը և ասել է, որ ԵՄ անդամները պարտավոր կլինեն օգնության հասնել Դանիային[29]։ Եվրոպական երկրները միավորվել են Դանիայի շուրջ՝ ընդգծելով, որ Գրենլանդիան պատկանում է իր ժողովրդին, այլ ոչ թե Միացյալ Նահանգներին[177][180]։

Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան ասել է, որ ԵՄ-ն անհրաժեշտության դեպքում կաջակցի Գրենլանդիային և Դանիային, և որ ԵՄ-ն չի ընդունի միջազգային իրավունքի խախտումները: Եվրոպական դաշնակիցները հայտարարել են, որ աշխատում են Դանիային աջակցելու ծրագրի վրա[25][181]։ ԵՄ օրենսդիրները կոչ են արել սառեցնել ԱՄՆ-ի հետ առաջարկվող առևտրային գործարքը[182]։

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերը աջակցել է Դանիային որպես ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպայի մերձավոր դաշնակից[183][184]։ Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Ջոն Հիլին ասել է, որ Մեծ Բրիտանիան երբեք չի օգնի ԱՄՆ-ին ներխուժել Գրենլանդիա[185]։

Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարար Յոհան Վադեֆուլը հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ-ն կպաշտպանի Գրենլանդիան[186], իսկ Գերմանիայի փոխկանցլեր Լարս Քլինգբեյլն ասել է. «Գրենլանդիայի ապագայի վերաբերյալ որոշումը միայն Դանիայի և Գրենլանդիայի վրա է։ Տարածքային ինքնիշխանությունն ու ամբողջականությունը պետք է հարգվեն»[187]։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի, Իտալիայի վարչապետ Ջորջիա Մելոնիի, Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկի, Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսի, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Ստարմերի և Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենի 2026 թվականի հունվարի 6-ի համատեղ հայտարարության մեջ ընդգծվել է «ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը» և ասվել է, որ «Գրենլանդիան պատկանում է իր ժողովրդին։ Դանիայի և Գրենլանդիայի վերաբերյալ հարցերը պետք է որոշեն միայն Դանիան և Գրենլանդիան»[188][189][190]։ Սկանդինավյան երկրների արտաքին գործերի նախարարների համատեղ հայտարարության մեջ նույն ուղերձն է հնչել[191][192][193]։ Խորվաթիայի կառավարությունը հայտարարություն է տարածել, որում կոչ է անում ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներին հարգել միմյանց ինքնիշխանությունը և վերահաստատել, որ Գրենլանդիան Դանիայի մաս է կազմում[194]։

Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը շնորհակալություն է հայտնել եվրոպացի դաշնակիցներին աջակցության համար[195]։

ՆԱՏՕ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենն ասել է, որ Թրամփը Գրենլանդիայի դեմ իր սպառնալիքներում խոսում է ինչպես գանգստեր[196][197]։

Ռազմական և հետախուզական արձագանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դանիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճգնաժամի սկսվելուց կարճ ժամանակ անց Դանիայի թագավորությունը սկսել է արագորեն ընդլայնել իր ռազմական կարողությունները Արկտիկայում: 2025 թվականի հունվարի 27-ին, Դանիայի թագավորության կառավարությունները համաձայնության են եկել Արկտիկայի և Հյուսիսային Ատլանտիկայի վերաբերյալ առաջին համաձայնագրի շուրջ, որը նախատեսում էր ընդհանուր 14,600,000,000 կրոն (2,052,000,000 ԱՄՆ դոլար) ներդնել Ֆարերյան կղզիներում և Գրենլանդիայում նախազգուշացման համակարգերի, նոր ռազմածովային նավերի, անօդաչու թռչող սարքերի մարտական ​​​​ուսուցման, Արևելյան Գրենլանդիայում նոր ճառագայթային մոնիթորինգի կայանի, Նուուկում գտնվող Համատեղ Արկտիկական հրամանատարության, հետախուզության արդիականացման, արբանյակային հսկողության, 2 նոր ափամերձ ռադարների և Կանգերլուսսուակում Արկտիկական ​​բազային ռազմական պատրաստության մեջ[198]։

Դրան հաջորդեց Երկրորդ համաձայնագիրը 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, որը նախատեսում էր 27,400,000,000 կրոն (4,263,440,000 ԱՄՆ դոլար) արժողությամբ արդիականացումներ՝ առաջին համաձայնագրում ներկայացված բարելավումների համար, ինչպես նաև Կանգերլուսսուակ օդանավակայանի արդիականացում, հատուկ Արկտիկական մի նոր ստորաբաժանում Հատուկ գործողությունների հրամանատարության ներքո, ռադարային հնարավորությունների ստեղծում Արևելյան Գրենլանդիայում և նոր ստորջրյա լարերի կառուցում, որը կապում է Գրենլանդիան Դանիայի հետ[199][200]։

2025 թվականի ամռանը Գրենլանդիայի կառավարությունը և Դանիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել են, որ Գրենլանդիան մինչև սեպտեմբեր մեծացնելու է իր ռազմական ներկայությունը՝ «Արկտիկական լույս» գործողության շրջանակներում[201][202]։

2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Դանիայի Արդարադատության նախարարությունը հատկացրել է ավելի քան 850,000,000 կրոն՝ Գրենլանդիայում և Ֆարերյան կղզիներում իրենց գործողությունների համար[203]։ Իրավապահ մարմինների ընդհանուր հզորացման և դատարանների արդիականացման հետ մեկտեղ, փաթեթը նաև ֆինանսավորում է տրամադրել Հյուսիսային Ատլանտիկայում PET-ի գործունեության ամրապնդման համար, ինչպես նաև նոր ծովային սարքավորումներ է տրամադրել Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների ոստիկանությանը՝ Հյուսիսային Ատլանտիկայում անվտանգության իրավիճակին ի պատասխան[203]։

2026 թվականի հունվարի 19-ի դրությամբ, ըստ Պաշտպանության նախարարության, ընդհանուր առմամբ ավելի քան 88,000,000,000 կրոն (13,711,703,632 ԱՄՆ դոլար) «ներդրվել է այն միջոցառումների և ծրագրերի համար, որոնք կարող են ուժեղացնել Արկտիկայում պաշտպանության և անվտանգության կարողությունները»[204]։

2026 թվականի հունվարի 19-ին պաշտպանության նախարար Տրոլս Լունդ Պոուլսենը և Գրենլանդիայի արտաքին գործերի նախարար Վիվիան Մոտցֆելդտը Բրյուսելում հանդիպել են ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեի և նրանց սկանդինավյան երկրների անվտանգության նախարարների հետ՝ Գրենլանդիայում տիրող իրավիճակը քննարկելու համար[204]։

