Jump to content

Գրեգորի Ռիդ Ուայզմեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրեգորի Ռիդ Ուայզմեն
Մասնագիտություն  ԱՄՆ
Ծնվել է նոյեմբերի 11, 1975(1975-11-11) (50 տարեկան)
Ծննդավայր Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ
Պարգևներ
Օդային մեդալ

Գրեգորի Ռիդ Ուայզմեն (անգլ.՝ Gregory Reid Wiseman, նոյեմբերի 11, 1975(1975-11-11), Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ), ամերիկացի տիեզերագնաց, ինժեներ, ռազմածովային ավիացիայի փորձարկող օդաչու։ ՆԱՍԱ-ի 337-րդ տիեզերագնացըև աշխարհի 538-րդ տիեզերագնաց։ Որպես բորտինժեներ տիեզերական թռիչք է կատարել «Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ» տրանսպորտային մարդատար նավով 2014 թվականի մայիս-նոյեմբեր ամիսներին դեպի Միջազգային տիեզերական կայան։ ՄՄԿ-40/ՄՄԿ-41 հիմնական տիեզերական արշավախմբերի մասնակից։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 165 օր 8 ժամ 1 րոպե 9 վայրկյան։ Կատարել է երկու ելք բաց տիեզերք՝ ընդհանուր 12 ժամ 47 րոպե տևողությամբ։ 2023 թվականի ապրիլին ընդգրկվել է «Արտեմիս 2» առաքելության անձնակազմում՝ 2024 թվականի վերջին դեպի Լուսին թռիչքի համար։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրեգորի Ռեյդ Ուայզմեն (հանդիպում է որպես Ռիդ Վայզման)[1][2] ծնվել է 1975 թվականի նոյեմբերի 11-ին Բալթիմորում, Մերիլենդ նահանգ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Բիլի և Ջուդի Ուայզմենների ընտանիքում[3]: 1993 թվականին ավարտել է Դալեյնի միջնակարգ դպրոցը (անգլ.՝ Dulaney High School) Թիմոնիումի արվարձանում (Մերիլենդ նահանգ) և ընդունվել Ռենսելերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ Տրոյ քաղաքում (Նյու Յորք նահանգ), որն ավարտել է 1997 թվականին և ստացել բակալավրի աստիճան համակարգչային և ինժեներական համակարգերի ոլորտում։ 2006 թվականին ավարտել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանը, ստացել է մագիստրոսի կոչում համակարգային ճարտարագիտության ոլորտում[1]:

Ծառայություն ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1997 թվականին Ուայզմենը մարզումներ է անցել Պահեստազորի սպաների պատրաստման կորպուսի ոչ ռազմական պատրաստության ծառայությունում և ուղարկվել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում ծառայության՝ որպես ծովային ավիացիայի օդաչու Պենսակոլայում (Ֆլորիդա նահանգ)[3]: 1999 թվականին ստացել է ՌԾՈՒ օդաչուի որակավորում, մարզվել է F-14 ինքնաթիռի թռիչքներում Վիրջինիա նահանգի Օկեանիա ՌԾՈՒ բազայի 101-րդ կործանիչ էսկադրիլիայում։ Ուսումն ավարտելուց հետո Ուայզմենը նշանակվել է նույն բազայի 31-րդ կործանիչ էսկադրիլիայում և երկու անգամ մասնակցել Մերձավոր Արևելքում մարտական գործողություններին։ Աջակցել է «Հարավային հսկողություն» և «Անսասան ազատություն» գործողություններին, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ի ռազմական գործողություններին Իրաքում[2]։

