Գրասսլենդս ազգային պարկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Գրասսլենդս ազգային պարկ
Frenchman River Valley.jpeg
ՏեսակNational Park of Canada և dark-sky preserve[1]
ԵրկիրԿանադա
ՎարչատարածքՍասկաչևան
Հիմնվել է2001[2]
Մակերես906,4 կմ²[2]
Կոորդինատներ: 49°10′36.999984099999″ հս․ լ. 107°25′32.999988100012″ ամ. ե. / 49.17694444002777487° հս․. լ. 107.42583333002778545° ավ. ե. / 49.17694444002777487; 107.42583333002778545
Գրասսլենդս ազգային պարկը գտնվում է Կանադաում
Գրասսլենդս ազգային պարկ
Գրասսլենդս ազգային պարկը գտնվում է Երկիրում
Գրասսլենդս ազգային պարկ

Գրասսլենդս ազգային պարկ (անգլ.՝ Grasslands National Park, ֆր.՝ Parc national des Prairies) ազգային զբոսայգի Կանադայում։ Տեղակայված է Սասկաչևան նահանգի Վալ Մարի գյուղի մոտ։ Կանադայի 44 ազգային պարկերից մեկն է (երկուսը Սասկաչևանում են): Հյուսիսից սահմանակից է ամերիկյան Մոնտանա նահանգին և հարում է միջազգային սահմանին։

Այգին հիմնադրվել է 1981 թվականինին: Մինչ այդ նահանգի միակ ազգային պարկը եղել է Արքայազն Ալբերտ ազգային պարկը:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրասսլենդս ազգային պարկը Գրասսլենդս մարգագետնի բնական տարածքն է: Պարկը գտնվում է Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի կողմից պահպանվող էկոհամակարգում, որն ընդգրկում է հարավային Սասկաչևանը, հարավային Ալբերտան և ԱՄՆ-ի հյուսիսային Մեծ Հարթավայրերը: Եզակի լանդշաֆտը և կիսաչոր կլիման բարենպաստ են մի քանի բույսերի և կենդանիների համար: Այգում հայտնաբերված հազվագյուտ և վտանգված կենդանական աշխարհի մեջ ընդգրկված են բիզոններ, այծքաղներ, եղեստուկի ցախաքլորներ, բվեճներ, շագանակագույն արջեր, ամերիկյան դաշտաղվեսներ և այլն։

Պարկը բաժանված է երկու մասի՝ արևմտյան և արևելյան։ Արևմտյան հատվածը տարածվում է Ֆրենչման գետի հովտով։ Հալչող սառցաբեկորներից այստեղ առաջացել են ինքնատիպ ջրանցքներ։ Արևելյան հատվածն իրենից ներկայացնում է քարքարոտ տարածք։ Դա «անհասանելի է եղել» սառցաբեկորների համար, և էրոզիայի արդյունքում, որը տևել է 60 հզ․ տարի, կարելի է հետևել այնպիսի երկրաբանական կազմավորումների ինչպիսիք են Bearpaw, Eastend, Whitemud, Frenchman և Ravenscrag[3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարդիկ այստեղ ապրել են ավելի քանի 10000 տարի։ Պարկի տարածքում հայտնաբերվել են նրանց հետքերը՝ հնդկացիների մնացորդներ և աղեղների ծայրեր։ Հիմնականում ցեղերը հետևել են բիզոնների հոտին։

1876 թվականին այստեղ իր հետևորդների հետ թաքնվել է Նստած Ցուլը Լիթլ Բիգհորնի ճակատամարտից հետո[4]։

1880-ականներին վերջին եվրոպացիները շարժվեցին դեպի արևմուտք, բիզոնները լքեցին տեղանքը, իսկ նրանց հետ նաև՝ հնդկացիները։ 1908 թվականին տեղի արքայական հողերը տրվեցին ագարակատերերին։ Ընդարձակ «ռանչոները», որոնք կային այստեղ նաև նախկինում, բաժանվեցին փոքր ագարակների և ցանկապատվեցին[5]։

Պարկի ստեղծում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950-ականներին առաջարկություն եղավ ստեղծել ազգային պարկ։ 1963 թվականի հոկտեմբերին Սասկաչևանի համայնքը պնդեց դա։ 1975 թվականին Կանադայի կառավարության և նահանգի միջև կնքվեց հուշագիր։ Ըստ դրա ստեղծվեց անկախ համայնքային հանձնաժողով, որի նպատակն էր որոշել կազմակերպության ճժանդակության աստիճանը այս շրջանում։ Հանձնաժողովը հաստատեց այգու ստեղծման գաղափարը[5]։

1981 թվականի հունիսի 19-ին Կանադան և Սասկաչևանը ստորագրեցին այգու ստեղծման համաձայնագիրը։ Դրանից հետո Կանադայի Պարկ գործակալությունը Ֆրենչման հետի շրջանում գնեց երկու ռանչո՝ 140 կմ քառ․ մակերեսով։ Տարածքների հետագա ձեռքբերումներին խանգարեց տարածքի նավթի և գազի հետազոտությունը։ Մի շարք ոչ կառավարական կազմակերպությունների օգնությամբ 1988 թվականին նոր համաձայնագիր հաստատվեց տեղական և ֆեդերատիվ կառավարությունների միջև, որից հետո շարունակվեց այգու ընդլայնումը։ Որոշում ընդունվեց պարկը դարձնել երկու մաս՝ ընդհանուր 900 կմ քառ․ տարածքով։ Ներկայումս այգու հողերի 55%-ը գնված է[5]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Dark-Sky Site DesignationsRoyal Astronomical Society of Canada.
  2. 2,0 2,1 World Database on Protected Areas — 1981.
  3. «Grasslands National Park: Geological and Paleontological History» (անգլերեն)։ Парки Канады։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-22-ին։ Վերցված է 2010-09-08 
  4. «Grasslands National Park: Human - Land Relationships - Human History» (անգլերեն)։ Парки Канады։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-22-ին։ Վերցված է 2010-04-02 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Grasslands National Park: A National Treasure...Canada's Grasslands» (անգլերեն)։ Парки Канады։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-22-ին։ Վերցված է 2010-04-02 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]