Միջազգային համագործակցություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Շատ ՆԱՏՕ-ի երկրներ սկսել են զորքեր տեղակայել Գրենլանդիայում՝ որպես «Operation Arctic Endurance» գործողության մաս՝ ճգնաժամին արձագանքելու նպատակով։ 2026 թվականի հունվարի 18-ի դրությամբ վիճակն այսպիսին է.
     ԱՄՆ      Գրենլանիդա      Մասնակիցներ      ՆԱՏՕ-ի մնացած մասը

2026 թվականի հունվարի 14-ին Դանիան սկսել է ռազմական ուժեր ուղարկել Գրենլանդիա[205]՝ իր ռազմական ներկայությունն ամրապնդելու համար[206]։ Նույն օրն ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ Շվեդիան[207] և Նորվեգիան ռազմական ուժեր են ուղարկել Գրենլանդիան պաշտպանելու գործում Դանիայի պաշտպանությանն աջակցելու համար[208]։ Պաշտպանության նախարարությունը 2026 թվականի հունվարի 14-ին հայտարարել է «Գրենլանդիայում և շրջակայքում ռազմական ներկայության ավելացման մասին, որը ներառում է ինքնաթիռներ, նավեր և զինվորներ, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներից»[209]։ Եվրոպական երկրների խմբի միջև խորհրդակցություններից հետո[210] Գերմանիան հայտարարել է, որ փոքր զորախումբ է ուղարկում Գրենլանդիա՝ այլ եվրոպական երկրների հետ հետախուզական առաքելությամբ[211]։ 2026 թվականի հունվարի 15-ին ֆրանսիական ռազմական զորախումբ է ժամանել Գրենլանդիա[212]։

Հունվարի 16-ին դանիական F-35 և ֆրանսիական MRTT ինքնաթիռներն ուսումնական առաքելություն են իրականացրել Գրենլանդիայի հարավ-արևելքում[213]։

Հունվարի 17-ին գեներալ-մայոր Սյորեն Անդերսենը հայտարարել է, որ Նուուկ է ժամանել առնվազն 100 ստորաբաժանում, իսկ Կանգերլուսուակ՝ ևս 100-ը[214]։

Հունվարի 18-ին տեղակայմանը մասնակցել են Բելգիան[215][216], Գերմանիան[217], Շվեդիան, Նորվեգիան, Ֆինլանդիան, Նիդեռլանդները, Միացյալ Թագավորությունը, Էստոնիան, Սլովենիան և Իսլանդիան, իսկ Էստոնիայի տեղակայումը դեռևս չի իրականացվել[218]։ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ տեղակայումը շուտով կամրապնդվի ցամաքային, օդային և ծովային միջոցներով՝ որպես «Արկտիկական դիմացկունություն» գործողության մաս[30]։ Դանիան պլանավորում է ՆԱՏՕ-ի ավելի մեծ և ավելի մշտական ներկայություն[219][220]։

Չնայած Լեհաստանի վերջին շրջանում Արկտիկական տարածաշրջանում զորավարժություններին ցուցաբերած հետաքրքրությանը և մասնակցությանը, ինչպես նաև 1990-ականներին Դանիայի հետ երկկողմ պաշտպանական համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը և պաշտպանության նախարար Վլադիսլավ Կոսինյակ-Կամիշը հայտարարել են, որ Լեհաստանը զորքեր չի տեղակայի Գրենլանդիայում[221][222][223]։ Այս որոշումը քննադատել է նախկին գեներալ-մայոր Ռոման Պոլկոն՝ որպես «մաքուր վախկոտություն»։

Հունվարի 19-ին Դանիան Գրենլանդիա է ուղարկել լրացուցիչ 200 զինվոր[224]։ Այդ օրը Դանիան հայտարարել է Գրենլանդիա «նշանակալի» լրացուցիչ զորքերի տեղակայման մասին, որոնք շուտով կժամանեն[31]։

Հունվարի 19-ին հայտնի է դարձել, որ Կանադան քննարկում է Գրենլանդիա զորքեր ուղարկելու հնարավորությունը Դանիայի ինքնիշխանությունը ամրապնդելու համար[225]։

«Ձեռքերը հեռու Գրենլանդիայից»՝ Թրամփի դեմ բողոքի ցույցեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թրամփի դեմ բողոքի ցույցերը՝ Կոպենհագենում, 2026թ.

Հունվարի 17-ին Գրենլանդիայում և Դանիայում տեղի են ունեցել «Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից» անվանումով լայնածավալ բողոքի ցույցեր Թրամփի դեմ՝ Գրենլանդիայի դեմ ուղղված սպառնալիքների դեմ բողոքելով[226]։ Համերաշխության ցույցերը կազմակերպվել են Կոպենհագենի, Օրհուսի, Օլբորգի, Օդենսեի և Նուուկի գրենլանդական ասոցիացիաների կողմից[227][228]։ Դանիայի գրենլանդացիների ասոցիացիա «Ուագուտ»-ը հայտարարել է, որ բողոքի ցույցերի նպատակն է Գրենլանդիայի ժողովրդավարության և մարդու հիմնարար իրավունքների նկատմամբ հարգանքի ուղերձ հղել[229]։ Ցուցարարները վանկարկել են «Գրենլանդիան վաճառքի ենթակա չէ» և «Կալաալիտ Նունաատ» և երթով շարժվել են դեպի Կոպենհագենում ԱՄՆ դեսպանատուն՝ գրենլանդացիների հետ համերաշխության ակնկալիքով[230][231][232]։

ԱՄՆ-ԵՄ առևտրային պատերազմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Արկտիկական դիմացկունություն» գործողությանը և Գրենլանդիան բռնակցելուն եվրոպական երկրների աջակցության մերժմանը ի պատասխան՝ Թրամփը առևտրային պատերազմ է սկսել ԵՄ և ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամների դեմ, որը ոչ պաշտոնապես ստացել է Թրամփի առևտրային պատերազմ անվանումը[4][4][32][233]։ Թրամփը հայտարարել է, որ մաքսատուրքեր կսահմանի ցանկացած առևտրային գործընկերոջ նկատմամբ, որը չի աջակցի Գրենլանդիա ԱՄՆ ներխուժման և ռազմական օկուպացիայի գաղափարին[234][235]։ Սպառնացել է Դանիային, Նորվեգիային, Շվեդիային, Ֆրանսիային, Գերմանիային, Միացյալ Թագավորությանը, Նիդեռլանդներին և Ֆինլանդիային մինչև 25% պատասխան մաքսատուրքերով, քանի դեռ նրանք չեն աջակցի Գրենլանդիայի իր կողմից բռնակցմանը[236][237][238], նշելով, որ նրանք «ճանապարհորդել են Գրենլանդիա՝ անհայտ նպատակներով։ Սա շատ վտանգավոր իրավիճակ է մեր մոլորակի անվտանգության, պաշտպանվածության և գոյատևման համար»[239]։