2003 թվականին Ուայզմենն ընդունվել է ԱՄՆ ՌԾՈՒ փորձնական օդաչուների դպրոց։ 2004 թվականի հունիսին, դպրոցն ավարտելուց հետո, նշանակվել է որպես փորձնական օդաչու և VX-23 փորձնական էսկադրիլիայի սպա Մերիլենդ նահանգի «Պատաքսենտ Ռիվեր» ՌԾՈՒ ավիակայանում (անգլ.՝ Patuxent River): Մասնակցել է F-35, F-18 և Boeing T-45 Goshawk ինքնաթիռների թռիչքային փորձարկումներին։ Որպես հարվածային ուժերի գծով սպա ծառայել է նավատորմի ավիացիայի 17-րդ ավիացիոն թևում, որտեղ մասնակցել է Հարավային Ամերիկա տեղափոխմանը։ Այնուհետև ուղարկվել է «Օկեանիա» ՌԾՈՒ բազա՝ որպես «Դուայթ Էյզենհաուեր» ավիակրի վրա տեղակայված 103-րդ կործանիչ-գրոհային ավիաէսկադրիլիայի ծառայության պետ, թռել է FA-18F Super Hornet կործանիչ-ռմբակոծիչով[2]։

2008 թվականին Ուայզմենին շնորհվել է ԱՄՆ ՌԾՈՒ լեյտենանտի կոչում, 2009 թվականին՝ լեյտենանտ-կոմանդորի[1]։

Տիեզերական պատրաստություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2003 թվականին ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հրամանատարությունը նրան ընդգրկել է ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների 19-րդ հավաքածուի թեկնածուների թվում, սակայն Լինդոն Ջոնսոնի անվան տիեզերական կենտրոնում հետազոտության և հարցազրույցի չի հրավիրվել[1]։

«Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ»-ի անձնակազմը Կրեմլում։ Ձախից աջ՝ Ա. Գերստ, Մ. Սուրաև, Գ. Ուայզմեն

2009 թվականի հունիսի 29-ին ընդգրկվել է տիեզերագնացների ջոկատում՝ որպես ՆԱՍԱ-ի 20-րդ հավաքածուի տիեզերագնացի թեկնածու։ 2011 թվականի հուլիսին ավարտել է երկամյա համատիեզերական պատրաստության դասընթացը և ստացել տիեզերագնացի որակավորում, և սկսել է աշխատել որպես Հյուսթոնի թռիչքների կառավարման կենտրոնում ՄKS-ի հետ ձայնային կապի օպերատոր[4]։

2011 թվականի օգոստոսի 24-ին Ուայզմենը նշանակվել է «Սոյուզ ՏՄԱ-11Մ» տրանսպորտային մարդատար նավի կրկնօրինակող անձնակազմի և ՄKS-40/ՄKS-41 տիեզերական արշավախմբերի «Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ» հիմնական անձնակազմի բորտինժեներ։ 2012 թվականի ապրիլի 2-ին սկսել է մարզումներ անցնել։ Յու․ Ա․ Գագարինի անվան Տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնում թռիչքին նախապատրաստվելու ժամանակ ուսումնասիրել է «Սոյուզ ՏՄԱ-Մ» տրանսպորտային մարդատար նավի և ՄKS-ի ռուսական հատվածի կառուցվածքները և համակարգերը, մասնակցել է տարբեր կլիմայաաշխարհագրական գոտիներում վայրէջքի դեպքում գործողությունների վերաբերյալ մարզումներին։ Մարզումների ծրագրում ներառված էին բժշկակենսաբանական պատրաստության առանձին տարրեր, ինչպես նաև ռուսերենի իմացության որակի բարձրացումը, որը Ռիդն ուսումնասիրել է մանկությունից[4]։ 2012 թվականի ապրիլից նա պատրաստվել է ՄKS-38/ՄKS-39 կրկնօրինակող անձնակազմում՝ որպես «Սոյուզ ՏՄԱ-Մ» ՏՄՆ բորտինժեներ և ՄKS բորտինժեներ։ 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին «Սոյուզ ՏՄԱ-11Մ» ՏՄՆ-ի մեկնարկի ժամանակ նա նավի բորտինժեներ-1-ի կրկնօրինակն էր[1]։

