Գրական անհեթեթություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Գրական անհեթեթություն, անհեթեթ գրականություն, աբսուրդի գրականություն, այնպիսի գրական ստեղծագործությունների ընդհանուր դասակարգում, որոնք ունեն ստեղծագործության լեզվի համաձայնությունը կամ տրամաբանությունն աղավաղող՝ իմաստալից և անիմաստ, անհեթեթ տարրեր[1]։ Չնայած նրան, որ գրական անհեթեթության ամենատարածված ձևը չափածոն է, այն առկա է գրականության այլ ձևերում նույնպես։ Անհեթեթության տպավորությունը հաճախ ստեղծվում է իմաստի պակասով կամ բացակայությամբ, ստեղծագործության հումորը գալիս է հենց իր անհեթեթ բովանդակությունից[2]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրական անհեթեթությունը որպես առանձին ժանր տարբերակվում է 19-րդ դարից սկսած և ծագել է երկու հիմնական տեսակի ստեղծագործություններից։ Առաջին և ավելի հին տեսակը՝ բանավոր ժողովրդական բանահյուսությունն է, այդ թվում՝ խաղիկները, երգերը, պիեսները և ոտանավորները[3]։

Երկրորդը, որն ավելի նոր է՝ արքունական պոետների, գիտնականների և այլ մտավորականների աբսուրդ ստեղծագործություններն են։ Այս գրողները հաճախ ստեղծում էին լատիներեն ծաղրերգությունների, կրոնական ծաղրանմանությունների և քաղաքական երգիծանքի բարդ անհեթեթություններ, որոնք զգալի տարբերվում էին իրական երգիծանքից կամ ծաղրերգությունից իրենց գերակշռող անհեթեթ տարրերով[4]։

Այժմյան գրական անհեթեթությունը վերոնիշյալ երկու տեսակների համակցությունն է[5]։ Էդուարդ Լիրը զարգացրել և հասարակայնացրել է անհեթեթ գրականության ժանրը գլխավորապես՝ «Անհեթեթությունների գիրք» (1846) ստեղծագործության և այլ պատմվածքների միջոցով (օրինակ՝ «Բուն և փիսիկը», «Ջամբլիները», «Աշխարհի շուրջը պտույտի դուրս երկած չորս փոքրիկների պատմությունը» և այլն)։ Լիուիս Քերոլը շարունակել է Լիրի գործը՝ անհեթեթ գրականությունը ավելի հանրաճանաչ դարձնելով իր «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» (1865) և «Ալիսը հայելու աշխարհում» (1871) ստեղծագործությունների միջոցով[6]։

Տեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրական անհեթեթության մեջ, լեզվի և տրամաբանության որոշակի իմաստ ապահովող տարրերը զուգակցվում են անիմաստ, անհեթեթ տարրերով։ Իմաստ ապահովող տարրերը ներառում են՝ իմաստաբանությունը, շարահյուսությունը, հնչյունաբանությունը, համատեքստը, ներկայացման ձևը և գրելաոճը[7]։ Այս ժանրը ամենալավը ճանաչելի է գրելու տեխնիկայի այն միջոցներով, որոնք համավասարկշռում են իմաստի առկայությունն ու բացակայությունը։ Դրանցից են՝ սխալ պատճառահետևանքային կապը, հիբրիդային բառերը, նորաբանությունները, շրջադասությունները, անհստակ կամ անհասկանալի խոսքը, անզուգադրությունը, կամայականությունը, անվերջ կրկնությունը, ժխտողականությունը կամ անդրադարձումը և սխալ վերագրումը[8]։ Անհեթեթ տավտոլոգիան, վերակրկնապատկումը և աբսուրդ դիպուկությունը նույնպես օգտագործվել են ժանրի ստեղծագործությունները գրելիս[9]։ Եթե տեքստը պարունակում է միայն պատահական անհեթեթ տարրեր, այն չի կարող համարվել անհեթեթ գրականություն[10]։

Աբսուրդի գրականության հեղինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցանկում ներկայացված ոչ բոլոր գրողներն են ստեղծագործել միայն «աբուրդի գրականություն» ժանրում։ Որոշ հեղինակների հիմնական ժանրը եղել է հենց «աբսուրդի գրականությունը», այն դեպքում, երբ որոշների մոտ այն հազվադեպ է հանդիպել[11]։ Անգլերեն գրողներ՝

Այլալեզու գրողներ՝

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Tigges, "Anatomy," p. 47.
  2. Tigges, Anatomy, p. 255.
  3. Heyman, Boshen, pp. 2-4
  4. Malcolm, p. 4.
  5. Malcolm, pp. 6-7.
  6. Malcolm, p. 14.
  7. Tigges, "Anatomy," p. 47.
  8. Tigges, Anatomy, pp. 166-167.
  9. Heyman, Naissance, pp. xxvi-xxix
  10. Lecercle, p. 29.
  11. Noakes, Vivien, Edward Lear, The Life of a Wanderer, Sutton.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]