Եվրոպական արձագանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թրամփի առևտրային պատերազմին ի պատասխան՝ ԵՄ առաջնորդները հայտարարել են, որ առաջարկվող ԵՄ-ԱՄՆ առևտրային համաձայնագրի հաստատումը չի կարող շարունակվել[33]։ ԵՄ-ն խոստացել է վճռական, ԵՄ-ի մասշտաբով համատեղ արձագանք։ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոշտան ասել է, որ ԵՄ-ն «շատ վճռական կլինի միջազգային իրավունքի պաշտպանության հարցում [...] սկսած Եվրոպական Միության անդամ պետությունների տարածքից»[34]։ ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալասը նշել է, որ Չինաստանն ու Ռուսաստանը, հավանաբար, «հաճույք են վայելում» Թրամփի առևտրային պատերազմից[34]։ ԵՄ-ն պատրաստվում է էական պատասխան մաքսատուրքեր սահմանել ԱՄՆ-ի դեմ[240]։

Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնը Թրամփի սպառնալիքները որակել է անընդունելի և ասել․ «ոչ մի սպառնալիք չի ազդի մեզ վրա՝ ո՛չ Ուկրաինայում, ո՛չ էլ Գրենլանդիայում[241]։ Նորվեգիայի վարչապետ Յոնաս Գահր Ստյորեն դատապարտել է Թրամփի սպառնալիքները և գրել․ «Նորվեգիայի դիրքորոշումը անսասան է. Գրենլանդիան Դանիայի թագավորության մաս է կազմում։ Նորվեգիան լիովին աջակցում է Դանիայի թագավորության ինքնիշխանությանը»[242]։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերն ասել է, որ Թրամփի առևտրային պատերազմը «լիովին սխալ է»։ Ըաս Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենի՝ Եվրոպան չի ենթարկվի Թրամփի շանտաժին[243]։

Դանիայի, Ֆինլանդիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Նիդեռլանդների, Նորվեգիայի, Շվեդիայի և Միացյալ Թագավորության տարածած համատեղ հայտարարությունում ընդգծվել են ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության սկզբունքները և Թրամփը մեղադրվել է «վտանգավոր նահանջող շղթա» ստեղծելու համար[244][245]։