2014 թվականի մայիսի 6-ին սկսել է համալիր մարզումներ անցնել որպես ՄKS-40/41 հիմնական անձնակազմի բորտինժեներ՝ նավի հրամանատար Մաքսիմ Սուրաևի և բորտինժեներ Ալեքսանդր Գերստի հետ միասին։ Մայիսի 7-ին անձնակազմը հանձնել է վարկանիշային մարզում «Սոյուզ ՏՄԱ-Մ» ՏՊԿ սիմուլյատորի վրա, որի համար ստացել է «գերազանց» գնահատական։ 2014 թվականի մայիսի 8-ին Ուայզմենը ներառվել է հիմնական անձնակազմի կազմում Պետական միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստում։ 2014 թվականի մայիսի 27-ին Բայկոնուրում մարդատար տիեզերական համալիրների թռիչքային փորձարկումների անցկացման պետական հանձնաժողովի որոշմամբ հաստատվել է «Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ» ՏՊԿ հիմնական անձնակազմի բորտինժեներ-1-ի պաշտոնում[1]։

2023 թվականի ապրիլի 3-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարեց «Արտեմիս 2» առաքելության անձնակազմի անունները՝ 2024 թվականի վերջին դեպի Լուսին թռիչքի համար, որտեղ Գրեգորի Ուայզմենը նշանակվեց «Օրիոն» տիեզերանավի անձնակազմի հրամանատար[5]։

Տիեզերական թռիչք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Արտաքին տեսաֆայլեր
[https://www.youtube.com/watch?v=V09aoO6LTqU Մեկնարկ РКН «Սոյուզ-ՖԳ

»«Սոյուզ ՏՄԱ-13» ՏՏԿ-ից։

2014 թվականի մայիսի 28-ին, Մոսկվայի ժամանակով 23:57-ին, Բայկոնուր տիեզերակայանից բորտինժեներ Ուայզմենը մեկնարկեց «Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ» տրանսպորտային անձնակազմով դեպի ՄKS[6]: Մայիսի 29-ին, Մոսկվայի ժամանակով 5:44-ին, նավը կցվեց ՄKS-ի ռուսական հատվածի «Ռասսվետ» փոքր հետազոտական մոդուլին[7]:

Տիեզերական թռիչքի ժամանակ Ուայզմենը մասնակցել է միջազգային գիտական բժշկակենսաբանական փորձերին և հետազոտություններին՝ ՄKS-40/ՄKS-41 արշավախմբերի ծրագրով։ Նա երկու անգամ դուրս է եկել բաց տիեզերք՝ ընդհանուր 12 ժամ 47 րոպե տևողությամբ[1]:

2014 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Ուայզմենը ԱՄՆ տիեզերագնաց Ալեքսանդր Գերստի հետ դուրս եկավ բաց տիեզերք, որի ընթացքում նրանք փոխեցին հեղուկ ամոնիակի մատակարարման պոմպը ՄKS-ի արտաքին մակերեսին գտնվող հովացման համակարգում և վերանորոգեցին ուղեծրային համալիրի արտաքին մակերեսին տեղադրված հեռուստատեսային տեսախցիկի լուսավորությունը։ Ելքի տևողությունը կազմել է 6 ժամ 13 րոպե[8][9][10]:

2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ին կատարել է երկրորդ ելքը բաց տիեզերք՝ 6 ժամ 34 րոպե տևողությամբ։ Աստղագնաց Բարի Ուիլմորի հետ միասին նրանք փոխարինել են մայիսին շարքից դուրս եկած լարման կայունացուցիչը կայանի արտաքին մակերեսին, աշխատանքներ են կատարել հեռուստահաղորդակցման սարքավորումների հետ[11][12]։