Հունվարի 18-ին բոլոր 27 անդամ պետությունների ԵՄ դեսպանները արտակարգ հանդիպում են անցկացրել Թրամփի սպառնալիքների վերաբերյալ[246]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «'Før skulle vi kysse ringen': Storpolitisk stormvejr har gjort Danmark populær som aldrig før». DR (դանիերեն). 2025 թ․ հունիսի 24. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  2. 1 2 «Greenland prime minister says 'enough' after latest Trump threat». Euronews. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  3. 1 2 3 «Eksperter: USA fører hybridkrig mod Grønland» [Experts: The USA is waging hybrid warfare against Greenland]. Dagbladet Børsen (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 9-ին. «Det er decideret hybrid krigsførelse, når amerikanerne forsøger at købe sig til et valgresultat i Grønland, vurderer to eksperter. Det lyder ganske problematisk: en allieret, der fører aktiv hybridkrig mod en anden allieret. Det er ikke desto mindre den virkelighed, Danmark og Grønland befinder sig i, når USA tager en bred vifte af metoder i brug for at lægge pres på Rigsfællesskabet.» [It clearly amounts to hybrid warfare when the Americans try to buy their way to an election result in Greenland, two experts assess. It sounds quite problematic: an ally conducting active hybrid warfare against another ally. Nevertheless, this is the reality that Denmark and Greenland find themselves in when the United States employs a broad range of methods to exert pressure on the Realm.]
  4. 1 2 3 «How Trump's trade war over Greenland will hit Britain». The Telegraph. 2026 թ․ հունվարի 17. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  5. 1 2 «FACT FOCUS: Trump repeats false claims when discussing Greenland's security in the Arctic». AP Fact Check. AP. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  6. 1 2 «Danish intelligence classifies Trump's America as a security risk». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  7. 1 2 «Amid Greenland dust-up, Denmark says US is a national security risk». USA Today. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  8. 1 2 «US tells Denmark to 'calm down' over alleged Greenland influence operation». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  9. 1 2 3 4 5 «Centrale kilder: Mænd med forbindelser til Trump forsøger at infiltrere Grønland». DR (դանիերեն). Վերցված է 2025 թ․ օգոստոսի 27-ին.
  10. 1 2 Malmén, Joel. «Analyser: Hybridkrig är lättare än en invasion». Omni (շվեդերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 8-ին.
  11. 1 2 3 «Vil stenge USA-kontor på Grønland». Nettavisen (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  12. 1 2 «US fires Greenland military base chief for 'undermining' Vance». BBC. Վերցված է 2025 թ․ ապրիլի 17-ին.
  13. 1 2 «Trump ramps up Greenland threats and says US will intervene 'whether they like it or not'». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  14. 1 2 3 4 «Trump: 'It may be a choice' between seizing Greenland or preserving NATO». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 9-ին.
  15. 1 2 «Trump Threatens to Take Greenland 'the Hard Way'». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  16. 1 2 Kanno-Youngs, Zolan; Pager, Tyler; Rogers, Katie; Sanger, David E. (2026 թ․ հունվարի 11). «Two Hours, Scores of Questions, 23,000 Words: Our Interview With President Trump». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին. «Sanger: 'In the 1951 agreement, though, it says the United States can reopen these bases anytime you want. You can send as many troops as you want.' [...] Trump: 'Really it is, to me, it's ownership. [...] Because that's what I feel is psychologically needed for success. I think that ownership gives you a thing that you can't do, whether you're talking about a lease or a treaty.'»
  17. ↑ «Donald Trump links threats to seize Greenland to Nobel prize snub in letter». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  18. ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ «theguardianmeme» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  19. 1 2 «Danmark og Grønland i strupen på Donald Trump og USA: – Respektløst» [Denmark and Greenland Lash Out at Donald Trump and the US: 'Disrespectful']. Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  20. 1 2 «In Greenland, Trump's approach turns the population against the US». Le Monde. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  21. 1 2 3 «Store demonstrasjoner mot Trump på Grønland: «We are not for sale»». Nettavisen (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  22. 1 2 3 «Greenlanders 'don't want to be Americans', say political leaders amid Trump threats». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  23. ↑ «Thousands join anti-Trump 'Hands off Greenland' protests in Denmark». Euractiv. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  24. ↑ «Thousands protest in Denmark, chanting 'Greenland is not for sale' in response to Trump's threats». ABC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  25. 1 2 3 4 5 «How Europe will try to save Greenland from Trump». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 8-ին.
  26. 1 2 «Danish soldiers would shoot back if invaded, government confirms». Euronews. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  27. 1 2 «Danish forces will 'shoot first and ask questions later' if Greenland is invaded amid US threats». The Independent. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  28. 1 2 3 «'We Will Defend Greenland': Denmark Warns US Of 'Devastating' NATO War». NDTV. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  29. 1 2 «US attempt to take Greenland by force would mark end of Nato, EU defence commissioner warns». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  30. 1 2 «European military personnel arrive in Greenland as Trump says US needs island». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  31. 1 2 «Danmark sender "substantielt bidrag" til Grønland». TV2. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  32. 1 2 «Trump launches trade war against NATO after European countries sent troops to Greenland amid his takeover plan». Fortune. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  33. 1 2 3 «European leaders warn of 'downward spiral' after Trump threatens tariffs over Greenland». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  34. 1 2 3 «Europe vows 'firm' response to new Trump tariffs over Greenland». Politico. 2026 թ․ հունվարի 17. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  35. ↑ «Bloomberg Macron to Seek Use of EU Anti-Coercion Instrument Against US». Bloomberg. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  36. 1 2 «Most Americans remain opposed to seizing Greenland with military force». YouGov. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  37. 1 2 «U.S. Lawmakers Meet With Danish Prime Minister on Greenland». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  38. ↑ «'Make America Go Away' hats emerge as symbol of Danish and Greenlandic resistance to Trump's Greenland ambitions | Today News». mint (Indian English). 2026 թ․ հունվարի 19. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  39. 1 2 «Greenland: The world's largest island». Denmark.dk. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 14-ին.
  40. 1 2 «Grønlændere i Danmark» (դանիերեն). Stat.gl. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  41. 1 2 3 «Colonial past and the US wish to buy Greenland». DIIS. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  42. ↑ Fitzmaurice, Malgosia; Fitzmaurice, M.; Elias, O. A.; Elias, Olufemi (2005). Contemporary Issues in the Law of Treaties (անգլերեն). Eleven International Publishing. ISBN 978-90-77596-06-7.
  43. ↑ «Buy Greenland? Take It? Why? An Old Pact Already Gives Trump a Free Hand». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  44. ↑ «Defense of Greenland: Agreement Between the United States and the Kingdom of Denmark». 1951 թ․ ապրիլի 27.
  45. ↑ «USA har allerede en helt spesiell avtale for Grønland. Hvorfor er ikke det nok?» [The United States already has a very special agreement for Greenland. Why isn't that enough?]. Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին. «I dag gjenstår kun det som tidligere het Thule-basen. Den skiftet i 2023 navn til Pituffik Space Base. Navnet henspiller på det inuittiske navnet på «stedet der hunder er bundet». Basen hadde på et tidspunkt 6000 amerikanere i tjeneste. Totalt hadde USA på det meste utplassert 10.000 soldater på øya. Nå er det bare 150 igjen, bekreftet baseledelsen for overfor dansk TV2 denne uken.» [Today, only what was previously known as Thule Air Base remains. In 2023, it changed its name to Pituffik Space Base. The name refers to the Inuit name for 'the place where dogs are tied.' At one point, the base had 6,000 Americans in service. In total, the United States at its peak had deployed 10,000 soldiers on the island. Now there are only 150 left, base leadership confirmed to Danish TV2 this week.]
  46. ↑ «Danish-led Arctic Light 2025 strengthens Allied readiness in High North». NATO. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  47. ↑ «Denmark leads large military exercise in Greenland, without US». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  48. ↑ «Nordic Ministers Attend Greenland War Games Without US». The Defense Post. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  49. ↑ «Joint Viking 2025». Forsvaret. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  50. ↑ «Denmark announces $2 billion plan to boost Arctic security». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  51. ↑ «New Commanding Officer of Denmark's Joint Arctic Command». High North News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  52. 1 2 3 «Danish Forces Are Mandated to Fire Back if U.S. Attacks Greenland». The Intercept. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  53. ↑ «Germany to Pitch Arctic NATO Mission to Ease Greenland Rift». Bloomberg. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  54. ↑ «På vakt i Arktis». Politiforum (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  55. ↑ «Greenland: Trump warned that island cannot be bought from Denmark». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  56. 1 2 Talbot, Margaret. «Denmark Is Sick of Being Bullied by Trump». The New Yorker. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին. «André Ken Jakobsson, a professor at the University of Southern Denmark, is a scholar of 'hybrid warfare,' in which a country uses economic punishment, cyberattacks, and other aggressive means to harm another country, sometimes in concert with military operations. He told me, The U.S. has been using all of its means short of conventional war in its campaign to try to get Greenland. We're uncertain—and that is how hybrid warfare works—how to interpret some of the actions.»
  57. 1 2 «'Generals trying to deflect him': Trump orders special forces to draw up Greenland invasion plan — what we know». The Times of India. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  58. 1 2 «Denmark, Greenland leaders stand united against Trump's Greenland takeover call ahead of key meeting». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  59. ↑ «'Completely bonkers': Trump's Greenland mining dreams collide with reality». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  60. ↑ «Denmark foreign minister rejects Trump misinformation on Greenland». AJE. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  61. ↑ «Trump refuses to rule out using military force to take Greenland and Panama Canal». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  62. ↑ «Turist, influencer og politisk budbringer på en gang: Donald Trump Jr. på besøg hos Hans Egede». Sermitsiaq (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  63. 1 2 «Donald Trump Jr.'s visit was 'staged,' says Greenland lawmaker». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  64. ↑ «Danish MEP slams 'absurd' proposal to rename Greenland 'Red, White and Blueland'». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  65. ↑ Meville, Doug (2025 թ․ փետրվարի 12). «New Bill proposes Greenland be renamed to "Red, White, and Blueland". Say What?». Forbes. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 26-ին.
  66. ↑ «Slår kraftig tilbake mot Vance-kobling: – Vi har ikke invitert henne». Nettavisen (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  67. ↑ «JD Vance felt the cold in Greenland but he had no warm words for European allies». Sky. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  68. ↑ Snyder, Timothy. «Vance's posturing in Greenland was not just morally wrong. It was strategically disastrous». Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  69. ↑ «JD Vance arrives in Greenland on controversial trip». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  70. ↑ «JD Vance accuses Denmark of neglecting Greenland, makes highest-profile case for US control of the island». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  71. ↑ «Head of US military base in Greenland fired after JD Vance visit». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  72. ↑ «Space Force commander in Greenland fired after Vance visit». www.cbsnews.com (ամերիկյան անգլերեն). 2025 թ․ ապրիլի 11. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  73. ↑ «USA har planen klar for å overta Grønland». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2025 թ․ ապրիլի 11-ին.
  74. 1 2 «Grønlandsk redaktør om Trumps uttalelser: – Det er oppoverbakke». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  75. 1 2 «Danmarks utenriksminister med klar beskjed til USA: – Forsøk på innblanding er uakseptabelt». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2025 թ․ օգոստոսի 27-ին. «Danmark og USA har innledet en form for hybridkrig, hvor vi med sikkerhet ikke har sett det siste. Det kommer til å kreve store ressurser og oppmerksomhet fra den danske regjeringen, sier Winther» [Denmark and the United States have entered a form of hybrid warfare, and we certainly have not seen the last of it. It will require significant resources and attention from the Danish government, says Winther]
  76. ↑ Holland, Steve (2025 թ․ դեկտեմբերի 23). «Trump says US needs Greenland for security, taps envoy to 'lead the charge'». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  77. 1 2 3 4 Landale, James; Hagan, Rachel (2025 թ․ դեկտեմբերի 23). «Trump says US 'has to have' Greenland after naming special envoy». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  78. ↑ «Trumps spesialutsending vil gjøre Grønland til en del av USA». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2025 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.
  79. ↑ «Dog sled race organizers probe rogue invite to Trump's Greenland envoy». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  80. ↑ «Denmark to summon US ambassador after Trump appoints Greenland envoy». France24. Վերցված է 2025 թ․ դեկտեմբերի 22-ին.
  81. 1 2 Tamsut, Felix; Shelton, Jon (2025 թ․ դեկտեմբերի 22). «Denmark fumes over new US envoy to Greenland». Deutsche Welle. AFP, AP and Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  82. 1 2 «Denmark furious as Trump appoints 'totally unacceptable' Greenland envoy». The Times. Վերցված է 2025 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  83. ↑ «Leaked Stephen Miller emails show Trump's point man on immigration promoted white nationalism, SPLC reports». The Washington Post. 2019 թ․ նոյեմբերի 13. ISSN 0190-8286. Վերցված է 2025 թ․ դեկտեմբերի 29-ին – via www.washingtonpost.com.
  84. ↑ «Stephen Miller Asserts U.S. Has Right to Take Greenland». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  85. ↑ «'Soon': Greenland slams 'disrespectful' pic posted by Trump aide's wife». ABS CBN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  86. ↑ «Denmark's prime minister says 'stop the threats' of U.S. annexing Greenland». NPR. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  87. ↑ «'I'm sick of stupid': GOP senator slams Stephen Miller's comments on Greenland». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  88. ↑ «US says military use 'always an option' for acquiring Greenland». RTE. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  89. ↑ «Trump discussing how to acquire Greenland, US military always an option, White House says». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 6. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  90. ↑ «Trump latest: US will 'do something' on Greenland 'whether they like it or not,' says president». Sky News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 9-ին.