2014 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Մոսկվայի ժամանակով 06:58-ին, «Սոյուզ ՏՄԱ-13Մ» տրանսպորտային մարդատար նավի վայրէջքի ապարատը վայրէջք է կատարել Արկալիկ քաղաքից (Ղազախստանի Հանրապետություն) դեպի հյուսիս։ Վայրէջքն անցել է բնականոն ռեժիմով։ Երկիր են վերադարձել ՄКС-40/41 երկարատև արշավախմբի անձնակազմի անդամները՝ ՏՊԿ հրամանատար Մաքսիմ Սուրաևի, բորտինժեներներ Գրեգորի Ուայզմենի և Ալեքսանդր Գերստի կազմում[13]։

Գ. Ուայզմենը բաց տիեզերքում

Թռիչքից հետո

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2016 թվականին մասնակցել է ՆԱՍԱ-ի ծայրահեղ միջավայրում գործողությունների առաքելությանը (NEEMO 21)[14]։

Նախասիրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուայզմենը ակտիվորեն ներգրավված է սպորտում. Նա սիրում է վազել, ֆուտբոլ, լող, գոլֆ: Իր ազատ ժամանակ սիրում է աշխատել փայտի վրա[1]: Ակտիվ ռադիոյի սիրողական զանգի նշան KF5LKT[15]:

Ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուայզմենն ամուսնացած է Քերոլ Թեյլոր Վիրջինիա Բիչի հետ։ Ընտանիքն ունի երկու դուստր[1]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 «Грегори Рид Вайзман. Биография». Сайт «Космическая энциклопедия». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 8-ին.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 «Рид Вайзман. Биография». Роскосмос. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 8-ին.
  3. ↑ 3,0 3,1 «Gregory Reid Wiseman» (անգլերեն). Космический центр имени Линдона Джонсона. 2015-01. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 8-ին.
  4. ↑ 4,0 4,1 «Астронавт НАСА Рид Вайзман приступил к подготовке к космическому полету в ЦПК имени Ю.А. Гагарина». Центр подготовки космонавтов имени Ю. А. Гагарина. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 9-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 8-ին.
  5. ↑ Наталия Ячменникова (2023 թ․ ապրիլի 4). «NASA назвало состав первого с 1972 года лунного экипажа». Российская газета. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 4-ին.
  6. ↑ «С Байконура к МКС стартовал корабль «Союз» с международным экипажем». ТАСС. 2014 թ․ մայիսի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 14-ին.
  7. ↑ «Пилотируемый корабль «Союз» пристыковался к МКС». ТАСС. 2014 թ․ մայիսի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 14-ին.
  8. ↑ «Астронавты вышли в открытый космос». Журнал «Новости космонавтики». 2014 թ․ հոկտեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 9-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 7-ին.
  9. ↑ «Wiseman and Gerst Complete First Spacewalk of Expedition 41» (անգլերեն). NASA. 2014 թ․ հոկտեմբերի 7. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
  10. ↑ «ISS Expedition 41 - US EVA-27 Updates» (անգլերեն). spaceflight101.com. 2014 թ․ հոկտեմբերի 7. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
  11. ↑ «Station Spacewalkers Replace Power Regulator, Move Equipment» (անգլերեն). NASA. 2014 թ․ հոկտեմբերի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
  12. ↑ «ISS Expedition 41 - US EVA-28 Updates» (անգլերեն). spaceflight101.com. 2014 թ․ հոկտեմբերի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 17-ին.
  13. ↑ «Экипаж ТПК «Союз ТМА-13М» вернулся на Землю» (ռուսերեն). Роскосмос. 2014 թ․ նոյեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 3-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 7-ին.
  14. ↑ Melanie Whiting (2016 թ․ մարտի 1). «G. Reid Wiseman (Commander, U.S. Navy) NASA Astronaut» (անգլերեն). NASA. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ փետրվարի 18-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 12-ին.
  15. ↑ «Amateur License - KF5LKT - Wiseman, Gregory R». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 24-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գրեգորի_Ռիդ_Ուայզմեն&oldid=10381827» էջից