  91. 1 2 «Trump warned 'upsetting allies who shed blood for the US' threatens critical defence deals». The Independent. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  92. ↑ «'One way or the other': Donald Trump reiterates push to acquire Greenland, cites Russia and China threat in the Arctic». The Statesman. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  93. ↑ «Republican introduces bill seeking to make Greenland 51st state». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  94. ↑ «Kongressmedlem i USA har lagt frem formelt forslag om å annektere Grønland». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  95. ↑ «Greenland Says It Will Choose Denmark and Rules Out Joining US». Bloomberg. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  96. ↑ «'That's their problem': Trump threatens Greenland's leader after vow to stay with Denmark». Rawstory. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  97. ↑ «Trump to take action on Greenland 'within weeks'». The Telegraph. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  98. 1 2 «Donald Trump tells Norway's PM he no longer feels obligation to think only of peace». ABC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  99. ↑ «Trump: Nato bør bane vei for at vi får Grønland og få Danmark ut». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  100. ↑ «Trump insists US needs Greenland for security as White House talks get under way». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  101. ↑ «Macron slams US threat to start trade war with Europe over Greenland». RFI (անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 18. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  102. ↑ «Donald J. Trump (@realDonaldTrump)». Truth Social (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  103. ↑ «Denied Peace Prize, Trump Tells Norway He'll Push for Greenland». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  104. ↑ «Trump links Greenland dispute to not getting Nobel Peace Prize». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  105. ↑ «Trump-Greenland latest: president refuses to rule out seizing territory by force». The Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  106. ↑ «'Før skulle vi kysse ringen': Storpolitisk stormvejr har gjort Danmark populær som aldrig før». DR (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  107. ↑ «Politisk kommentator efter opsigtsvækkende afsløring om Grønland: »Danmark og USA har indledt en form for hybridkrig«» [Political commentator after startling revelation about Greenland: "Denmark and the United States have entered a form of hybrid warfare"]. Berlingske Tidende (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  108. ↑ «Han forsker i hybridkrig og ser et nyt træk i Trumps krav på Grønland: »Det er meget svært for Danmark at håndtere«» [He researches hybrid warfare and sees a new move in Trump's claim on Greenland: "It is very difficult for Denmark to handle"]. Berlingske Tidende (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին. «Hybrid krigsførelse mellem allierede er nyt. Og svær at forsvare sig imod» [Hybrid warfare between allies is new. And difficult to defend against.]
  109. ↑ «Forskare: USA bedriver ett hybridkrig mot Danmark» [Researcher: The USA is waging a hybrid war against Denmark]. Omni (շվեդերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  110. ↑ «Trump splitter kanskje USA, men han samlet Grønland». Morgenbladet (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 8-ին. «Hybridkrig via Instagram: Trump splitter kanskje USA, men han samlet Grønland» [Hybrid warfare via Instagram: Trump may be dividing the US, but he united Greenland]
  111. 1 2 «Ordren til CIA og NSA eskalerer konflikten om Grønland: »Vi er i en helt ny og ubehagelig situation«» [Order to the CIA and NSA escalates the Greenland conflict: 'We are in an entirely new and unsettling situation]. Berlingske Tidende (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  112. ↑ Mogensen, Lars Trier. «USA tester grænserne i Grønland – og Danmark mangler modtræk». Dagbladet Information (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին. «Kongeriget Danmark er under en ny form for hybridkrigslignende angreb – vestfra. Og det mest skræmmende er ikke engang truslen i sig selv, men i høj grad fraværet af realistiske modtræk» [The Kingdom of Denmark is under a new form of hybrid-warfare-like attack — from the west. And the most frightening thing is not even the threat itself, but to a large extent the absence of realistic countermeasures.]
  113. ↑ «USA er trådt ind i en gråzone af hybridkrig mod Danmark, siger forsker» [The United States has entered a gray zone of hybrid warfare against Denmark, says researcher]. TV2 (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  114. ↑ «USA's vokseværk i Grønland puster til bekymring om overtagelse: 'Der er alt mulig grund til at tage informationerne om spionage alvorligt'». DR (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  115. 1 2 Lillegård, Henning (2026 թ․ հունվարի 10). «Så farlig blir Putin nå». Dagbladet (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  116. 1 2 Elkjær, Bo (2026 թ․ հունվարի 8). «NATO er i eksistentiel krise, og det haster med at opbygge et europæisk forsvarssamarbejde, siger ekspert» [NATO is in an existential crisis, and there is an urgent need to build a European defense cooperation, says expert]. Information (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  117. ↑ Ahlander, Johan (2026 թ․ հունվարի 12). «European commissioner says US military takeover of Greenland would be end of NATO». Reuters.
  118. ↑ Hagtvet, Bernt. «Hvorfor Donald Trump ikke er en fascist». Aftenposten. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  119. ↑ «It will take a 'generation' to repair damage Trump has caused to the US». The Trump Report. The Times. 2026 թ․ հունվարի 15.
  120. ↑ «Trump's Greenland threats push Europe toward divorcing America». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  121. 1 2 Crawley, Mike (2026 թ․ հունվարի 8). «With Trump's Venezuela move and Greenland threats, are Canadians vulnerable?». CBC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  122. ↑ «Rasmus Jarlov: If the US attempts a military takeover of Greenland, "then we are at war"». The New Statesman. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  123. ↑ Frazier, Allen (2026 թ․ հունվարի 10). «Denmark Bled Alongside American Troops in Iraq and Afghanistan. Now Trump Won't Rule Out Taking Greenland From Them». Military.com. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  124. ↑ «The Faroe Islands, Greenland and Denmark Met for Talks on Security in Insecure Times». www.highnorthnews.com (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  125. 1 2 Benakis, Theodoros (2026 թ․ հունվարի 5). «Denmark's prime minister says Trump is serious about Greenland's annexation». European Interest. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  126. ↑ «NATO faces a major crisis over Greenland. Europe seems powerless to stop it». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 9-ին.
  127. ↑ «'Fateful moment' for Denmark amid Trump threats to take over Greenland». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 11-ին.
  128. ↑ «A sentence about the USA in a new threat assessment». Politiken. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  129. ↑ «Danish Intelligence Warns U.S. 'Hemispheric Approach' Raises Arctic Security Uncertainty». High North News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  130. ↑ «Greenland, Trump, & the New Fight Over Arctic Power». VICE News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  131. ↑ «US intervention in Greenland 'existential threat for NATO' and Europe, Vestager tells Euronews». Euronews. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  132. 1 2 Zhuang, Yan (2025 թ․ մարտի 31). «Greenland's Prime Minister Says the U.S. Will Not 'Get' the Island». NYT. Վերցված է 2025 թ․ մարտի 31-ին.
  133. 1 2 «President Trump is forcing Greenlanders to confront their future». Sky News (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  134. ↑ Gronholt-Pedersen, Jacob; Jacobsen, Stine; Jeppesen, Soren (2026 թ․ հունվարի 13). «Greenland PM prefers Denmark ties over US ahead of Vance meeting». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  135. ↑ «Samtlige partier i fælles udtalelse: Ingen andre lande skal blande sig». Sermitsiaq (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  136. ↑ Schneid, Rebecca (2026 թ․ հունվարի 10). «'We Don't Want To Be Americans': Greenland's Political Parties Issue Joint Statement Aimed At Trump». Time. New York City: Time USA. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  137. ↑ Clark, Sam (2026 թ․ հունվարի 10). «'We don't want to be Americans': Greenland's political parties hit back at Trump». Politico. Virginia: Axel Springer SE. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  138. ↑ France 24 (2026 թ․ հունվարի 10). «'We don't want to be Americans': Greenland's parties respond to new Trump threat». France 24. AFP and Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.{{cite news}}: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  139. ↑ «Greenland plans to ban foreign political funding over Trump-led election fears». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  140. ↑ «Greenland's security 'firmly' belongs in Nato, territory's prime minister says». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  141. ↑ «USA har igen gentaget sit ønske om at overtage Grønland. Dette kan regeringskoalitionen i Grønland på ingen måde acceptere» (դանիերեն). Government of Greenland. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  142. ↑ «Greenland says it cannot accept US takeover 'under any circumstances'». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  143. ↑ «Grønlands regjering: Vil at Nato tar ansvar for forsvaret av øya». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  144. ↑ «Greenland's PM has a blunt message for Trump: We choose Denmark over the U.S.». CNBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  145. ↑ «'We choose Denmark' over the US, Greenland's PM says». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  146. ↑ «»Det behøver ikke at være kæmpestore baser«: Grønlandske politikere støtter Nato-mission i Grønland efter Trumps trusler» ["They don't have to be enormous bases": Greenlandic politicians support a NATO mission in Greenland after Trump's threats]. Politiken (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  147. ↑ «Danski verjumálaráðharrin á vitjan». www.ummr.fo (ֆարյորերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  148. ↑ «Updated restrictive measures». www.government.fo (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  149. ↑ «Russia 'considers Greenland a territory of Denmark', says Kremlin». The Independent. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  150. ↑ «Medvedev jokes Greenland could join Russia if Trump does not speed up its 'capture'». www.aa.com.tr. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  151. ↑ Meredith, Sam (2026 թ․ հունվարի 16). «Russia says it's monitoring Trump's 'extraordinary' push to take over Greenland». CNBC (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  152. ↑ Adam, Darren (2026 թ․ հունվարի 5). «PM declares support for Greenland». RÚV. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  153. ↑ Gunnarsdóttir, Þorgerður Katrín (2026 թ․ մայիսի 1). «Öryggi Íslands á ólgutímum». visir.is (իսլանդերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  154. ↑ «Landhelgisgæslan sendir tvo fulltrúa til Grænlands». www.mbl.is (իսլանդերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  155. ↑ Kassam, Ashifa (2026 թ․ հունվարի 15). «Anger in Iceland over incoming US ambassador's '52nd state' joke». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  156. ↑ Stechyson, Natalie (2026 թ․ հունվարի 16). «Trump's Iceland ambassador pick made a '52nd state' joke. Icelanders aren't laughing». CBC/Radio Canada.
  157. 1 2 «'Disrespectful and offensive': Inuit, Canadian politicians react to U.S. Greenland threats». Nunatsiaq. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  158. ↑ http://www.politico.eu: Carney to Trump: Back off on Greenland
  159. ↑ «Carney weighs sending soldiers to Greenland for military exercises with NATO allies: sources». Radio-Canada.ca (կանադական ֆրանսերեն). 2026 թ․ հունվարի 19. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  160. ↑ «Trump's 'imperialist agenda' for Greenland opposing Nato ally is 'very dangerous' – Ex-CIA director». Times Radio. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  161. ↑ «GOP, Democratic senators say Trump should 'respect sovereignty' of Denmark on Greenland». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  162. ↑ «Ranking Member Shaheen, Senator Tillis Statement on Greenland's Sovereignty and Upholding America's Alliance with Denmark». US Senate. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  163. 1 2 3 «GOP lawmakers denounce Trump's threats to seize Greenland». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 8-ին.
  164. ↑ «Wicker says Denmark, Greenland have the right to refuse negotiations with the U.S.». Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  165. ↑ «Republicans vow to block Trump from seizing Greenland by force». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  166. ↑ «McConnell: Trump's seizure of Greenland would 'incinerate' NATO alliances». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  167. ↑ politico.com 16 January 2026: 'Dumbest thing I've ever heard': Republicans amp up their resistance to Trump's Greenland push
  168. ↑ «US lawmakers to visit Denmark as Trump continues to threaten Greenland». Boston Herald. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 13-ին.
  169. ↑ «Resolution to block Trump from invading Greenland introduced by Sen. Gallego». CNBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  170. ↑ «Bacon joins Democrats to introduce No Funds for NATO Invasion Act». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  171. ↑ «Murkowski and Shaheen Introduce Legislation to Cement NATO Unity» (Press release). US Senate. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  172. ↑ «Murkowski, Shaheen push bill to block Trump from seizing Greenland». The Hill. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  173. ↑ «U.S. lawmakers offer support in Denmark amid Trump threat to 'own' Greenland». NBC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  174. ↑ «'Dumbest thing I've ever heard': Republicans amp up their resistance to Trump's Greenland push». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  175. ↑ «Rep. Don Bacon says House could impeach Trump if U.S. invades Greenland». Omaha. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  176. ↑ «Rep. Don Bacon would 'lean' toward impeaching Trump if U.S. invades Greenland». Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  177. 1 2 «'Greenland belongs to its people': European leaders unite over Trump's threats to annex territory». CNBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  178. ↑ «European leaders rally behind Greenland as US ramps up threats». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  179. ↑ «European allies back Denmark over Trump's threat to annex Greenland». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  180. 1 2 «Europe's top leaders rally to defend Greenland against Trump's threats». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  181. ↑ «Greenland allies vow action if Trump moves to seize world's largest island». AJE. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 8-ին.
  182. ↑ «EU Parliament eyes freezing US trade deal over Trump's Greenland threats». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 10-ին.
  183. ↑ Walker, Peter (2026 թ․ հունվարի 5). «Starmer backs Danish PM after she demands US stop threats to take over Greenland». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին. «Denmark is a close ally in Europe, it is a Nato ally»
  184. ↑ «Attack Greenland and NATO is finished, Trump warned». Sky News. 2026 թ․ հունվարի 6. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին. «Denmark is a close European ally, a close NATO ally»
  185. ↑ Reynolds, James C. (2026 թ․ հունվարի 9). «Britain will never help the US invade Greenland, says defence secretary after Trump claims 'we need to own it'». The Independent. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին. «Britain will not allow the United States to use its military bases to facilitate an invasion of Greenland»
  186. ↑ «Wadephul: 'Greenland will also be defended by NATO'». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  187. ↑ «Sweden, Germany critical of US rhetoric on Greenland and Denmark». RFI. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 12-ին.
  188. ↑ «Joint Statement on Greenland» (դանիերեն). 2026 թ․ հունվարի 6.
  189. ↑ «European leaders rally behind Greenland in face of renewed US threat». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  190. ↑ «Europe urges Trump to respect Greenland following annexation threats». El País. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  191. ↑ «Joint statement by the Nordic Foreign Ministers on Greenland». Government of Norway. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  192. ↑ «Nordiske land om Grønland: – Vi støtter at Nato øker sin tilstedeværelse i regionen». NRK (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  193. ↑ «Nordiske utenriksministre aviser USAs Grønland-krav». Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  194. ↑ «Croatia makes first statement after Trump's Greenland tariff threat». Croatia Week (անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 18. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  195. ↑ «Greenland welcomes European solidarity amid Trump's threats». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 6-ին.
  196. ↑ «Former Nato chief attacks Trump's 'gangster' talk on Greenland». FT. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  197. ↑ «Trump ties Greenland takeover bid to Nobel Prize in text to Norway leader». The Washington Post. 2026 թ․ հունվարի 19. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  198. ↑ «New agreement strengthens the presence of the Danish Defence in the Arctic and North Atlantic region». Ministry of Defence (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  199. ↑ Jørgensen, Trine Juncher (2025 թ․ հոկտեմբերի 10). «Sermitsiaq erfarer: Nyt søkabel til 3 mia. kroner er med i ny forsvarsaftale». www.sermitsiaq.ag (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  200. ↑ «The Second Agreement on the Arctic and North Atlantic strengthens the operational effectiveness of the Danish Armed Forces with new acquisitions totalling DKK 27.4 billion». Ministry of Defence (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  201. ↑ «Forsvaret vil være synligt til stede i Grønland i september 2025». Naalakkersuisut.gl (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  202. ↑ «Forsvaret øger tilstedeværelsen i Arktis». Forsvaret (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  203. 1 2 Pressevagt (2025 թ․ օգոստոսի 18). «Regeringen vil styrke justitsområdet i Grønland med mere end 850 mio. kr» [Government to Strengthen the Justice Area in Greenland with more than DKK 850 Million]. Justitsministeriet (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  204. 1 2 «Troels Lund Poulsen og Vivian Motzfeldt mødes med NATO's generalsekretær og nordiske forsvarsministre i Bruxelles». Forsvarsministeriet (դանիերեն). Վերցված է 2026-01-19-ին.
  205. ↑ «Kilder til DR: Danmark sender militære forstærkninger til Grønland» [Sources to DR: Denmark is sending military reinforcements to Greenland]. DR (դանիերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  206. ↑ «Danmark vil trappe opp sitt militære nærvær på Grønland» [Denmark will step up its military presence in Greenland]. Aftenposten (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  207. ↑ «Svenske offiserer ankommer Grønland, opplyser statsminister Ulf Kristersson». Dagbladet (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  208. ↑ «Forsvaret sender to til Grønland». Dagsavisen (նորվեգերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  209. ↑ «Denmark announces boosted military presence in Greenland 'from today'». Le Monde. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 14-ին.
  210. ↑ Jaiswal, Rishabh (2026 թ․ հունվարի 11). «UK, Germany discuss NATO forces in Greenland to calm US threat, Bloomberg News reports». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  211. ↑ Rinke, Andreas; More, Rachel (2026 թ․ հունվարի 15). Heritage, Timothy; Nomiyama, Chizu (eds.). «Germany joins European partners with troop deployment to Greenland». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 16-ին.
  212. ↑ «European military personnel arrive in Greenland as Trump says US needs island». BBC. 2026 թ․ հունվարի 15. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  213. ↑ «Danish F-35s and French MRTT tanker train in Southeast Greenland». Danish Defence (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  214. ↑ «Arktisk Kommando maner til ro: Sådan foregår Operation Arctic Endurance». Kalaallit Nunaata Radioa (դանիերեն).
  215. ↑ «La Belgique participe à la mission de reconnaissance au Groenland et enverra un officier» (French). RTBF. 2026 թ․ հունվարի 16. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.{{cite news}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  216. ↑ «La Belgique envoie un officier au Groenland pour démonter son « engagement au sein de l'OTAN »» (French). Brussels Morning. 2026 թ․ հունվարի 16. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.{{cite news}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  217. ↑ Rahn, Wesley; Hubenko, Dmytro; Berry, Alex (2026 թ․ հունվարի 17). «Greenland: Trump signals tariffs on nations that oppose plan». Deutsche Welle. AP, AFP and Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին. «According to the spokesman, the 15 German officers include experts in logistics and other areas.»
  218. ↑ «Estonia Ready to Deploy Troops to Greenland at Denmark's Request». Militarnyi (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  219. ↑ «Europeans send troops to Greenland as Trump presses claim». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  220. ↑ «Nato troops to be in Greenland on 'more permanent' basis». FT. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 15-ին.
  221. ↑ «Poland won't send troops to Greenland, prioritizes NATO unity: defense minister – English Section». www.polskieradio.pl (լեհերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  222. ↑ «Polish PM rules out sending troops to Greenland – English Section». www.polskieradio.pl (լեհերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  223. ↑ NA ŻYWO | Konferencja prasowa Premiera Donalda Tuska (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին – via www.youtube.com.
  224. ↑ «Dansk TV2: Danmark sender et større antall soldater til Grønland». Aftenposten. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  225. ↑ «Carney weighs sending soldiers to Greenland for military exercises with NATO allies: sources». CBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 19-ին.
  226. ↑ «Greenland and Denmark set for anti-Trump protests – Europe live». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  227. ↑ «Thousands join anti-Trump protest in Copenhagen over Greenland». RTE. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  228. ↑ «'Hands off Greenland' protests to draw thousands». DW. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  229. ↑ «Large crowds expected for 'Hands off Greenland' protests». The Australian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  230. ↑ «Massive protests in Denmark to tell US to keep 'Hands off Greenland'». USA Today. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  231. ↑ «'Hands off Greenland' protests sweep Denmark as Trump escalates takeover threats». Politico. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  232. ↑ «Thousands take part in 'Hands off Greenland' protests in Denmark». Euronews. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  233. ↑ «Trump reignites transatlantic trade war with new 10% tariffs on European partners». Business Post. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  234. ↑ Niemann, Daniel; español, DARLENE SUPERVILLE Leer en (2026 թ․ հունվարի 16). «Trump says he may punish countries with tariffs if they don't back the US controlling Greenland». AP News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  235. ↑ «Greenland: Trump signals tariffs on nations that oppose goal». dw.com. 2026 թ․ հունվարի 16. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  236. ↑ «Trump threatens 25% tariff on European allies until Denmark sells Greenland to US». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  237. ↑ «Trump: NATO members to face tariffs increasing to 25% until a Greenland purchase deal is struck». CNBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  238. ↑ «Economic Warfare: Trump says he may punish countries with tariffs if they don't back the US controlling Greenland». The Parkersburg News and Sentinel. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  239. ↑ Schneid, Rebecca (2026 թ․ հունվարի 18). «Trump Announces Tariffs on European Allies for Sending Troops to Greenland». Time. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  240. ↑ «EU readies €93bn tariffs in retaliation for Trump's Greenland threat». FT. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  241. ↑ «Macron says Trump tariff threat over Greenland unacceptable». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 17-ին.
  242. ↑ Stringer, Connor; Lawford, Melissa; Turner, Camilla (2026 թ․ հունվարի 17). «Starmer: Trump's trade war on Britain 'completely wrong'». The Daily Telegraph. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին. «Sir Keir Starmer condemned Donald Trump as "completely wrong"»
  243. ↑ «'Europe will not be blackmailed', Danish PM says». BBC. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  244. ↑ «EU states condemn Trump tariff threats, consider countermeasures». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  245. ↑ «Europe warns of 'dangerous downward spiral' after Trump threatens tariffs over Greenland». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
  246. ↑ «A stunned Europe gathers to respond after Trump increases pressure over Greenland». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 18-ին.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրենլանդիայի ճգնաժամ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գրենլանդիայի_ճգնաժամ&oldid=10675734» էջից